Ρόδο της μοίρας και μεθυστικό ροδόσταμο

George Frederick Watts, Rose

Μέσα στη θεία άνοιξη όλα γιορτάζουν και αποπνέουν ποικίλες ευωδιές, ώστε ν’ αναπαύεται η ψυχή, να χαίρεται και ν’ απορρίπτει κάθε συννεφιά και ανησυχία. Ίσως για κάποιους όλα αυτά να θεωρηθούν ως παρωχημένα πια σχήματα και δρώμενα μιας άλλης εποχής. Μιας εποχής που δεν επιστρέφει μεν, αλλά συνεχίζει να διδάσκει.. Από το «Ρόδο της μοίρας» του Σεφέρη ως το «Ροδόσταμο» του Γκάτσου και του Θεοδωράκη, το μεθυστικό εκχύλισμα του ρόδου εξακολουθεί να γεμίζει νοσταλγία και «φεγγαροδροσιά» τη ζωή μας και τις πιο τρυφερές αναμνήσεις μας.

Ρόδο της μοίρας

Ρόδο της μοίρας, γύρευες να βρεις να μας πληγώσεις
μα έσκυβες σαν το μυστικό που πάει να λυτρωθεί
κι ήταν ωραίο το πρόσταγμα που δέχτηκες να δώσεις
κι ήταν το χαμογέλιο σου σαν έτοιμο σπαθί.

Ρόδο άλικο του ανέμου και της μοίρας,
μόνο στη μνήμη απέμεινες, ένας βαρύς ρυθμός
ρόδο της νύχτας πέρασες, τρικύμισμα πορφύρας
τρικύμισμα της θάλασσας… Ο κόσμος είναι απλός.

Γιώργος Σεφέρης, «Ερωτικός λόγος» (1930)

Το ροδόσταμο είναι ένα φυσικό εκχύλισμα που χρησιμοποιείται, εδώ και αιώνες, στην ομορφιά, ως καλλυντικό αλλά και αρωματική ουσία. Έχει πλούσιες ευεργετικές ιδιότητες τόσο για το πρόσωπο και την επιδερμίδα γενικότερα, όσο και για τα μαλλιά. Το αρωματικό αυτό νερό που φτιάχνεται πολύ εύκολα ακόμα και στο σπίτι με μια απλή συνταγή, μπορεί ν’ αποτελέσει ένα σημαντικό σύμμαχο ομορφιάς, ένα ιδιαίτερο συστατικό για την μαγειρική και τη ζαχαροπλαστική μας, αλλά και ένα φυσικό άρωμα για τον χώρο μας που θα μας χαρίσει ευχάριστη διάθεση στην καθημερινή ρουτίνα.

Η καλύτερη εποχή για τη συλλογή των ρόδων, που θα μας δώσουν το ροδόσταμο, είναι ο Μάιος όταν ανθοφορούν οι τριανταφυλλιές και η διαδικασία ολοκληρώνεται καθώς μπαίνει το καλοκαίρι, οπότε τα τριαντάφυλλα δεν αντέχουν πια στις μεγάλες ζέστες. Στα παλιά τα χρόνια ράντιζαν με ροδόσταμο τα σπίτια για να έχουν ευχάριστη ατμόσφαιρα, αλλά και τα ρούχα ή ακόμα και τα επιστολόχαρτα ώστε ν’ αναδίδουν το λεπτό του άρωμα στο άγγιγμά τους.

