Ψάρεμα στην παραλία της Κερασούντας, 1910

Μοιάζει με σαρδέλα χάρη στο μέγεθος και στο ασημί του χρώμα, αλλά είναι ένα είδος γαύρου που απαντάται στον Εύξεινο Πόντο. Για τους Έλληνες της περιοχής είναι το «χα(μ)ψίν», το γνωστότερο ψάρι, ευρείας κατανάλωσης, κύρια τροφή χειμώνα και καλοκαίρι.

Συνέχεια →

«Λαγάνα» ονομάζεται ο άζυμος άρτος, που φτιάχνεται μόνο μια ημέρα τον χρόνο, την Καθαρά Δευτέρα. Το όνομά της προέρχεται από το αρχαιοελληνικό «λάγανον», μια πλακωτή ζύμη από αλεύρι και νερό, ενώ ως έδεσμα η λαγάνα μνημονεύεται και σε κείμενα της αρχαιότητας. Ένα από αυτά είναι οι «Εκκλησιάζουσες» του Αριστοφάνη, όπου αναφέρεται η φράση: «λαγάνα πέττετται», δηλαδή λαγάνες γίνονται.

Συνέχεια →

Η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου (Κρεατινής) ονομάζεται «Τσικνοπέμπτη» ή «Τσικνοπέφτη», επειδή την ημέρα αυτή ψήνουμε κρέας ή λειώνουμε το λίπος από τα χοιρινά και ο μυρωδάτος καπνός (τσίκνα) είναι διάχυτος παντού. Από αυτή την τσίκνα λοιπόν έχει πάρει και το όνομά της η Πέμπτη και λέγεται «Τσικνοπέμπτη». Το έθιμο χάνεται στα βάθη των αιώνων, χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή του. Εικάζεται ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων. Την Τσικνοπέμπτη ξεκινούν ουσιαστικά οι εκδηλώσεις της Αποκριάς, οι οποίες κορυφώνονται με τα Κούλουμα, την Καθαρά Δευτέρα.

Συνέχεια →

Ο Άγιος Τρύφων του Φώτη Κόντογλου

1. Ο Άγιος Τρύφων προστάτης των γεωργών

Ο Άγιος Τρύφων είναι ιδιαίτερα λαοφιλής στον αγροτικό πληθυσμό, αφού θεωρείται ο προστάτης άγιος των αμπελουργών και των γεωργών. Άλλωστε η εορτή του Αγίου την 1η Φεβρουαρίο με την περίοδο, κατά την οποία αρχίζει η σημαντικότερη αμπελουργική φροντίδα, που είναι το κλάδεμα. Γι’ αυτό τον λόγο οι αμπελουργοί δεν εργάζονται την ημέρα της εορτής του και ραντίζουν τα αμπέλια τους με τον αγιασμό που τελείται στους ναούς, ενώ στο Ευχολόγιο του Δημητριέφσκυ υπάρχει και η «ευχή του Αγίου Τρύφωνος εις άμπελον».

Συνέχεια →

Τον Ιανουάριο του 1999 επισκέφτηκα, στην Αθήνα, το «Κέντρο Παράδοσης Φώτη Κόντογλου». Ο θαυμασμός μου για τον μεγάλο αυτόν Έλληνα οδήγησε τα βήματά μου σε ένα «προσκύνημα» στα άδυτα της εμπνευσμένης δημιουργίας του. Μας υποδέχτηκαν με ευγένεια και σεμνότητα η κόρη του Δέσπω και ο σύζυγός της Γιάννης Μαρτίνος. Είχαν την καλοσύνη να μας ξεναγήσουν και στον 2ο όροφο, όπου ζούσαν. Εκεί θαύμασα από κοντά τις υπέροχες αγιογραφίες του, που συγκινούν κάθε ορθόδοξη ψυχή. Τα συναισθήματα έντονα και δύσκολο να περιγραφούν.

Συνέχεια →

Στα χρόνια του Ιουλιανού του Παραβάτη, όταν το Βυζάντιο κήρυξε τον πόλεμο στην Περσία, ο Ιουλιανός πέρασε με τον στρατό του από την Καισάρεια της Καππαδοκίας. Τότε διέταξε να φορολογήσουν όλη την επαρχία και τα χρήματα αυτά θα τα έπαιρνε επιστρέφοντας για την Κωνσταντινούπολη. Οι κάτοικοι της Καισάρειας αναγκάσθηκαν να δώσουν ό,τι είχε ο καθένας σε χρυσαφικά και νομίσματα. Όμως ο Ιουλιανός σκοτώθηκε σε μια μάχη στον πόλεμο με τους Πέρσες και δεν ξαναπέρασε ποτέ από την Καισάρεια.

