Στην ειδυλλιακή τοποθεσία του Κεφαλόβρυσου, τόπου θυσίας του Μάρκου Μπότσαρη, που απέχει μόλις 3 χιλιόμετρα από το Καρπενήσι, ανάμεσα σε ψηλά λυγερόκορμα πλατάνια και δροσερές πηγές, υπάρχει μία πολυκαιρισμένη μαρμάρινη πλάκα. Ακουμπά στην αιωνόβια ράχη ενός μεγάλου δέντρου και έχει χαραγμένους τους στίχους ενός φυσιολατρικού ποιήματος που φέρει τον τίτλο: «Η Προσευχή του Δάσους» και υπογράφεται από τη Μαρία Μπόταση.
«Σε τέτοιες στιγμές το ουσιώδες είναι να προστατεύσει κανείς τον εαυτό του όχι από τη δίωξη αλλ’ από τον εξευτελισμό…»
Αριστόβουλος Μάνεσης (1922-2000)
Ημέρα μνήμης η σημερινή αλλά και περισυλλογής και προβληματισμού για την πορεία του πολιτικού βίου στη χώρα μας στα χρόνια που ακολούθησαν την πτώση του επτάχρονου δικτατορικού καθεστώτος των Συνταγματαρχών και την αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος, στην εποχή που συνηθίζουμε να αποκαλούμαι με τον όρο «Μεταπολίτευση» έως και σήμερα.
Από αιώνες, κάθε χρόνο, την παραμονή της Μεταμορφώσεως, αρκετοί μοναχοί αναχωρούν από την Μεγίστη Λαύρα με ζώα φορτωμένα με τρόφιμα, σκεπάσματα και λειτουργικά σκεύη και ανεβαίνουν προς την «Αγίαν κορυφήν» του Άθωνας, σε ύψος 2.033 μέτρων, επάνω από τα σύννεφα, όπου βρίσκεται ένα μικρό παρεκκλήσι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Εκεί, την άλλη μέρα το βράδυ, θα κάνουν την ολονύχτιον αγρυπνίαν με τρόπο παρόμοιο προς όλα τα μοναστήρια του Αγίου Όρους.
Γέρων Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης
Ανεβαίνοντας σιγά – σιγά, όπως τότε, οι Απόστολοι ανέβαιναν με τον Ιησούν «εις όρος υψηλόν» (Ματθ. 17, 1), ψάλλουν τους προεόρτιους ύμνους στο ρυθμό των κωδωνίσκων των μουλαριών: «Δεύτε συνανέλθωμεν τω Ιησού αναβαίνοντι εις το όρος το άγιον …».Στον δρόμο, μοναχοί από διάφορα μέρη του Όρους και προσκυνηταί ποικίλων εθνοτήτων, συνάπτονται μαζί τους, και αυτή η πομπή που συναποτελείται ομοιάζει τότε με τους Εβραίους που συγκεντρώνονταν από όλα τα μέρη της Παλαιστίνης μαζί με τους προσήλυτους για να εορτάσουν εις τον οίκον Κυρίου εις την Σιών (βλ. Β’ Παραλ, 30,25).
«Εκεί γαρ ανέβησαν αι ψυλαί, φυλαί Κυρίου, μαρτυρίου τω Ισραήλ, του εξομολογήσασθαι τω ονόματι Κυρίου» (Ψ’ 121,4). Αυτή η «αγία Κορυφή», η οποία τακτικά ενδύεται με λαμπρό χιόνι, που άλλοτε αντανακλά τις ακτίνες του ηλίου και άλλοτε κρύβεται υπό την νεφέλη, ήταν προορισμένη να γίνη «Όρος του φωτός»· διότι η αρχαία λέξις «αίθων» σημαίνει: πυρώδης, αναλαμπών, αστράπτων… Η κορυφή κατέχει μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά των αγιορειτών. Βλέπουν αυτό το όρος σαν τον άξονα του κόσμου, που ενώνει τον ουρανό και την γη, σαν τον στύλον διά του οποίου οι προσευχές τους αναβαίνουν προς τον Θεόν, σαν το υποπόδιον του Θεού, σαν την εκλεκτήν κατοικίαν της Παντανάσσης, της «Μητρός του Φωτός».