Τριανταφυλλιά στην Ορεστιάδα, Ιούνιος 2017

Παλιές κι αγαπημένες μέρες του ροδόσταμου

Μέρες πασχαλιᾶς μὲ ποικίλες εὐωδιὲς ἀπὸ ἀρώματα τῆς Ἄνοιξης μυρωμένες. Τῆς Ἄνοιξης, ποὺ ἤδη ἀνέτειλε, καὶ μὲ τὸ Πάσχα κορυφώθηκε πιά. Ἀφοῦ, τώρα πιά: «ἔαρ μυρίζει (= ἐωδιάζει) καὶ καινὴ φύσις χορεύει (= καὶ ἡ νέα φύσις γιορτάζει)». Καὶ πράγματι, μέσα στὴ θεία ἄνοιξη ὅλα γιορτάζουν καὶ ἀποπνέουν ποικίλες εὐωδιές, ὥστε ν’ ἀναπαύεται ἡ ψυχή, νὰ χαίρεται καὶ ν’ ἀπορρίπτει κάθε συννεφιὰ καὶ ἀνησυχία. Ἴσως γιὰ κάποιους τὰ παραπάνω, ἀλλὰ καὶ τὰ ὅσα γραφοῦν στὴ συνέχεια, νὰ θεωρηθοῦν ὡς παρωχημένα πιὰ σχήματα καὶ δρώμενα μιᾶς ἂλλης ἐποχῆς. Μιᾶς ἐποχῆς ποὺ δὲν ἐπιστρέφει μέν, ἀλλὰ συνεχίζει νὰ διδάσκει -και μάλιστα, πολὺ σοβαρά- κάποιες ἀξίες, ποὺ σήμερα τείνουν νὰ λησμονηθοῦν ἤ, γιὰ νὰ πῶ τὰ πράγματα με τ’ ὄνομά τους, νὰ ἐξαφανιστοῦν.

Ὅμως αὐτὸς ποὺ σημιεώνει ὅλ’ αὐτά, θὰ συνεχίζει νὰ θυμᾶται καὶ συνάμα νὰ θυμίζει παλιοὺς τρόπους παραδοσιακοῦ βίου, γιατὶ ὅπως ἔχει παγκοίνως διατρανωθεῖ, αὐτὰ εἶναι τὰ ὑγιῆ θεμέλια τοῦ πολιτισμοῦ μας. Γιὰ τὸν ὁποῖο πολιτισμὸ θὰ πρέπει νὰ εἴμαστε περήφανοι καὶ νὰ τὸν ἀγναντεύουμε μὲ σεβασμὸ καὶ τὴ δέουσα τιμή. Κι αὐτὴ τὴ φορά λοιπόν, θὰ προσπαθήσω νὰ θυμίσω -ἴσως εἰς μάτην, ἀλλὰ δὲν πειράζει- στοὺς παλαιότερους, ἀλλὰ καὶ στοὺς νεώτερους ἀκόμη ἕνα προνόμιο ποὺ εἶχαν τότε, στὰ παλιότερα χρόνια, στὰ χρόνια ὅπου κατοικούσαμε ἀκόμα στὸ παλιὸ χωριό κι ὅπου τὰ σπίτια, τέτοιες μέρες, εὐωδίαζαν μαγιάτικο τριαντάφυλλο, ὅπως ὁ Ἐπιτάφιος κι ἡ ἐκκλησιὰ τὴ Μ. Παρασκευή, ἀλλὰ καὶ τὴν Ἀνάσταση.

Κι ἦταν ἡ θεία ἐκείνη εὐωδιὰ ἀπὸ τὸ «ροδόσταμο», ἀπὸ τὸ εὐωδιαστὸ καταστάλαγμα τῶν φύλλων τοῦ μαγιάτικου τριαντάφυλλου, ποὺ τὸ ἐπεξεργάζονταν οἱ παλιότεροι μὲ τὸν ἑξῆς τρόπο: Ἀρχικὰ συγκέντρωναν μεγάλο ἀριθμὸ ἀπὸ ἀνοιχτὰ τριαντάφυλλα κι ὕστερα μαδοῦσαν τὰ φύλλα τους, τὰ «μπελόνιαζαν» ἕνα ἕνα καὶ μετά αὐτὸ τὸ στεφάνι ἀπὸ φύλλα, τὸ βάζανε μέσα σὲ «τζάρες» γυάλινες, τὶς ὁποῖες τοποθετοῦσαν, καλὰ κλεισμένες, στὸν ἥλιο. Μέρα μὲ τὴν ἡμέρα ἄρχισε νὰ «ἱδρώνει» ἡ «τζάρα» καὶ τὰ φύλλα, ἀπὸ ρόζ ποὺ ἦταν γίνονταν σταχτιά. Τότε, λοιπόν, ἀνοίγανε τὶς «τζάρες», ἄδειαζαν τὸ λιγοστὸ περιεχόμενο τοῦ εὐωδιαστοῦ ροδόσταμου σὲ μπουκάλι πολὺ καλὰ σφραγισμένο καὶ ἐπαναλάμβαν πάλι τὸ ἴδιο, μέχρι νὰ πάψουν οἱ τριανταφυλλιὲς νὰ ἀνθίζουν.

