Νάνος Βαλαωρίτης: Η αρχαιότητα είν’ ένα όνειρο που γίνεται και εφιάλτης

Ο Νάνος Βαλαωρίτης, εμβληματική φυσιογνωμία των ελληνικών γραμμάτων, γεννήθηκε στις 5 Ιουλίου 1921, στη Λωζάννη. Σπούδασε φιλολογία και νομικά στα Πανεπιστήμια Αθηνών, Λονδίνου και Σορβόννης. Υπήρξε ο πρώτος που μετέφρασε Έλληνες ποιητές της γενιάς του ’30, ενώ εξέδωσε πληθώρα ποιητικών συλλογών, πεζογραφημάτων, δοκιμίων και κριτικών και επιμελήθηκε σημαντικά λογοτεχνικά περιοδικά και ανθολογίες

Ο Νάνος Βαλαωρίτης για τη σχέση της Ελλάδας με την Ευρώπη, την Αμερική, τη Δύση:

Ανήκουμε συγχρόνως σ’ έναν κόσμο ανατολικό και σ’ έναν δυτικό, που εμείς δημιουργήσαμε. Κι οι δυο τους μας πολεμούν και μας αρνούνται. Γιατί; Ίσως γιατί η οφειλή είναι μεγάλη, ώστε να την αναγνωρίζουν δίχως δυσαρέσκεια, αντιδράσεις, δυσανασχέτηση. Είναι η «μοίρα» μας εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια, όπως λέει ο ποιητής. Μας αγνοούν, μας αποσιωπούνε ή μας πατρονάρουνε. Το ίδιο όμως κι εμείς -αγνοούμε και λησμονούμε τους εαυτούς μας. Όπως λέει ο Χάιντεγκερ, το πιο λησμονημένο πράγμα είναι το πιο κοντινό, ο εαυτός μας.

Συνέχεια

Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης – Ο θεμελιωτής του Αγιορείτικου μοναχισμού

5 Ιουλίου

Ο Άγιος Αθανάσιος κατήγετο από τα μέρη της Ανατολής, από την Τραπεζούντα. Μόλις ετελείωσε την έξωθεν παιδεία -ήτο φιλόλογος- ελκυσθείς υπό της Θείας Χάριτος, εγκατέλειψε τα εγκόσμια και προσεχώρησε στο μοναχισμό από νεαράς ηλικίας, υπό την πρόνοια του κατά σάρκα θείου του, του οσιωτάτου πατρός Μιχαήλ του Μαλεήνου.

Συνέχεια

Άγιος Υάκινθος, ο χριστιανός Άγιος του Έρωτα

3 Ιουλίου

Ο χριστιανός άγιος του έρωτα που γιορτάζεται στα Ανώγεια

«Ο Άγιος Υάκινθος ξυπνάει τα μεσημέρια
παίρνει την Κρήτη στα φτερά, τον έρωτα στα χέρια
Κατηφορίζει το βουνό, το μονοπάτι παίρνει
κι ο ήλιος μόλις τον κοιτά χαμογελά και γέρνει
Ο Άγιος Υάκινθος ανοίγει παραθύρια,
σμίγει τα στήθια, τα κορμιά και χτίζει τα γιοφύρια
Ν’ αγαπηθούν οι άνθρωποι, να ομορφύνει ο κόσμος,
ν’ ανθίσει ο βασιλικός, η ρίγανη κι ο δυόσμος!»

Αλκίνοος Ιωαννίδης

Συνέχεια

Τον Ιούλιο κάποτε…

Καυτός, ερωτικός, ξένοιαστος και ποθητός, ο Ιούλιος είναι ο αγαπημένος μήνας των καλοκαιρινών διακοπών, της χαράς και των αποδράσεων! Η επαφή με τη φύση και οι ευκαιρίες για ταξίδια που προσφέρει απλόχερα, στάθηκαν ανέκαθεν πηγή ανεξάντλητης έμπνευσης και δημιουργίας για τους ποιητές μας