Αναρίθμητες εικόνες ή χαλκογραφίες δείχνουν την Παναγίαν στον ουρανό, πάνω από την χιονισμένη κορυφή του Άθωνος, που εξαπλώνει στον κόσμο το Μαφορίον της, την «αγίαν Σκέπην» της προσευχής της. Εκεί επίσης, κατά μια αρχαία και αδιάρρηκτη παράδοση, οι μοναχοί αναβαίνουν μερικές φορές για ένα προσωπικό προσκύνημα, για να προσευχηθούν πλησιέστερα προς τον ουρανό και για να λάβουν από τον θεόν μια πληροφορία για τις αποφασιστικές στιγμές της ζωής τους.
Εκεί, στον δέκατο αιώνα, εν ημέρα Μεταμορφώσεως, ο κτίτωρ της μονής των Ιβήρων, όσιος Ευθύμιος, είδε το φως του Θεού να εξαστράπτει ως πυρ φλέγων ενώ λειτουργούσε: «Αίφνης φως αμέτρητον περιήστραψεν άπαντας και σεισμός εγένετο και όλοι έπεσαν πρυνείς κατά γης. Μόνος δε ο μακάριος Ευθύμιος ίστατο, φαινόμενος ως στύλος πυρός και μένων ακίνητος προ του ιερού θυσιαστηρίου».Τέσσερεις αιώνες αργότερα, η Παναγία εμφανίστηκε στον άγιον Μάξιμον τον Καυσοκαλυβίτην μέσα σε άφθονο θείο φως και αρώματα, κρατώντας στην αγκαλιά της τον Κύριον, που ευλόγησε τον άγιον και τον γέμισε με θείαν αγαλλίασιν.
Εκεί ακόμα, υστέρα από αιώνες τέτοιων γεγονότων που έμειναν κρυφά, ο Γέρων Ιωσήφ († 1959), ο μέγας ησυχαστής και πραγματικός πατήρ της σημερινής αναγεννήσεως της παραδόσεως της νοερός προσευχής στο Άγιον Όρος, συνάντησε τον συνασκητή του, τον Γέροντα Αρσένιον († 1983) και άρχισε την ζωή σκληρού αγώνος και περιπλανήσεως στις κλιτύς του Άθωνος. Και από την κορυφήν αυτήν, μία μέρα, που είχε φθάσει στην απελπισία, μια λαμπρή ακτίνα φωτός εξήστραψε και μπήκε στην καρδιά του. Και από τότε, όπως σ’ ένα Θαβώρ, ο νους του δεν σταμάτησε να μένει διαρκώς με τον Ιησούν ενωμένο μέσα στην καρδία του.
Υπάρχει επίσης η διήγησις ότι επτά ασκηταί ζουν σ’ αυτά τα ύψη γυμνοί και άγνωστοι και διατηρούν διά μέσου των αιώνων, από γενεά σε γενεά, την μυστική παράδοση της ασκήσεως και της θεωρίας. Μύθος ή αλήθεια ή διήγησις αυτή δείχνει ακριβώς πόσο κεντρική είναι η θέσις της «Αγίας Κορυφής» στην συνείδηση και στην ζωή των αγιορειτών.
Γι’ αυτό το μικρό παρεκκλήσι της Μεταμορφώσεως και δίπλα του ο πελώριος σιδερένιος σταυρός, που στέκονται σ’ αυτόν τον στενό βράχο, έχουν μια ιδιαίτερη συμβολική αξία και δείχνουν, σαν δυό σημεία, στον ουρανό και στον κάτω κόσμο, τα δύο χαρακτηριστικά της μοναστικής πολιτείας, η οποία είναι βίωσις του σταυρού, εκουσία και αδιάλειπτη συμμετοχή στο πάθος του Κυρίου, και είναι ταυτόχρονα η οδός της θεώσεως, μια ζωή μέσα στο φως της εσχατολογικής δόξης, που απεκάλυψε ο Χριστός, για μια στιγμή, στους Αποστόλους του, πάνω στο όρος Θαβώρ. Όπως ο Κύριος ανέβηκε στο όρος «κατ’ ιδίαν» με τους εκλεκτούς Μαθητές για να προσευχηθεί (Λουκ. 9, 28), έτσι και οι μοναχοί, απαρνούμενοι τον κόσμο, ζουν στον Άθωνα «εν ησυχία και προσευχή», ζουν εδώ και τώρα, μέσα στο φως της Μεταμορφώσεως. Ο Άθως είναι για αυτούς Θαβώρ, προτύπωσις της βασιλείας των ουρανών.