Ὅμως τὰ «μπελονιασμένα» φύλλα δὲν τὰ πετοῦσαν, ἀλλὰ τὰ κρεμοῦσαν πίσω ἀπὸ τὶς πόρτες τῶν σπιτιῶν τους, γιατὶ εὠδίαζαν ἀκόμα καὶ γέμιζαν τὸ σπίτι ἀπὸ μιὰν ἁπαλὴ καὶ γλυκειά μοσχοβολιά. Τὰ μπουκαλάκια μὲ τὸν ροδόσταμο τὰ χρησιμοποιοῦσαν ὅταν ἔφτιαχναν χαμαλιά, ρυζόγαλο κ.ά. Ὅπως ἀπαραίτητο ἦταν τὸ κάθε σπίτι νὰ δώσει καὶ λίγο ἀπὸ τὸ παρασκεύασμα αὐτό καὶ στὴν ἐκκλησιά, γιὰ νὰ ραντίζουν τὸν κόσμο τὶς γιορτάδες, ἀλλὰ καὶ γιὰ νὰ ραίνει ὁ παπᾶς τὸν Ἐπιτάφιο. Μάλιστα, γιὰ νὰ μην χαλάει, κόβει καὶ χάνει τὴν εὐωδιά του ὁ ροδόσταμος, βάζαμε μέσα στὸ μπουκάλι καὶ λίγα σκάγια ἤ λίγο καθαρὸ μελισσοκέρι… Ἀλήθεια, πόσοι τα θυμοῦνται αὐτά;

Σε πότισα ροδόσταμο

Το ροδόσταμο έγινε τραγούδι από τον Μίκη Θεοδωράκη, το 1959, με τους αξέχαστους και χιλιοτραγουδισμένους στίχους του Νίκου Γκάτσου και αγαπήθηκε από γενιές και γενιές. Ερμηνεύτηκε αρχικά από τη Μαίρη Λίντα στον δίσκο «Αρχιπέλαγος» και αργότερα από καταξιωμένους άλλους ερμηνευτές, όπως ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, η Μαρία Φαραντούρη, ο Κώστας Χατζής, η Μαρία Ζώη, η Αλέξια, η Χορωδία Τερψιχόρης Παπαστεφάνου. Εδώ ακούμε να το τραγουδάει, με την αλησμόνητη φωνή της, η Μελίνα Μερκούρη, όπως το ερμήνευσε στην ταινία «Φαίδρα» του Ζυλ Ντασέν, το 1962:

Στον άλλο κόσμο που θα πας
κοίτα μη γίνεις σύννεφο,
κοίτα μη γίνεις σύννεφο
κι άστρο πικρό της χαραυγής
και σε γνωρίσει η μάνα σου
που καρτερεί στην πόρτα.

Σε πότισα ροδόσταμο
με πότισες φαρμάκι
της παγωνιάς αητόπουλο
της ερημιάς γεράκι.

Πάρε μια βέργα λυγαριά
μια ρίζα δεντρολίβανο,
μια ρίζα δεντρολίβανο
και γίνε φεγγαροδροσιά
να πέσεις τα μεσάνυχτα
στη διψασμένη αυλή σου.

Σε πότισα ροδόσταμο
με πότισες φαρμάκι
της παγωνιάς αητόπουλο
της ερημιάς γεράκι.

(Στίχοι: Νίκος Γκάτσος, Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης, Ερμηνεία: Μελίνα Μερκούρη, 1959)

Συνταγή για ροδόσταμο

Φτιάξτε μόνοι σας ροδόσταμο, όπως το έκαναν οι γιαγιάδες μας! Η διαδικασία αρχίζει όταν ανθίζουν οι τριανταφυλλιές και τελειώνει με το σταμάτημά τους. Αυτό σημαίνει ότι κάθε εβδομάδα μπορούμε να συμπληρώνουμε τριαντάφυλλα και να έχουμε 2 ή και 3 γυάλες στο μπαλκόνι μας. Τα σκάγια τα βάζουμε στο τέλος, όταν δεν έχουμε πια άλλα τριαντάφυλλα.

