Η συγκλονιστική εμφάνιση της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Ευφημίας στον Άγιο Παΐσιο τον Αγιορείτη
Στις 26 Φεβρουαρίου 1974 ο Πατήρ Παΐσιος επέστρεψε στο Άγιον Όρος. Την επομένη ημέρα, 27 Φεβρουαρίου, κατά τις δέκα η ώρα το πρωί, ενώ έκανε την Ακολουθία των Ωρών με το κομποσχοίνι του, άκουσε ξαφνικά χτύπημα στην πόρτα και μία απαλή γυναικεία φωνή να λέει: «Δι’ εὐχῶν τῶν Ἁγίων Πατέρων ἡμῶν».
Είσοδος στην Εβδομάδα των Παθών και οι Πατέρες της Εκκλησίας στρέφουν την προσοχή μας στον Πάγκαλο Ιωσήφ, ο οποίος αποτελεί προτύπωση, μία προφητική και αλληγορική δηλαδή απεικόνιση του Κυρίου. Μια ιστορία από την Παλαιά Διαθήκη. Ο Ιωσήφ, ο αγαθός ενδέκατος γιος του Ιακώβ και ο πιο αγαπημένος, πουλήθηκε απ’ τα αδέρφια του ως δούλος σε κάποιον αξιωματούχο του Φαραώ στην Αίγυπτο, τον Πετεφρή. Εκεί συκοφαντήθηκε από τη σύζυγό του, όταν ο Ιωσήφ δεν συγκατατέθηκε στις ερωτικές της επιθυμίες και με αυτόν το τρόπο κατέληξε στην φυλακή. Η ικανότητα του Ιωσήφ να ερμηνεύει όνειρα όμως, μέχρι και του ίδιου του βασιλιά, με φώτιση Θεού, το ήθος του, του χάρισαν όχι την ελευθερία απλά, αλλά και το ανώτατο αξίωμα του Πρωθυπουργού. Στα επόμενα χρόνια, που ήταν δύσκολα λόγω έλλειψης σιταριού, τα αδέρφια του Ιωσήφ κατέφυγαν στην Αίγυπτο, σε αναζήτηση βοήθειας από τον δίκαιο πρωθυπουργό της. Εκείνος συγχώρεσε τα αδέρφια του και η ιστορία, μας δείχνει τον «τύπο Χριστού» που πρέπει να εκφράζει ο άνθρωπος σε όλες τις εποχές. Τον τύπο Χριστού λοιπόν, προτείνουν οι Πατέρες σε αυτήν την είσοδο μας στην Εβδομάδα των Παθών.
Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γεννήθηκε πιθανότατα το 523 μ.Χ., στη Συρία. Ήταν γιος πλούσιας και ευσεβούς οικογένειας. Σε νεαρή ηλικία παρακολούθησε ανώτερο κύκλο μορφώσεως, ώστε να διακρίνεται ανάμεσα στους συνομήλικούς του. Εκείνος όμως ενδιαφερόταν περισσότερο για την προσευχή, τις θεολογικές μελέτες, τη συγγραφική εργασία και την άσκηση.
Η Β’ Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, έναν από τους Μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας και κορυφαίο Οικουμενικό διδάσκαλο. Η διδασκαλία του για τη θέωση του ανθρώπου και τη μετοχή του στις άκτιστες ενέργειες του Θεού εκφράζει την ουσία της Ορθόδοξης πνευματικής ζωής σε πλήρη αντίθεση με την εκκοσμικευμένη θεολογία της εποχής του που διαμορφώθηκε με την επίδραση του σχολαστικιστικού ανθρωποκεντρισμού του ρωμαιοκαθολικισμού. Αποτελεί σπάνια περίπτωση θεολόγου θεόπτη που εκφράζει την ουσία της ορθόδοξης πνευματικής ζωής με μοναδικό συνθετικό τρόπο. Έχει ως θεμέλιο της πνευματικής του κατάρτισης τη βίωση της θείας χάριτος και τη θέωση μέσα στο φως των ακτίστων ενεργειών του Θεού. Προικισμένος με οξύ νου μπόρεσε να κινηθεί άνετα στον χώρο της θεολογίας και να εκφράσει ακραιφνή τριαδολογία με τα σημαντικά έργα του.