Συνέχεια

Οι Άγιοι Ανάργυροι Κοσμάς και Δαμιανός

1η Ιουλίου

Οἱ Ἅγιοι Ἀνάργυροι Κοσμᾶς καὶ Δαμιανός, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν τὴν ἐποχὴ ποὺ αὐτοκράτορας τῶν Ρωμαίων ἦταν ὁ Καρίνος, ἦταν γιατροὶ στὸ ἐπάγγελμα καὶ παρεῖχαν ἰάσεις σὲ ὅλους ὅσους εἶχαν ἀνάγκη, καὶ γιὰ ἀντάλλαγμα δὲν ἔπαιρναν χρήματα, ἀλλὰ τὸ μόνο ποὺ ζητοῦσαν ἦταν νὰ πιστέψουν εκείνοι που θεραπεύονταν στὸν Χριστό. Κάποιοι ὅμως καλοθελητὲς διέβαλαν τοὺς ἁγίους στὸν αὐτοκράτορα καὶ τοῦ εἶπαν ὅτι τίς θεραπεῖες καὶ τὰ θαύματα ποὺ ἐπιτελοῦσαν τὰ ἔκαναν μὲ μαγικὲς τέχνες.

Συνέχεια

Σύναξις των Αγίων ενδόξων Δώδεκα Αποστόλων

30 Ιουνίου

«Τιμῶ θεόπτας δώδεκα Χριστοῦ φίλους,
Ἥρωας ἄνδρας καὶ θεοὺς τολμῶ λέγειν.
Δώδεκα εὐκλεέας τριακοστῇ ἀγείρει μύστας»

Στις 30 Ιουνίου η Εκκλησία μας εορτάζει τη Σύναξη των αγίων ενδόξων δώδεκα Αποστόλων του Χριστού. Οι άγιοι Δώδεκα Απόστολοι είναι εκείνοι που τους επέλεξε ο Κύριός μας, για ν’ αποτελέσουν τον πυρήνα της Εκκλησίας και να γίνουν οι συνεχιστές του απολυτρωτικού έργου Του στον κόσμο. Το Αποστολικό αξίωμα είναι το πιο τιμητικό αξίωμα στην Εκκλησία και υπερέχει από κάθε άλλο. Οι άγιοι Απόστολοι έφεραν εις πέρας την τιμητική αποστολή τους με τη βοήθεια και τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος, που έλαβαν κατά την ημέρα της Πεντηκοστής. Είναι αυτοί που αφιέρωσαν τη ζωή τους κοντά στον Χριστό. Είναι οι αφοσιωμένοι μαθητές του Κυρίου, που Τον ακολούθησαν μέχρι το τέλος της επίγειας πορείας Του. Είναι εκείνοι οι οποίοι έδωσαν και την ίδια τους τη ζωή για την αγάπη του Χριστού. Όλο το είναι τους ήταν αφιερωμένο στον Χριστό.

Συνέχεια

Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο Μείζων εν γεννητοίς γυναικών

7 Ιανουαρίου

Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, 1747 μ.Χ.
Mονή Ξηροποτάμου, Άγιον Όρος

Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος ανήκει στη χωρία των μεγάλων προφητών και ομολογητών της πίστεώς μας. Ο Ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός τον χαρακτήρισε ως το μέγιστο άνθρωπο που φάνηκε στον κόσμο: «αμήν λέγω υμίν, ουκ εγήγερται εν γεννητοίς γυναικών μείζων Ιωάννου του βαπτιστού» (Ματθ. 11,11). Η αγία μας Εκκλησία τον έθεσε σε τιμή μετά τη Θεοτόκο, μάλιστα στην εικονογραφία παριστάνεται μαζί με την Παναγία μας να ικετεύει για τη σωτηρία του κόσμου. Είναι η γνωστή εικονογράφηση της «δεήσεως». Ο μεγάλος αυτός άνδρας πάνω απ’ όλα είναι ο πρόδρομος της εμφανίσεως του Χριστού στον κόσμο, αυτός που άνοιξε το δρόμο να περάσει ο Λυτρωτής μας. Είναι ο μεγάλος αγγελιοφόρος της πιο χαρμόσυνης και ελπιδοφόρας αγγελίας όλων των εποχών: της εν Χριστώ απολυτρώσεως του ανθρωπίνου γένους. Είναι ο κομιστής και ο διαπρύσιος κήρυκας της μετάνοιας και ο άτεγκτος ελεγκτής της ανομίας και της αμαρτίας.

