Η ακολουθία του Ιερού Νιπτήρος

Η ακολουθία του Ιερού Νιπτήρος αποτελεί μια από τις ωραιότερες και παραστατικότερες tης Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας. Οι ρίζες της εντοπίζονται στους πρώτους αιώνες διάδοσης του χριστιανισμού· με ποικίλες προσθήκες, αφαιρέσεις και παραλλαγές η συγκεκριμένη ακολουθία αναπαριστάται αδιαλείπτως από αιώνων με μεγάλη επισημότητα το πρωινό της Μεγάλης Πέμπτης στην Αγία Αυλή του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα και στο ιερό νησί της Πάτμου· τελείται επίσης με κατάνυξη το απόγευμα της Μεγάλης Τετάρτης σε κάθε ορθόδοξο ναό, σε ανάμνηση της πράξεως του Κυρίου, που έπλυνε τα πόδια των μαθητών του στο υπερώο του Μυστικού Δείπνου.

Συνέχεια

Το τροπάριο της Κασσιανής (Φώτης Κόντογλου)

Το τροπάριο της Κασσιανής είναι πολύ αγαπημένο από τον ορθόδοξο λαό μας· πάνε να το ακούσουνε και άνθρωποι που δεν πηγαίνουνε ποτέ στην εκκλησιά. Σε τούτο συντελεί η έμπνευση με την οποία είναι γραμμένο, και το πάθος της αμαρτωλής που μετανοιώνει, καθώς κ’ η ιστορία της Κασσιανής που το σύνθεσε.

Αλλά προπάντων, κατά την ιδέα μου, συγκινούσε τον κόσμο η μουσική του, πούναι αργή και μεγαλοπρεπής· γιατί οι δάσκαλοι της εκκλησιαστικής μουσικής μας το τονίσανε με ξεχωριστή αγάπη και φροντίδα. Πλην αυτό μπορεί να το πη κανένας για τα περασμένα χρόνια· τώρα, δε μπορώ να καταλάβω τι ακούνε στις περισσότερες εκκλησίες που το ψέλνουνε, ή καλύτερα που το τραγουδούνε με κάποιον τρόπο αυτοσχέδιο, με μια μουσική τάχα ευρωπαϊκή, που τη φτιάνουνε άνθρωποι χωρίς χριστιανική κατάνυξη και χωρίς κανένα μουσικό αίσθημα, αλλά με κείνη τη νεκρή και ψεύτικη αντίληψη της μουσικής, που θαρρούνε πως είναι η μουσική που ταιριάζει στην εποχή μας.

Συνέχεια

Λόγος στὸν Πάγκαλο Ἰωσήφ (Οσίου Ἐφραὶμ τοῦ Σῦρου)

Είσοδος στην Εβδομάδα των Παθών και οι Πατέρες της Εκκλησίας στρέφουν την προσοχή μας στον Πάγκαλο Ιωσήφ, ο οποίος αποτελεί προτύπωση, μία προφητική και αλληγορική δηλαδή απεικόνιση του Κυρίου. Μια ιστορία από την Παλαιά Διαθήκη. Ο Ιωσήφ, ο αγαθός ενδέκατος γιος του Ιακώβ και ο πιο αγαπημένος, πουλήθηκε απ’ τα αδέρφια του ως δούλος σε κάποιον αξιωματούχο του Φαραώ στην Αίγυπτο, τον Πετεφρή. Εκεί συκοφαντήθηκε από τη σύζυγό του, όταν ο Ιωσήφ δεν συγκατατέθηκε στις ερωτικές της επιθυμίες και με αυτόν το τρόπο κατέληξε στην φυλακή. Η ικανότητα του Ιωσήφ να ερμηνεύει όνειρα όμως, μέχρι και του ίδιου του βασιλιά, με φώτιση Θεού, το ήθος του, του χάρισαν όχι την ελευθερία απλά, αλλά και το ανώτατο αξίωμα του Πρωθυπουργού. Στα επόμενα χρόνια, που ήταν δύσκολα λόγω έλλειψης σιταριού, τα αδέρφια του Ιωσήφ κατέφυγαν στην Αίγυπτο, σε αναζήτηση βοήθειας από τον δίκαιο πρωθυπουργό της. Εκείνος συγχώρεσε τα αδέρφια του και η ιστορία, μας δείχνει τον «τύπο Χριστού» που πρέπει να εκφράζει ο άνθρωπος σε όλες τις εποχές. Τον τύπο Χριστού λοιπόν, προτείνουν οι Πατέρες σε αυτήν την είσοδο μας στην Εβδομάδα των Παθών.