Ο λα’ Λόγος είναι ο σπουδαιότερος από τους Θεολογικούς Λόγους του Αγίου Γρηγορίου. Εκφωνήθηκε στο ναό της Αγίας Αναστασiας στην Κωνσταντινούπολη, το 380 μ.Χ., πιθανόν κατά το διάστημα μεταξύ Ιουλίου και Νοεμβρίου. Είναι η πρώτη φορά που σε ειδική πραγματεία, αφιερωμένη στο Άγιο Πνεύμα, ομολογείται και καταδεικνύεται η θεότητα και το ομοούσιο του Αγίου Πνεύματος. Ο Άγιος Γρηγόριος διακηρύσσει την ορθή πίστη της Εκκλησίας ότι: «εκ φωτός του Πατρός φως καταλαμβάνοντες τον Υιόν εν φωτί τω Πνεύματι» (§ 3). Καταρρίπτει, στη συνέχεια, τους συλλογισμούς των αιρετικών Πνευματομάχων με θεολογικά επιχειρήματα (§ 4-21) και τέλος, απαντώντας στο επιχείρημα ότι στην αγία Γραφή δεν δηλώνεται ρητά η θεότητα του Πνεύματος, παραθέτει πλήθος χωρίων, όπου υποδεικνύεται η θεότητα του Πνεύματος (§ 29-30). Αλλά και το ίδιο το Πνεύμα τώρα, σύμφωνα με το Γρηγόριο, φανερώνει στούς αξίους βαθύτερα και σαφέστερα ότι είναι Θεός, ένα από τα τρία πρόσωπα της μίας θεότητας (§ 26).
– Έχω παρατηρήσει, Γέροντα, ότι τα μωρά μερικές φορές την ώρα της Θείας Λειτουργίας χαμογελούν.
Αυτό δεν το κάνουν μόνο στην Θεία Λειτουργία. Τα μωρά είναι σε συνεχή επαφή με τον Θεό, επειδή δεν έχουν μέριμνες. Τι είπε ο Χριστός για τα μικρά παιδιά; «Οι Άγγελοι αυτών εν ουρανοίς διά παντός βλέπουσι το πρόσωπον τον Πατρός μου τον εν ουρανοίς». Έχουν επικοινωνία και με τον Θεό και με τον Φύλακα Άγγελό τους, που είναι συνέχεια δίπλα τους. Στον ύπνο τους πότε γελούν, πότε κλαίνε, γιατί βλέπουν διάφορα. Άλλοτε βλέπουν τον Φύλακα Άγγελό τους και παίζουν μαζί του -τα χαϊδεύει, τα πειράζει, κουνάει τα χεράκια τους, και αυτά γελούν-, άλλοτε πάλι βλέπουν καμμιά σκηνή του πειρασμού και κλαίνε.