Στην δύση του Βυζαντίου, όταν ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο αγιορείτης και μέγας διδάσκαλος του θείου φωτός, αγωνίστηκε εναντίον των ουμανιστών για την υπεράσπιση των ησυχαστών και την υποστήριξη της ορθοδόξου διδασκαλίας περί της θεώσεως του ανθρώπου -δηλαδή της πραγματικής συμμετοχής του στην ζωή του Θεού διά μέσου της ακτίστου χάριτος- το θέμα της Μεταμορφώσεως και της φύσεως του Θαβωρίου φωτός βρισκόταν στο κέντρο της διαμάχης. Σ’ όλα τα έργα τους, ο άγιος Γρηγόριος και οι ομόφρονές του, κάνουν αναρίθμητες αναφορές σ’ αυτό το θείο γεγονός και δείχνουν ότι η Μεταμόρφωσις του Κυρίου, ως πρότυπον της δικής μας θεώσεως, είναι κατ’ εξοχήν η εορτή του μοναχισμού, η πανήγυρις του Αγίου Όρους.
Για χρόνια ο άγιος Γρηγόριος είχε ζήσει στους πρόποδες του Άθω, στην Μ. Λαύρα, και ως ησυχαστής στο υψηλότερα ευρισκόμενο κελλίον του αγίου Σάββα. Γι’ αυτόν όπως και για κάθε σύγχρονο αγιορείτη, ο Άθως ταυτίζεται με το Θαβώρ και με κάθε «όρος του Θεού»,όπου ο Θεός αποκαλύφτηκε στους ανθρώπους. Για αυτούς είναι και Όρος Σιών και όρος Σινά, όρος Κάρμελ, όρος των Ελαιών και όρος του Γολγοθά.
Είναι επίσης παρόμοιο με όλα τα «άγια όρη» όπου ο Κύριος κατοίκησε «εν τοις αγίοις αυτού» (Ψ’ 150,1) «εν συναγωγή θεών» (Ψ’ 81,1), όμοιο με το όρος του Ολύμπου της Βιθυνίας, από το οποίο προήλθαν οι πρώτοι αγιορείτες, με το όρος του Λάτρου, με το όρος του Γάνου, με το βουνό του Αγίου Αυξεντίου και με όλα τα ένδοξα μοναστικά Κέντρα της Μικράς Ασίας με τα άγια όρη της Ελλάδος, και παραλληλίζεται τέλος με το όρος του Ολύμπου -της αρχαίας κατοικίας του δωδεκαθέου.
Συγγενεύει με τους ιερούς βράχους των Μετεώρων, όπου στον πιο ψηλό βράχο βρίσκεται κτισμένο μοναστήρι της Μεταμορφώσεως, με τα όρη της Πελοποννήσου, της Μακεδονίας, των Καρπαθίων, της Σερβίας, της Αρμενίας με το σεβαστό Αραράτ, τα Καυκάσια όρη· με τα όρη της Ρωσσίας και με το μικρό «Άγιον όρος» του αγίου Σεραφείμ στο δάσος του Σαρώφ· με το Μοnte Cassino του αγίου Βενεδίκου, με το όρος του Μερκουρίου -φρούριο των βυζαντινών ασκητών στην Καλαβρία, και με όλα τα άγια όρη της ορθοδόξου Δύσεως.
Ο Άθως ταυτίζεται λοιπόν με όλ’ αυτά τα όρη που έγιναν Θαβώρ, για τους μοναχούς όλων των αιώνων, και που «μεταναστεύουν εκεί ως στρουθία» (Ψ’ 10,11). Σ’ αυτήν την νύχτα, μέσα στο στενό παρεκκλήσι, όπου μόνον λίγα πρόσωπα μπορούν να χωρέσουν, ενώ οι άλλοι προσπαθούν να ζεσταθούν λιγάκι δίπλα στη μεγάλη φωτιά που καίγεται απ’ έξω, οι φωνές των ψαλτών γίνονται σάλπιγγες της Εκκλησίας, που ανακηρύττουν στον κόσμο το μήνυμα του αϊδίου φωτός.
* Από το βιβλίο «Η βίωσις της Μεταμορφώσεως στη ζωή του αγιορείτου μοναχού», απόσπασμα από τον Τόμο «Μεταμόρφωση», εκδ. Ακρίτας, σ. 121-125.
Χρόνια Πολλά!