Συνέχεια →

«Ἵνα πάντοτε πᾶσαν αὐτάρκειαν ἔχοντες, περισσεύωμεν εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν»

Σέ μιά ἐποχή, κατά τήν ὁποία τό «φάγωμεν, πίωμεν, αὔριον γάρ ἀποθνήσκομεν» ἔχει γίνει σύνθημά μας καί ἄφρων τρόπος ζωῆς, ἐνῶ τό «οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος» ἔχει παντελῶς λησμονηθεῖ, ἄν δέν ἔχει θλιβερῶς λοιδορηθεῖ, ὁ μακαριστός ἤδη ὁμοτράπεζος τοῦ Οὐρανοῦ Ἐπιφάνιος ὁ Μυλοποταμινός, μέ τήν ἰδιότητά του, τοῦ μοναχοῦ καί τοῦ μάγειρα, ἦρθε νά μᾶς θυμίσει καί σέ ὅλο τόν κόσμο νά κηρύξει τό μέτρο καί τήν ἁρμονία τοῦ Ἑλληνορθόδοξου Μοναχισμοῦ.

Συνέχεια →

Μια ολόδροση απόλαυση κι ένα εύκολο, ιδανικό κέρασμα
του καλοκαιριού, που θα αγαπήσουν μικροί και μεγάλοι!

Συνέχεια →

Η τροφή που θωρακίζει το έντερο και προστατεύει από την οστεοπόρωση

Οι σούπες με τραχανά είναι από τα πιο νόστιμα και οικονομικά φαγητά που μπορεί κανείς να φτιάξει για την οικογένεια. Αποδεικνύεται όμως ότι είναι και από τις πιο υγιεινές διατροφικές επιλογές.

Συνέχεια →

Μια Μικρασιάτικη συνταγή που μας δίνει ένα πιάτο από απλά υλικά, ωστόσο εξαιρετικά νόστιμο και θρεπτικό! Τα γεμιστά με πλιγούρι ετοιμάζονται εύκολα και αρέσουν πολύ! Πρόκειται για μια παραλλαγή των παραδοσιακών «γεμιστών» που γίνονται με ρύζι, η οποία προσφέρεται σε κάθε εποχή του έτους. Κυρίως όμως είναι μια θαυμάσια μαγειρική ιδέα για την περίοδο της νηστείας!

Συνέχεια →

Κίμωλος, το ασπρονήσι των Κυκλάδων!

Πέρα από τις μοναδικές φυσικές ομορφιές της και το ξεχωριστό τοπίο της, η Κίμωλος διαθέτει μια ιδιαίτερη θέση στη γευστική παλέτα των Κυκλάδων, με τις απλές αλλά νοστιμότατες παραδοσιακές συνταγές της! Ανάμεσα σε πολλά υπέροχα φαγητά και μεζέδες που μπορεί κανείς να απολαύσει στο νησί, πρωτοστατεί η περίφημη «Λαδένια», ένα είδος πίτσας που βασίζεται σε ελάχιστα, αντιπροσωπευτικά υλικά της Μεσογειακής κουζίνας. Η Λαδένια σερβίρεται παντού στο νησί, σε όλες τις εποχές του έτους. Αποτελεί ένα ελαφρύ καθημερινό γεύμα, εξαιρετικό κρασομεζέ, αλλά και μια πολύ καλή επιλογή για την περίοδο της νηστείας. Καλή επιτυχία και καλή απόλαυση!

Συνέχεια →

γράφει από το ΠΕΛΙΤΙ ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης*

Το διάστημα που είχα ζήσει στο Δασωτό Κ. Νευροκοπίου (1993-1998) είχα δει τις γυναίκες να συλλέγουν ραδίκι αυτή την εποχή (Μάρτιο, Απρίλιο, Μάιο), να το ξεραίνουν και να το αποθηκεύουν, για τον χειμώνα.

Συνέχεια →

Στη νοστιμιά των πιάτων της αγιορείτικης κουζίνας υποκλίνεται όλος ο κόσμος, με εστιατόρια να κάνουν συχνά αφιερώματα και γνωστούς σεφ να εμπνέονται από τα περίφημα πιάτα των μοναχών. Στο Περιβόλι της Παναγιάς, όπως συχνά αποκαλείται το Άγιον Όρος, οι μοναχοί ετοιμάζουν καθημερινά μοναδικής νοστιμιάς πιάτα, ανάμεσά τους και αρκετά γλυκά, με χιλιάδες συνταγές που χάνονται στα βάθη των χρόνων και ξεχωρίζουν για τις άριστες πρώτες ύλες τους. Άλλωστε, στο Άγιον Όρος καλλιεργούνται τα πάντα και όσο για τα ψάρια και τα θαλασσινά, μπορείς να πεις χωρίς υπερβολή ότι η χερσόνησος του Άθω έχει ευλογημένα νερά!

Συνέχεια →