Συνέχεια

Ο Λόρδος Βύρων για τον τετράποδο φίλο του!

Ο Λόρδος Βύρων (Lord George Gordon Byron) γεννήθηκε στο Λονδίνο στις 22 Ιανουαρίου 1788 και άφησε την τελευταία του πνοή στο Μεσολόγγι, στις 19 Απριλίου 1824. Ανάμεσα στα ρομαντικά ποιήματά του με τα οποία εξέφρασε την αγάπη του για τη ζωή, τον άνθρωπο και την Ελλάδα που λάτρεψε, ο Μπάιρον έγραψε, το 1808, τον «Επιτάφιο για έναν Σκύλο».

Συνέχεια

Ευλογημένος ο Ερχόμενος (Φώτης Κόντογλου)

Εκείνος που έχει θρόνο τον ουρανό και υποπόδιο τη γη, ο γυιός του Θεού και ο Λόγος του ο συναΐδιος, σήμερα ταπεινώθηκε και ήρθε στη Βηθανία απάνω σ’ ένα πουλάρι. Και τα παιδιά των Εβραίων τον υποδεχθήκανε φωνάζοντας: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος, ο βασιλιάς του Ισραήλ».

Συνέχεια

Εκείνος που έχει θρόνο τον ουρανό και υποπόδιο τη γη, ο γυιός του Θεού και ο Λόγος του ο συναΐδιος, σήμερα ταπεινώθηκε και ήρθε στη Βηθανία απάνω σ’ ένα πουλάρι. Και τα παιδιά των Εβραίων τον υποδεχθήκανε φωνάζοντας: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος, ο βασιλιάς του Ισραήλ».

Συνέχεια

Οι Λαζαρίνες και τα Κάλαντα του Λαζάρου

Λαζαρίνες στο Πήλιο, δεκαετία ’70

Οι Λαζαρίνες είναι έθιμο από την εκκλησιαστική μας παράδοση που αναφέρεται στο γεγονός της αναστάσεως του φίλου του Χριστού Λαζάρου. Το πρωί του Σαββάτου του Λαζάρου κορίτσια και ανύπαντρες κοπέλες, ντυμένες με τα καλά τους ρούχα, γυρνούν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας τα παραδοσιακά «Κάλαντα του Λαζάρου» και κρατώντας μικρά πανέρια στολισμένα με λουλούδια, που έχουν μαζέψει οι ίδιες την προηγούμενη ημέρα από τις εξοχές της περιοχής τους. Οι νοικοκυρές, στα σπίτια που θα επισκεφτούν, θα γεμίσουν τα καλαθάκια τους με γλυκίσματα, χρήματα και αυγά που τα κοτρίτσια θα βάψουν κόκκινα τη Μεγάλη Πέμπτη.

Συνέχεια

Κρητική ταχινόσουπα

Η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας είναι η πιο αυστηρή νηστεία του χρόνου. Ακόμη και όσοι δεν τηρούν τις υπόλοιπες νηστείες, τούτη τη βδομάδα δεν τρώνε «λεριά». Λεριά λέμε στην Κρήτη τα μη νηστίσιμα τρόφιμα. Παλαιότερα τα πιάτα της Μεγάλης εβδομάδας ήταν λιτά και ταπεινά. Με εξαίρεση τη Μεγάλη Τρίτη και τη Μεγάλη Πέμπτη που κάποιοι έτρωγαν λαδωμένο φαγητό (χαρακτηριστικά είναι τα ντολμαδάκια της Μεγάλης Πέμπτης), τις υπόλοιπες ημέρες ήταν επιβεβλημένη η αποχή και από το λάδι. Η ταχινόσουπα είναι ένα από αυτά τα παλαιά απλούστατα Μεγαλοβδομαδιάτικα πιάτα. Δυο υλικά όλα κι όλα κι όμως είναι νόστιμη και χορταστική. Ειδικά για βράδυ είναι ιδανική. Την συνήθιζαν τη Μεγάλη Τετάρτη ή τη Μεγάλη Παρασκευή ή και για δείπνο της παραμονής της ημέρας που θα κοινωνούσαν.