Στην κορυφή του Άθω για την αγρυπνία της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος:
«Ποιος κατεβαίνει σήμερα στον Άδη ποιον κουβεντιάζει η γειτονιά κι ανανταριάζει γιατί βουβά είναι τα βουνά κι οι κάμποι λεβέντης εροβόλαγε…»
Ο Λάκης Χαλκιάς, υπερήφανος θεματοφύλακας του δημοτικού, λαϊκού και πολιτικού τραγουδιού και της συλλογικής μας μνήμης πέρασε στην αθανασία
Γιος του περίφημου καλλιτέχνη του κλαρίνου Τάσου Χαλκιά και της Μαρίκας Χαλκιά, από οικογένεια με βαθιές μουσικές ρίζες, ο Μιχάλης Χαλκιόπουλος,, όπως ήταν το αληθινό όνομα του Λάκη Χαλκιά, γεννήθηκε στα Γιάννενα στις 30 Αυγούστου του 1943 και έφυγε από τη ζωή μόλις χθες, στην Αθήνα, στις 2 Αυγούστου 2026.
1η Αυγούστου σήμερα και ξεκινά η νηστεία του Δεκαπενταύγουστου. 14 ημέρες νηστείας για να υποδεχτούμε το Πάσχα του καλοκαιριού… την Κοίμηση της Πηγής της Ζωής. Ένα από τα στιχηρά της εκκλησίας, για την Κοίμηση της Θεοτόκου, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Ω, του παραδόξου θαύματος. Η πηγή της ζωής εν μνημείω τίθεται και κλίμαξ προς ουρανόν ο τάφος γίνεται».
Ο ναός της αγίας Παρασκευής βρίσκεται στο κέντρο της παραδοσιακής πόλεως του Μετσόβου. Είναι ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής, τρισυπόστατος. Γραπτές μαρτυρίες για την αρχική κτίστη του ναού δεν υπάρχουν. Η ύπαρξη κελιών δείχνει ότι αρχικά η αγία Παρασκευή ήταν μοναστήρι.
Η Αγία μεγαλομάρτυς Χριστίνα καταγόταν από την Τύρο της Συρίας και ήταν κόρη του στρατηγού Ουρβανού (περί το 200 μ.Χ.). Ο πατέρας της, της έχτισε έναν υψηλό πύργο και την έκλεισε μέσα. Μάλιστα, κατασκεύασε αγάλματα των ειδώλων και διέταξε την κόρη του να θυσιάσει σε αυτά. Εκείνη όμως τα έκανε όλα κομμάτια. Γι’ αυτές της τις πράξεις η Αγία Χριστίνα υπεβλήθη σε φοβερά βασανιστήρια από τον ίδιο τον πατέρα της και μετά φυλακίστηκε. Στη φυλακή την άφησαν νηστική για να πεθάνει από την πείνα. Όμως άγγελος Κυρίου της πήγαινε τροφή και της θεραπεύτηκαν όλες οι πληγές της.
Οι γρίλιες μου φέρνουν την αντηλιά από το απέναντι σοκάκι Σιωπή… ακόμα και η βρύση σταμάτησε να στάζει, όλα είναι λουσμένα στο μεσημέρι, όλα είναι σιωπή και φόβος Μόνο μια μύγα δεν κουράστηκε να φέρνει κύκλους Μες το καυτό το απομεσήμερο, με μάτια ορθάνοιχτα παρακολουθώ μηχανικά τους επίμονους περίπατους της.
Μες το δωμάτιο πλανιέται ακόμα η μυρουδιά του δεκαπενταύγουστου. Η Μαρία ήρθε αμέσως μετά την εκκλησία ντυμένη στα κόκκινα και φεύγοντας ξέχασε πάνω στην καρέκλα της ένα ματσάκι βασιλικό και ριζμαρί που συνήθιζε να βάζει μες στα σφιχτά της στήθη. Τα μάτια μου έπεσαν στο ασυμμάζευτο ακόμα τραπέζι της Κυριακής, Κανείς δεν είχε την δύναμη την ώρα τούτη την περίεργη να το συμμαζέψει Όλοι περιμέναμε να έρθει το απόγευμα Όλοι περιμέναμε να σβήσει το μεσημέρι.