Συνέχεια

Τα έθιμα του Κλήδονα

Την παραμονή του Αη Γιαννιού (23/6) οι ανύπανδρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού, όπου αναθέτουν σε κάποια ή σε κάποιες από αυτές να φέρουν από το πηγάδι ή την πηγή το «αμίλητο νερό». Επιστρέφοντας στο σπίτι όπου τελείται ο κλήδονας, το νερό μπαίνει σε πήλινο δοχείο, την υδροφόρο, στο οποίο η κάθε κοπέλα ρίχνει ένα αντικείμενο (μήλο πράσινο ή κόκκινο, κόσμημα, κλειδί κ.ά.), το λεγόμενο ριζικάρι. Στη συνέχεια το δοχείο σκεπάζεται με κόκκινο ύφασμα, το οποίο δένεται γερά με ένα κορδόνι («κλειδώνεται») και τοποθετείται σε ταράτσα ή άλλο ανοιχτό χώρο. Εκεί παραμένει όλη τη νύχτα υπό το φως των άστρων. Οι κοπέλες επιστρέφουν ύστερα στα σπίτια τους. Λέγεται ότι τη νύχτα αυτή θα δουν στα όνειρά τους το μελλοντικό τους σύζυγο.

Συνέχεια

Το ιερό μεγαλείο ενός «Αλαφροΐσκιωτου»

Άγγελος Σικελιανός
(Λευκάδα, 15 Μαρτίου 1884 – Αθήνα, 19 Ιουνίου 1951)

«Σαράντα χρόνια φιλίας ακατάλυτης μ’ έσμιγε με τον Σικελιανό, ήταν ο μόνος άνθρωπος που μπορούσα ν’ αναπνέω, να μιλώ, να γελώ και να σωπαίνω μαζί του. Τώρα για μένα η Ελλάδα άδειασε», έγραψε ο Καζαντζάκης στον Börje Knös όταν ο Άγγελος Σικελιανός έφυγε από τη ζωή στις 19 Ιουνίου το 1951.

Συνέχεια

Άγιος Λουκάς ο ιατρός, Επίσκοπος Συμφερουπόλεως και Κριμαίας

11 Ιουνίου

Η ζωή του

Ο Άγιος Λουκάς, κατά κόσμον Βαλεντίν Φελίξοβιτς Βόινο Γιασενέτσκι, ήταν Ρώσος αρχιερέας και καθηγητής – χειρουργός. Γεννήθηκε στις 27 Απριλίου 1877, στο Κερτς της Ουκρανίας στην Κριμαία. Το Κερτς είναι η αρχαία πόλη Παντικάπαιον, όπου το ελληνικό στοιχείο είναι ισχυρό ακόμη και σήμερα. Εκεί ο άγιος πέρασε ένα μεγάλο μέρος της ζωής του. Ο πατέρας του ήταν ρωμαιοκαθολικός, ενώ η μητέρα του ήταν ορθόδοξη. Οι πρόγονοί του ήταν γνωστοί στην περιοχή, αλλά σε αντίθεση με την οικογένεια του Αγίου, ζούσαν πλουσιοπάροχα.

Συνέχεια

Τα τζιτζίκια (Οδυσσέας Ελύτης)

Αγία Μαρίνα, Αίγινα

Τα τζιτζίκια

Η Παναγιά τα πέλαγα
κρατούσε στην ποδιά της.
Την Σίκινο, την Αμοργό
και τ’ άλλα τα παιδιά της.

Συνέχεια

Πέταξε ψηλά ο Άγγελος του ελληνικού Κινηματογράφου

Ο σπουδαίος ηθοποιός Άγγελος Αντωνόπουλος, που σφράγισε με τις ερμηνείες του μερικές από τις πιο σημαντικές ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου, έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 94 ετών. Με τον θάνατό του κλείνει η αυλαία της μεγάλης γενιάς των πρωταγωνιστών της χρυσής εποχής του ελληνικού Κινηματογράφου και όπως χαρακτηριστικά σημειώνει η Φίνος Φιλμ στην ανακοίνωσή της: «Μεγαλώνει ο θίασος του Παραδείσου».