Συνέχεια

Άνθη της ερήμου: Οσία Μαρία η Αιγυπτία

1η Απριλίου

Η Οσία Μαρία καταγόταν από την Αίγυπτο και έζησε τον 6ο αιώνα μ.Χ., την εποχή του αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Στα νεανικά της χρόνια ζούσε μέσα στην ακολασία και παρέσυρε πολλούς ανθρώπους στην ηθική καταστροφή. Όταν ήταν 12 χρονών ξέφυγε από την προσοχή των γονιών της και πήγε στην Αλεξάνδρεια, όπου επί 17 χρόνια ζούσε άσωτη ζωή. Από περιέργεια πήγε, με πολλούς άλλους προσκυνητές, στα Ιεροσόλυμα, για να παραβρεθεί στην ύψωση του Τίμιου Σταυρού. Όταν όμως θέλησε να μπει στον ναό της Αναστάσεως, την ημέρα που υψωνόταν ο Τίμιος Σταυρός, ένοιωσε 3-4 φορές κάποιαν αόρατη δύναμη μέσα, που την εμπόδιζε να μπει, ενώ το πλήθος έμπαινε ανεμπόδιστα.

Συνέχεια

Ο Απρίλης με τον Έρωτα (Διονύσιος Σολωμός)

Ο Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε,
κι όσ’ άνθια βγαίνουν και καρποί τόσ’ άρματα σε κλειούνε.

Συνέχεια

Σ’ ένα γεφύρι πέτρινο…

Γεφύρι Καμπέρ Αγά, Ανατολικό Ζαγόρι, Ήπειρος

Σ’ ένα γεφύρι πέτρινο
θα χτίσω την καρδιά μου,
όταν περνάς τον ποταμό
ν’ ακούς τον αναστεναγμό
και τα παράπονά μου.

Συνέχεια

Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος

Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γεννήθηκε πιθανότατα το 523 μ.Χ., στη Συρία. Ήταν γιος πλούσιας και ευσεβούς οικογένειας. Σε νεαρή ηλικία παρακολούθησε ανώτερο κύκλο μορφώσεως, ώστε να διακρίνεται ανάμεσα στους συνομήλικούς του. Εκείνος όμως ενδιαφερόταν περισσότερο για την προσευχή, τις θεολογικές μελέτες, τη συγγραφική εργασία και την άσκηση.

Συνέχεια

Οι επτά Βλάχες ηρωίδες (Μάρτιος 1878)

Το Μνημείο των επτά Βλάχων ηρωίδων στο Σέλι Ημαθίας

Το 1878 ο Ελληνικός πληθυσμός της Κεντροδυτικής Μακεδονίας ξεσηκώθηκε εναντίον των Τούρκων δυναστών του. Η εξέγερση αυτή είναι η πιο σημαντική από αυτές που έγιναν στην περιοχή της Μακεδονίας τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, μετά το μεγάλο ξεσηκωμό του Γένους το 1821. Οι διεθνείς συγκυρίες κατά το έτος 1878, επέτρεψαν στους υπόδουλους Έλληνες της Μακεδονίας να κινηθούν επαναστατικά εναντίον της Τουρκίας, η οποία ήδη από την περασμένη χρονιά, το 1877 δηλαδή βρίσκονταν σε πόλεμο με τη Ρωσία.

Συνέχεια

Σαν βασιλικός θα ανθίσει! Αποχαιρετισμός σε μια μεγάλη φωνή

Τις συνθήκες υπό τις οποίες προέκυψε το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο «Μαρινέλλα» είχε περιγράψει ο συγγραφέας Γιάννης Ξανθούλης. Αυτή είναι η διήγησή του:

Συνέχεια

Η δήλωση Σεφέρη κατά της Δικτατορίας

Ήταν 28 Μαρτίου του 1969, όταν ο νομπελίστας ποιητής Γιώργος Σεφέρης (1900-1971) έλαβε την απόφαση να μιλήσει ανοιχτά, δημόσια, κατά της χούντας των συνταγματαρχών.

Συνέχεια

Όλοι πεινούν και διψούν για Αγάπη (Οσία Γαβριηλία)

Έλεγε ότι αυτό που μετράει πιο πολύ είναι το ποσόν και το ποιόν της αγάπης που δίνεις στους άλλους χωρίς διακρίσεις! Όλοι την ρωτούσαν πώς ήταν δυνατόν ν’ αγαπάει τόσο πολύ ακόμα και τους αγνώστους, να κάνει υπακοή σε όλον τον κόσμο και να ταξιδεύει για να βοηθήσει έστω κι έναν μόνον άνθρωπο. Δίκαια η ζωή της χαρακτηρίζεται ως «η ασκητική της αγάπης!».

Συνέχεια

1.400 χρόνια από τη δημιουργία του Ακαθίστου Ύμνου

Συνέχεια