Οι φόβοι που με κυρίευαν άρχιζαν πέρα από την κλεισμένη πόρτα του δωματίου Πιο κει ήταν το δέος, η άγνοια, η ακατανόητη πίκρα που σου άφηνε η ζωή στα άπλετο φως του καλοκαιριού. Η σκιά του απογεύματος μεγάλωνε, οι αυλές γεμίζανε δροσιά, οι πόρτες άνοιγαν. Οι φόβοι του μεσημεριού ξεθώριαζαν έτσι καθώς δινόμουνα σιγά σιγά στην αγκαλιά της νύχτας.
Ήσουνα πάντα με την παρέα του Γιάννη και όταν σε έβλεπα από μακριά μία χαρά πρωτόγνωρη γέμιζε την καρδιά μου. Οι χτύποι της δυνάμωναν και όταν πια συναντιόμασταν τα μάτια σου γινόντουσαν πελώρια και ένα παίξιμο στα χείλη σου πρόδιδε την αγάπη… Ήταν η ώρα που η σκιά έφτανε μέχρι τις γέρικες ελιές του θείου Γιώργου. Δε θυμούμαι πια πότε σταμάτησα να σε συναντώ. Ξέχασα ακόμη και το όνομα σου!
Την ώρα τούτη που η βρύση σταμάτησε να στάζει και που η μάνα δεν ονειρεύεται στο διπλανό κρεβάτι Μόνο μια μύγα βουίζει επίμονα μέσα σε ένα δωμάτιο Όπου πια δεν υπάρχει παρά το κενό…
«Οι άνθρωποι της άμμου, του πηλού, του χώματος ζήσαν εύκολα και χάθηκαν εύκολα. Εγώ έζησα δύσκολα και δεν χάθηκα. Έμεινα ένα με τα λιθάρια. Τα λιθάρια φρουρός μου κι εγώ υπερασπιστής τους. Εγώ ο άνθρωπος του λιθαριού, ο υμνητής της πέτρας, ο απροσκύνητος, ριζωμένος στης λευτεριάς τη γη…» (Άγγελος Σικελιανός)
Ο Άγγελος Σικελιανός έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα, στις 19 Ιουνίου 1951
Το «Βουνό της Σιωπής» είναι μια ταινία αφιερωμένη στην ηρωική θυσία του Αν/χη Στυλιανού Καλμπουρτζή και των ανδρών του στον Πενταδάκτυλο στις 20-23 Ιουλίου 1974, για εκείνους που πολέμησαν και χάθηκαν στη φοβερή ενέδρα της Ασιεντρούσας, στο βουνό που σηκώνει τη σημαία της ντροπής και της τουρκικής θηριωδίας και βαρβαρότητας. Είναι μια ταινία που αφιερώνεται σε εκείνους που μεταφέρθηκαν και κρατήθηκαν βάναυσα στις φυλακές της Τουρκίας καθώς και στους δεκάδες αγνοουμένους εκείνης της μάχης. Είναι ακόμα μια ταινία για εκείνους που κατάφεραν και διάβηκαν κυνηγημένοι και τραυματισμένοι τις κορυφές του βουνού, που επέστρεψαν στους δικούς τους και διηγήθηκαν όσα συνέβησαν. Τέλος, είναι μια ταινία για όλους εμάς, για την ιερή μνήμη των πεσόντων, των αγνοουμένων και όλων των θυμάτων της τουρκικής εισβολής και κατοχής στην Κύπρο, για τον λαό της που έγινε πρόσφυγας μέσα στην ίδια του την πατρίδα. Μια συγκλονιστική μαρτυρία των ίδιων των μαχητών που την έζησαν, για τη δικαιοσύνη, το χρέος και για την αλήθεια που καίει μισό και πλέον αιώνα μετά…
Ο άγνωστος 3ψήφιος αριθμός γίνεται σύμβολο Δημοκρατίας και Ελευθερίας μιας ολόκληρης γενιάς
Ο άγνωστος αριθμός 114 που έγινε σύνθημα της νεολαίας το ’60. Το αίτημα «15% για την παιδεία» και οι συγκρούσεις με την αστυνομία για περισσότερα δικαιώματα
Πέθανε, σε ηλικία 92 ετών, η σπουδαία ηθοποιός Μάρω Κοντού, η οποία έπασχε από καρκίνο του πνεύμονα και το τελευταίο διάστημα νοσηλευόταν στο νοσοκομείο «Άγιος Σάββας».
