Χρήστος Γιανναράς (Αθήνα, 10 Απριλίου 1935 – Κύθηρα, 24 Αυγούστου 2024)
Έφυγε από τη ζωή ο διακεκριμένος καθηγητής φιλοσοφίας και συγγραφέας σε ηλικία 89 ετών. Τον Ιούλιο είχε δώσει μία συνέντευξη – ποταμό και είχε μιλήσει για όλα: Από την Τεχνητή Νοημοσύνη και την πλεονεξία του σύγχρονου ανθρώπου ως τη Θεωρία του Δαρβίνου και την ανάπτυξη της παραθαλάσσιας Αττικής… Αν ρίξεις μια ματιά στο βιογραφικό του σε πιάνει ίλιγγος. Με σπουδές Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Με σπουδές Φιλοσοφίας στη θρυλική Σορβόννη. Με σπουδές Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Βόννης. Επίτιμος διδάκτωρ σε πλείστα ξένα πανεπιστήμια. Και κοντά σε όλα αυτά, ένας σπουδαίος, διεθνώς αναγνωρισμένος «δάσκαλος» Φιλοσοφικής Ορολογίας, Πολιτικής Φιλοσοφίας και Πολιτιστικής Διπλωματίας. Και ως επισκέπτης καθηγητής στα πανεπιστήμια Παρισιού, Γενεύης, Λοζάνης και Κρήτης. Το συγγραφικό του έργο μισή βιβλιοθήκη. Και κοντά σε όλα αυτά οι απόψεις του, σε δικά του άρθρα, στην «Καθημερινή» επί πολλά χρόνια, προκαλούσαν ταραχή και σεισμικές δονήσεις όχι μόνο στους κύκλους της διανόησης, αλλά και σε χιλιάδες «ανώνυμους» ψαγμένους αναγνώστες. Η χρησιμότητα, λέει ο Γιανναράς, η μεγάλη πληγή της ανθρωπότητας. Το μη χρήσιμο, ας πούμε η σκέψη, το σκάλισμα, η επεξεργασία, μοναδική μέθοδος εξόδου από τη βαθιά κρίση της ανθρωπότητας και κάθε ατόμου ξεχωριστά!
Έξι υποτροφίες και τιμητικές διακρίσεις απονεμήθηκαν σε μεταπτυχιακούς φοιτητές και υποψηφίους διδάκτορες με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη
Με οδηγό την πνευματική κληρονομιά των εξαίρετων Κωνσταντινουπολιτών Δασκάλων και με απόλυτο σεβασμό στις ελληνικές ρίζες και την Ομογένεια, η PeopleCert, ο παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα των πιστοποιήσεων επαγγελματικών και γλωσσικών δεξιοτήτων, υλοποίησε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά το Πρόγραμμα Υποτροφιών «Τιμώντας τους Κωνσταντινουπολίτες Δασκάλους μας». Μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, απονεμήθηκαν έξι υποτροφίες και τιμητικές διακρίσεις σε μεταπτυχιακούς φοιτητές και υποψηφίους διδάκτορες με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη.
Πρόκειται για ένα προσωπικό όραμα του ιδρυτή και προέδρου της PeopleCert, Βύρωνα Νικολαΐδη, ο οποίος κατάγεται από την Πόλη και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολυδιάστατων δράσεων της εταιρείας για τη στήριξη των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. Η απονομή των υποτροφιών έγινε μέσα σε έντονα συγκινητικό κλίμα στην Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή στο Φανάρι, ένα ιστορικό σχολείο, σύμβολο της ελληνικής εκπαίδευσης που διδάσκει αδιάλειπτα την ελληνική γλώσσα.
Την ειδική τελετή τίμησε με την παρουσία του η Α.Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίος, ενώ παρευρέθηκαν μέλη της Ιεράς Συνόδου, πλήθος ακαδημαϊκών, πρέσβεις και άλλες επιφανείς προσωπικότητες, καθώς και οι βραβευθέντες υπότροφοι.