Συνέχεια

Ιούνιος ο Θεριστής

Το αλώνισμα, Θεόφιλου Χατζημιχαήλ

Μπήκαμε στον Ιούνιο! Καλώς ήρθες καλοκαίρι! Και όπως λέει και ο σοφός λαός: «Από το θέρος ως τις ελιές, δεν απολείπουν οι δουλειές!». Ο Ιούνιος, ο λεγόμενος και «Θεριστής», είναι ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού, αν και όπως σημειώνει ο Φίλιππος Βρετάκος («Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των») «ως προς τον χρόνο της ελεύσεως του θέρους οι κάτοικοι της υπαίθρου είναι δύσπιστοι. Ασφαλή και βεβαιαν θεωρούν την είσοδό του μόνο όταν ακούσουν το τραγούδι των τεττίγων», δηλαδή των τζιτζικιών, τα οποία:

Τα τείχη της Πόλης

Η αρχική οχύρωση της Κωνσταντινούπολης οφείλεται στον ιδρυτή της, τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Α’ (307-337). Σύμφωνα με την παράδοση, ο ίδιος χάραξε τη γραμμή που θα ακολουθούσαν τα χερσαία τείχη της Πόλης. Όμως, ήδη από τα τέλη του 4ου αιώνα, η αλματώδης αύξηση του πληθυσμού της Βασιλεύουσας δημιουργούσε προβλήματα έλλειψης χώρου και ευνοούσε την τάση να επεκταθεί ο πολεοδομικός ιστός της εκτός των τειχών του Κωνσταντίνου. Παράλληλα, η εμφάνιση του κινδύνου των Ούννων στο βόρειο σύνορο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, στις αρχές του 5ου αιώνα, κατέστησε απαραίτητη την κατασκευή ισχυρότερης αμυντικής γραμμής, καθώς το δυτικό τμήμα της οχύρωσης της Κωνσταντινούπολης ήταν το πλέον ευάλωτο σε μαζική επίθεση από την πεδιάδα της Θράκης.

Συνέχεια

Ρόδο της μοίρας και μεθυστικό ροδόσταμο

George Frederick Watts, Rose

Μέσα στη θεία άνοιξη όλα γιορτάζουν και αποπνέουν ποικίλες ευωδιές, ώστε ν’ αναπαύεται η ψυχή, να χαίρεται και ν’ απορρίπτει κάθε συννεφιά και ανησυχία. Ίσως για κάποιους όλα αυτά να θεωρηθούν ως παρωχημένα πια σχήματα και δρώμενα μιας άλλης εποχής. Μιας εποχής που δεν επιστρέφει μεν, αλλά συνεχίζει να διδάσκει… Από το «Ρόδο της μοίρας» του Σεφέρη ως το «Ροδόσταμο» του Γκάτσου και του Θεοδωράκη, το μεθυστικό εκχύλισμα του ρόδου εξακολουθεί να γεμίζει νοσταλγία και «φεγγαροδροσιά» τη ζωή μας και τις πιο τρυφερές αναμνήσεις μας…

Συνέχεια

Το ιστορικό βάρος του Διατάγματος των Μεδιολάνων

Φεβρουάριος 313 μ.Χ.

Ο Μέγας Κωνσταντίνος (27 Φεβρ. 272 – 22 Μαΐου 337 μ.Χ.) λεπτομέρεια
από ψηφιδωτό στην είσοδο του ναού της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως

Το Διάταγμα των Μεδιολάνων αποτελεί το επίσημο κείμενο, με το οποίο καθιερώθηκε η ανεξιθρησκεία στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Υπεγράφη τον Φεβρουάριο του 313 μ.Χ., στον χώρο του σημερινού Κάστρου Σφόρτσα του Μιλάνου, όπου τις ημέρες εκείνες τελέστηκε και ο γάμος του Αυγούστου Λικίνιου με την Κωνσταντία, αδελφή του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Με την υπογραφή του Διατάγματος ο Μέγας Κωνσταντίνος και ο Αύγουστος Λικίνιος έθεσαν τέλος στους διωγμούς των χριστιανών και νομιμοποίησαν τη χριστιανική Εκκλησία ως «επιτρεπόμενη θρησκεία» (Religio licita), οι οπαδοί της οποίας έπρεπε να προσεύχονται στον δικό τους θεό για την ευτυχία του κράτους.

Συνέχεια