Η Μαριάνθη (Μάρω) Κοντού καταγόταν από τα Ψαρά και αποφοίτησε από το 3ο Γυμνάσιο Θηλέων Μακρυγιάννη. Παράλληλα σπούδασε χορό στην Κρατική Σχολή Χορού, εξασφαλίζοντας υποτροφία για τη σχολή HLADEK στη Γερμανία, ενώ ολοκλήρωσε και σπουδές στο Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ.
Η καλλιτεχνική της διαδρομή ξεκίνησε το 1954 στο Εθνικό Θέατρο, όταν συμμετείχε στον χορό αρχαίων τραγωδιών. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1959, έκανε το θεατρικό της ντεμπούτο δίπλα στον Δημήτρη Χορν με το έργο «Ρομανσέρο» του Ζακ Ντεβάλ. Έκτοτε, πρωταγωνίστησε σε περισσότερες από 60 κινηματογραφικές ταινίες και 90 θεατρικά έργα, ερμηνεύοντας ρόλους που σημάδεψαν γενιές θεατών. Η Μάρω Κοντού συνδέθηκε με μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της χρυσής εποχής του ελληνικού κινηματογράφου: Από την ταινία «Αλίμονο στους νέους» και η «Γυνή να φοβήται τον άνδρα» έως το «Μια Ιταλίδα από την Κυψέλη», οι ερμηνείες της συνδύαζαν κομψότητα, χιούμορ και συγκίνηση.
Στα δεξιά στον χορό της παράστασης Ιππόλυτος στην Επίδαυρο 1954
Πέρα από την τέχνη, η Μάρω Κοντού υπηρέτησε τη δημόσια ζωή με συνέπεια. Υπήρξε βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας στην Α’ Περιφέρεια Αθηνών, με θητεία από το 1999 έως το 2000 και εκ νέου από τον Ιανουάριο του 2007. Είχε προηγουμένως διατελέσει δημοτική σύμβουλος στον Δήμο Αθηναίων (1994-2002), επί δημαρχίας Δημήτρη Αβραμόπουλου, και πρόεδρος του ραδιοφωνικού σταθμού Αθήνα 9,84. Η κοινωνική της δράση περιελάμβανε και τη θητεία της ως προέδρου του κέντρου βρεφών «ΜΗΤΕΡΑ» (2004-2006), επιβεβαιώνοντας το ενδιαφέρον της για θέματα πρόνοιας και κοινωνικής προσφοράς.
Η Μάρω Κοντού ασχολήθηκε και με τη ζωγραφική, παρουσιάζοντας το 1993 έκθεση στη γκαλερί «Αντήνωρ», ενώ έργο της εκτίθεται στο Μουσείο Βορρέ. Στην τηλεόραση συμμετείχε σε πλήθος σειρών, από τη «Χαρούμενη Κυριακή» και το «Λούνα Παρκ» έως τη σύγχρονη παραγωγή «Η Γη της Ελιάς». Υπήρξε παντρεμένη με τον διευθυντή φωτογραφίας της Φίνος Φιλμ, Αριστείδη Καρύδη – Φουκς καθώς και με τον διαφημιστή Γιώργο Δόξα. Η ζωή και το έργο της Μάρως Κοντού αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της νεότερης ελληνικής πολιτιστικής ιστορίας. Η απώλειά της αφήνει πίσω ένα τεράστιο καλλιτεχνικό αποτύπωμα και μια παρακαταθήκη ήθους, ευαισθησίας και δημιουργικότητας που θα συνεχίσει να εμπνέει τις επόμενες γενιές.
Η Μάρω Κοντού είχε λάβει πληθώρα βραβεύσεων που επιβεβαιώνουν τη δημιουργικότητά της και τη συμβολή της στην τέχνη και τον πολιτισμό και αναγνωρίζουν όχι μόνο την υποκριτική της ικανότητα, αλλά και την καινοτόμο προσέγγισή της στη σκηνοθεσία και στην παραγωγή θεατρικών έργων. Το έργο της έχει αναγνωριστεί από έγκριτους φορείς της τέχνης, υποδεικνύοντας ότι η επιρροή της ξεπερνά τα σύνορα της Ελλάδας.