Ο Οικ. Πατριάρχης εξυμνεί την παιδεία της Πόλης
«Η σημερινή εκδήλωση είναι μία εορτή της παιδείας» επεσήμανε κατά την ομιλία του ο Πατριάρχης λέγοντας με έμφαση: «Έχει ισχυρό συμβολισμό το γεγονός ότι η τελετή αυτή πραγματοποιείται στην ιστορική Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή. Σε αυτήν χρεωστούμε, μεταξύ άλλων πολλών, την αναζωογόνηση της παιδείας μας μετά την Άλωση. Η ελληνική αρχαιότητα όριζε την παιδεία ως «περιαγωγήν» της ψυχής προς το αγαθό (Πλάτων, Πολιτεία), ως αναφορά όχι σε αυτό που είναι, αλλά σε ό,τι οφείλει να είναι ο άνθρωπος. Και αυτό το «δέον» περιελάμβανε και συνεχίζει και σήμερα να εμπεριέχει γνώση επιστημονική αλλά και αξίες που συγκροτούν τον «ανθρωπισμό» του ανθρώπου. Γνωρίζουμε σήμερα ότι πιο εύκολη είναι η απόκτηση επιστημονικών γνώσεων παρά η ηθική και πνευματική καλλιέργεια και μόρφωση. Υπάρχει ο Einstein της φυσικής, αλλά όχι της ελευθερίας και της ευθύνης!».
Βύρων Νικολαΐδης: «Ο σπόρος που σπείραμε πέρυσι άνθισε»
Ο Βύρων Νικολαΐδης δεν έκρυψε τη χαρά του για το υψηλό επίπεδο σπουδών των υποψηφίων και κυρίως για την επιθυμία τους να στηρίξουν με την παρουσία και το έργο τους ενεργά την Ομογένεια. «Ο σπόρος που σπείραμε πέρυσι άνθισε», είπε χαρακτηριστικά. Απευθυνόμενος δε προς τους νέους επιστήμονες υπογράμμισε:
«Η βράβευσή σας δεν συνιστά μόνο μια οικονομική ενίσχυση, αλλ’ αντιπροσωπεύει μια ηθική αναγνώριση και επιβράβευση. Εσείς είστε ο κινητήριος μοχλός, η μαγιά για την αναβίωση της Ρωμιοσύνης στην Πόλη. Η PeopleCert πιστή στη δέσμευσή της θα στέκεται δίπλα στη νέα γενιά η οποία αποτελεί το μέλλον της Ρωμιοσύνης. Για μας είναι υποχρέωση, είναι χρέος τιμής να στηρίξουμε τους νέους, να δημιουργήσουμε δυνατότητες επιστροφής τους στην Πόλη, να μην αφήσουμε τη φλόγα της Ρωμιοσύνης να σβήσει. Η ελληνική κοινότητα της Κωνσταντινουπόλεως διαχρονικά επένδυε στο μέλλον της, τιμώντας το παρελθόν της. Με το πρόγραμμα υποτροφιών βάζουμε κι εμείς το δικό μας λιθαράκι, συνεχίζοντας ταπεινά αυτή την παράδοση», τόνισε ο πρόεδρος και ιδρυτής της εταιρείας.
Δημ. Ζώτος: «Ένας οραματιστής προστάτης του Ρωμαίικου Πολιτισμού»
Ο διευθυντής της Μεγάλης του Γένους Σχολής κ. Δημήτρης Ζώτος αναφέρθηκε στην ιστορικότητα του σχολείου που «κράτησε ψηλά το φως της γνώσης, της νεοελληνικής παιδείας, που διαμόρφωσε τις αξίες του νεοελληνικού γένους με πίστη στο Θεό, που ανέδειξε σημαντικές προσωπικότητες της Εκκλησίας, της Πολιτικής των Γραμμάτων και των Τεχνών».