Μέγα μάθημα της ταπείνωσης είναι για μας, αδελφοί μου, η Γέννηση του Χριστού. Πού γεννήθηκε; Μέσα σε μια φάτνη, σ’ ένα παχνί να πούμε καλύτερα, για να νοιώσουμε βαθύτερα την ανείπωτη συγκατάβαση του Θεού, γιατί τ’ αρχαία λόγια κάνουνε να φαίνουνται στα μάτια μας πλούσια και τα φτωχά πράγματα. Η μητέρα του, η υπεραγία Θεοτόκος, μακριά από το σπίτι της, ξένη σε ξένον τόπο, πήγε και τον γέννησε μέσα σ’ ένα μαντρί. Το βόδι και το γαϊδούρι τον ζεστάνανε με την ανασαμιά τους. Τσομπάνηδες τον συντροφέψανε. Μαζί με τα νιογέννητα αρνιά λογαριάστηκε ο αμνός του Θεού, που ήρθε στον κόσμο για να σώσει τον άνθρωπο από την κατάρα του Αδάμ. Ποιος άνθρωπος γεννήθηκε με μεγαλύτερη ταπείνωση;
«Όλα είναι της δωρεάς του Θεού· δικό μας δεν έχουμε τίποτε…» (Άγιος Ιωσήφ ο ησυχαστής)
Και γι’ αυτό πρώτα απ’ όλα χρειάζεται το «γνώθι σαυτόν». Δηλαδή να γνωρίσεις τον εαυτό σου, ποιος είσαι. Ποιός είσαι στ’ αλήθεια, όχι ποιός νομίζεις εσύ ότι είσαι. Με τη γνώση αυτή γίνεσαι ο σοφότερος των ανθρώπων. Με τέτοια επίγνωση έρχεσαι σε ταπείνωση και παίρνεις χάρη από τον Κύριο. Διαφορετικά αν δεν αποκτήσεις αυτογνωσία, αλλ’ υπολογίζεις μόνο τον κόπο σου, γνώριζε ότι πάντοτε θα βρίσκεσαι μακριά από το δρόμο. Διότι δεν λέει ο Προφήτης· «ίδε, Κύριε, τον κόπον μου», αλλά «ίδε, λέγει, την ταπείνωσίν μου και τον κόπον μου». Ο κόπος είναι για το σώμα, η ταπείνωση για τη ψυχή και πάλι τα δύο μαζί, κόπος και ταπείνωση, για όλον τον άνθρωπο.
Να εύχεσαι στον Θεό αυτό που θες και να το ξεχνάς. Να μην το σκέφτεσαι. Το πες; Ξέχνα το. Ζήσε κανονικά. Μην το κάνεις άγχος και αγωνία. Το είπες του Θεού, άνοιξες την καρδιά σου, είπες στην Παναγία αυτό το οποίο θέλεις, άστο να κυλήσει τώρα. Άστο να βρει τη θέση του. Μέσα στο σχέδιο και την πρόνοια του Θεού, αν πρέπει να έλθει και όπως πρέπει να έλθει. Για να μην πνιγόμαστε στη ζωή μας πρέπει να μάθουμε να αφηνόμαστε. Όσο αφηνόμαστε στη χάρη του Θεού τόσο δε θα πνιγόμαστε στην καθημερινότητα των δικών μας σχεδίων και προγραμματισμών.
Την ταπείνωση την δίνει ο Θεός. Δεν μπορείς να την αποκτήσεις μόνος σου. Δεν γίνεται. Σου την δίνει Εκείνος. Και για να σου την δώσει, χρειάζονται μερικά πράγματα: Να μην κρατάς κακία, να έχεις απλότητα, να κάνεις μετάνοιες. Κάτι γίνεται μέσα στην καρδιά και έρχεται η Χάρη.
Ο σπόρος δουλεύει μέσα στην γη και πετάει δύο φυλλαράκια. Αν δεν έρθει όμως ο ήλιος και η βροχή, θα μαραθούν, δεν θα μεγαλώσουν. Έτσι, κάτι μέσα μας, πρέπει να σπάσει το περίβλημα, την άσφαλτο και να πετάξει δύο φυλλαράκια.
Τότε θα έρθει και η Χάρη, θα τα λούσει και θα μεγαλώσουν. Και η Χάρη έρχεται πιο γρήγορα από τον ήλιο. Έρχεται αμέσως, μόλις αρχίσει η προσπάθεια, για να σπάσει το σκληρό αυτό περίβλημα.
Μ' αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ' τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια... [Νίκος Χουλιαράς]