Με τον Μάνο Χατζιδάκι και τη Ρένα Βλαχοπούλου το καλοκαίρι της «Οδού Ονείρων»
Ένα από τα πιο σημαντικά βραβεία που είχε κερδίσει είναι το Κρατικό Βραβείο Θεάτρου, το οποίο αναγνώρισε τη συνεισφορά της στη θεατρική παραγωγή στην Ελλάδα. Αυτή η διάκριση αποτελεί σημαντική αναγνώριση για τους καλλιτέχνες που προάγουν την ποιότητα και την καινοτομία στο θέατρο. Η Μάρω Κοντού, μέσω αυτών των βραβεύσεων, είχε αναδείξει τον εαυτό της ως πρότυπο για τη νέα γενιά καλλιτεχνών.
Για τη Μάρω Κοντού, μεταξύ άλλων καλλιτεχνών, συγκινητική είναι η ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του Γιώργου Κωνσταντίνου, του παρτενέρ της στην αγαπημένη ταινία «Η γυνή να φοβείται τον άνδρα». Ο ηθοποιός, κοινοποιώντας μια φωτογραφία τους, έγραψε για την αγαπημένη φίλη, τη συμπρωταγωνίστριά του κυρία Κοκοβίκου: «Αντίο Ελενίτσα μου. Άλλα είχαμε συμφωνήσει. Μεγάλη παράκληση. Δεν είμαι σε θέση να απαντήσω σε όλα αυτά τα τηλεφωνήματα. Καταλαβαίνω απόλυτα τη δουλειά σας, αλλά παρακαλώ να καταλάβετε κι εμένα. Έφυγε μια σπουδαία φίλη. Μια σπουδαία κυρία. Όλα τα άλλα δεν έχουν κανένα νόημα. Ούτε οι βαρύγδουπες δηλώσεις ούτε τίποτα. Η Μάρω ήταν και θα είναι ένα αγαπημένο πρόσωπο».
Εμείς την αποχαιρετούμε με την αγαπημένη μας ταινία της: «Οικογένεια Χωραφά» του 1968, σε σκηνοθεσία και σενάριο του Κώστα Ασημακόπουλου, με πρωταγωνιστές τον Αλέκο Αλεξανδράκη, τη Μάρω Κοντού και τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο. Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από τις δυσκολίες μιας φτωχής, πολύτεκνης οικογένειας (13 παιδιά) που έρχεται σε δύσκολη θέση, όταν η μητέρα γεννάει τρίδυμα (σκηνοθεσία, σενάριο, παραγωγή: Κώστας Ασημακόπουλος. Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης. Πρωταγωνιστές: Αλέκος Αλεξανδράκης, Μάρω Κοντού, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Τάκης Μηλιάδης, Βίλμα Κύρου, Αλέκα Μακρή, Βασιλάκης Καΐλας).
Για τον αντίκτυπο της τουρκικής εισβολής του 1974 στις γυναίκες και στα κορίτσια της Κύπρου και για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε την 8η Ιουλίου 2026 το υπ’ αριθ. P10_TA(2026)0262 [2026/2617(RSP)] Ψήφισμά του σχετικά με τον αντίκτυπο της τουρκικής εισβολής του 1974 στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου, τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν από τις τουρκικές δυνάμεις και τις συνέπειες για την ισότητα των φύλων. Το Ψήφισμα καταδικάζει με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο τη στρατιωτική εισβολή της Δημοκρατίας της Τουρκίας και τη συνεχιζόμενη παράνομη κατοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία διανύει πλέον το 52ο έτος της, ως σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και εμπόδιο στην ειρήνη, τη σταθερότητα και τις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας και επισημαίνει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει το μόνο κράτος μέλος της ΕΕ, του οποίου το έδαφος τελεί εν μέρει υπό παράνομη στρατιωτική κατοχή από τρίτη χώρα. Καλεί την Τουρκία να αποσύρει τα στρατεύματά της από την Κύπρο, να απέχει από κάθε μονομερή ενέργεια που θα εδραίωνε τη μόνιμη κατοχή της νήσου, καθώς και από ενέργειες που αλλοιώνουν τη δημογραφική ισορροπία, να παράσχει πλήρη και απρόσκοπτη πρόσβαση σε όλα τα σχετικά επίσημα αρχεία που σχετίζονται με την εισβολή του 1974 και τις συνέπειές της, να συνεργαστεί πλήρως με τις διεθνείς αρχές και να παράσχει αποτελεσματική αποζημίωση στα θύματα και στις επιζώσες σεξουαλικής βίας στο πλαίσιο συγκρούσεων και άλλων σοβαρών παραβιάσεων που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια και μετά την εισβολή του 1974.
Μ' αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ' τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια... [Νίκος Χουλιαράς]