«Σήμερα γράφουμε μια ωραία σελίδα στην ιστορία της ελληνικής εκπαίδευσης της Πόλης, καθώς και στη σελίδα του σχολείου, είπε ο κ. Ζώτος και πρόσθεσε: «Αποτελεί εξαιρετική τιμή για το σχολείο μας να ανοίγουμε τις πύλες μας σε μια σημαντική εκδήλωση του Βύρωνα Νικολαΐδη, ενός μεγάλου ευεργέτη στην πλέον μικρή ομογένεια της Πόλης. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο κ. Νικολαΐδης εγγράφεται σιγά – σιγά στη συλλογική μνήμη των Ρωμιών ως «ο οραματιστής προστάτης του Ρωμαίικου πολιτισμού σε δύσκολους καιρούς».
Βραβείο Πατριάρχη σε τρεις εκδότες
Το Ειδικό βραβείο «Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος», που έχει θεσπιστεί προς τιμήν του Πατριάρχη, απονεμήθηκε από τον ίδιο στους εκδότες τριών εφημερίδων της Πόλης για τη σημαντική, αδιάλειπτη προσφορά τους στην ενημέρωση και τον Ελληνισμό της Πόλης. Με τη συνεχή παροχή ενημέρωσης συνδέουν την μικρή κοινότητα που έχει απομείνει στην Πόλη με την ευρύτερη οικογένεια των Κωνσταντινουπολιτών που ζουν στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες. Πρόκειται για τους εκδότες κ.κ. Μιχάλη Βασιλειάδη («Απογευματινή», εκδίδεται εδώ και 100 χρόνια), Πέπη Τσουκάτου («Πολίτης») και Ανδρέα Ρομπόπουλο («ΗΧΩ»). Με το βραβείο αναγνωρίζεται η συμβολή τους στη διαφύλαξη της παράδοσης και η μεγάλη τους αφοσίωση, καθώς συνεχίζουν -παρά τις όποιες δυσκολίες- να εκπέμπουν μηνύματα ισχυρής παρουσίας, διαλόγου και αλληλεγγύης.
Ενισχύονται, για δεύτερη χρονιά, μεταπτυχιακοί φοιτητές ή υποψήφιοι διδάκτορες
Ο πρόεδρος της επιτροπής καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γ. Δουκίδης αναφέρθηκε στη συνέχεια στο υψηλό επίπεδο των βραβευθέντων, την έρευνά τους σε κρίσιμα επιστημονικά πεδία, αλλά και στο ήθος τους.
Οι υποτροφίες στους νέους επιστήμονες προσφέρθηκαν στη μνήμη των διαπρεπών καθηγητών της Πόλης Βασίλη Κασαπίδη (καθηγητής Χημείας), Δημήτρη Παντελάρα (καθηγητής Βιολογίας – Γεωλογίας) και Αρίστη Κιμιατζή (καθηγήτρια Μαθηματικών) οι οποίοι υπήρξαν υπόδειγμα συνέπειας και παιδαγωγικής αφοσίωσης.
Οι νέοι επιστήμονες, που λαμβάνουν φέτος υποτροφίες ύψους 8.000 ευρώ για κάθε υπότροφο, είναι:
Θεοδώρα Δελημπάσογλου – Αχτύπη, Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, τμήμα Ψυχολογίας, University of Liverpool, η οποία γεννήθηκε, μεγάλωσε και σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη
Ευφροσύνη Κορωναίου, Υποψήφια Διδάκτωρ, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ. Είναι απόφοιτος της Φαρμακευτικής Σχολής ΕΚΠΑ, με μεταπτυχιακό δίπλωμα στη Μοριακή Βιοϊατρική.
Σωτηρία – Ίρις Ντολαπτσή, Υποψήφια Διδάκτωρ, Νομική Σχολή, ΕΚΠΑ. Είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής και κάτοχος LL.Μ. στις Διεθνείς Σπουδές – Κατεύθυνση Ιδιωτικού Δικαίου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Τρεις ακόμη επιστήμονες αναγνωρίστηκαν με τιμητικές διακρίσεις λαμβάνοντας χρηματικό έπαθλο ύψους 4.000 ευρώ:
Χρυσόστομος Βουτσάς, Μεταπτυχιακός φοιτητής στο πρόγραμμα σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Ηλεκτροχημικών Συστημάτων», απόφοιτος του Τμήματος Χημείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Αγγελική Δαμήλου, Υποψήφια Διδάκτωρ, κέντρο Νευροεπιστημών, University of Zurich.