ΥΛΙΚΑ

Ροδοπέταλα από τις μαγιάτικες τριανταφυλλιές
(είναι οι ροζ με τα ανοιχτόχρωμα φύλλα, οι άγριες)
Μία γυάλα μεγάλη με καπάκι
3-4 σκάγια (μικρές στρογγυλές σφαίρες για όπλα)


ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Βάζουμε τα ροδοπέταλα μέσα σε ένα τούλι και το δένουμε καλά. Τοποθετούμε το τούλι μέσα στη γυάλα και κλείνουμε το καπάκι με προσοχή, έτσι ώστε να πιάσουμε και τις άκρες από το τούλι με αποτέλεσμα τα τριαντάφυλλα να μην ακουμπάνε στον πάτο της γυάλας. Αφήνουμε τη γυάλα στον ήλιο μέχρι να ξεραθούν εντελώς τα τριαντάφυλλα και να βγάλουν το απόσταγμά τους. Εν συνεχεία, αφού πετάξουμε τα τριαντάφυλλα ρίχνουμε 3-4 σκάγια μέσα στη γυάλα και αφήνουμε για μία εβδομάδα ακόμη. Τέλος, αφού περάσουμε από ένα ψιλό σουρωτήρι το ροδόνερο, το βάζουμε στο ψυγείο και το κρατάμε για πάρα πολύ καιρό.

Καλή επιτυχία!

Πηγή: cookpad.com/gr

Γλυκό κουταλιού τριαντάφυλλο

Το γλυκό κουταλιού τριαντάφυλλο είναι ένα από
τα πιο δημοφιλή παραδοσιακά Θασίτικα γλυκά!

ΥΛΙΚΑ

40 τριαντάφυλλα (ειδικά για γλυκό χρώματος ροζ)
1 κιλό ζάχαρη κρυσταλλική
1 ποτήρι νερό λεμόντοζο (ξινό σε κρυστάλλους)
Αρωματική μολόχα
Βασιλικός

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Κόβουμε τα τριαντάφυλλα αφού έχουν «ανοίξει» καλά και τα συντηρούμε στο ψυγείο μέχρι να συμπληρωθούν και τα σαράντα. Όταν είμαστε έτοιμοι κρατάμε με το ένα χέρι όλα τα πέταλα του λουλουδιού μαζί ενωμένα και με το άλλο τραβάμε και κόβουμε το καρύδι που τα συγκρατεί και τα αποκολλούμε από αυτό. Παίρνουμε ένα ψαλίδι και κόβουμε προσεκτικά τα λευκά μέρη των πετάλων. Στη συνέχεια τα βάζουμε όλα μαζί σε μια μεγάλη κατσαρόλα, μαζί με τη ζάχαρη και το νερό και τα αφήνουμε να βράσουν σε κανονική θερμοκρασία. Όταν αρχίσει να δένει λίγο το γλυκό ρίχνουμε το ξινό, τη μολόχα και τον βασιλικό δεμένα σε ένα τούλι και τα αφήνουμε όλα μαζί να βράσουν μέχρι να δέσει τελείως το γλυκό μας. Το γλυκό είναι έτοιμο, το κατεβάζουμε από τη φωτιά και αφού κρυώσει το βάζουμε σε γυάλινα καθαρά βάζα.

Συμβουλή: Για να καταλάβουμε ότι έδεσε το γλυκό βγάζουμε μια κουταλιά σε ένα πιατάκι το κρυώνουμε και όταν τρέχει σε μορφή κόμπου το σιρόπι καταλαβαίνουμε ότι το γλυκό έχει δέσει. Τη δοκιμή αυτή την κάνουμε από την αρχή μέχρι το τέλος του δεσίματος.

Καλή επιτυχία!

Πηγή: thassos-island.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s