Δημήτρης Πρόκος, Υποψήφιος Διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας, απόφοιτος Κλασικής Φιλολογίας, κάτοχος μεταπτυχιακού στη Νεοελληνική Λογοτεχνία, τη Συγκριτική Φιλολογία και τη Λογοτεχνική Θεωρία.
Σε όλους τους υποψηφίους που υπέβαλαν αιτήσεις, περίπου 52, θα δοθεί το εκπαιδευτικό υλικό για τη μεθοδολογία διαχείρισης έργων Prince2 ανακοίνωσε η Ελένη Νικολαΐδου, γενική διευθύντρια Εταιρικής Υπευθυνότητας της PeopleCert. Σε όσους προκρίθηκαν, περί τους 25, θα δοθούν και τα βιβλία για την τελευταία έκδοση του Prince2, 7th edition (Foundation), δύο παγκοσμίως αναγνωρισμένες πιστοποιήσεις που, όπως είπε η κ. Νικολαΐδου «ανοίγουν τον δρόμο σε υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας».
Πολλοί τις ετραγούδησαν, και τόση χάρη έχουν οι χειμωνιάτικες νυχτιές που τα παιδάκια τρέχουν τριγύρω σ’ ασπρομάλισσα και πρόσχαρη γριούλα για να τ’ ακούσουν με χαρά και πότε με τρεμούλα τα παραμύθια που θα πει. Έξω χιονιάς, μαυρίλα, και μέσα λάμπουν στριμωχτά μες στη γωνιά τα ξύλα και με τις φλόγες τους μαζί προτού να γίνουν θράκια τριζοβολούνε, λιώνουνε γλυκά με τραγουδάκια.
«Πόσοι μόχθοι, Αθηναίοι, για να γίνω άξιος των επαίνων σας…»
Η δόξα του Περικλή -του ανθρώπου που έζησε και του μύθου που περιβάλλει τ’ όνομά του- είναι που στάθηκε συνάμα ο μεγαλύτερος υπηρέτης της πολιτείας, φιλόσοφος και καλλιτέχνης· ο Αισχύλος και ο Σοφοκλής δεν θα μας άγγιζαν τόσο αν δεν θυμόμασταν ότι υπήρξαν και στρατιώτες, άνθρωποι που αγωνίστηκαν για να υπερασπίσουν τις αξίες τους. Για τον κόσμο η κυρίαρχη Ελλάδα είναι πάντοτε η ρεμβαστική Αθηνά, ακουμπισμένη επάνω στο δόρυ της. Και ποτέ άλλοτε πριν απ’ αυτήν η τέχνη δεν είχε ενώσει το δόρυ, δηλαδή τον αγώνα του ανθρώπου, και τον στοχασμό.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος Β’ (φωτ. Νίκος Μαγγίνας, megali-ekklisia.blogspot.gr)
Στον χαιρετισμό του κατά τη διάρκεια της φετινής τελετής αποφοίτησης στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κκ. Βαρθολομαίος αναφέρθηκε στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και στον τρόπο με τον οποίο η Ορθοδοξία προσεγγίζει το παγκόσμιο οικολογικό πρόβλημα. Όπως χαρακτηριστικά τόνισε: «Το σύγχρονο, παγκόσμιο οικολογικό πρόβλημα έχει σαφή ανθρωπογενή αίτια. Η εξουσιαστική σχέση μας προς την Κτίση είναι αποτέλεσμα της αλλοτρίωσής μας από τον Θεό. Δεν είναι δυνατόν να έχουμε αυθεντική πίστη εις τον Θεό και να καταστρέφουμε την καλή Δημιουργία του. Το μέλλον μας είναι οικολογικό και κοινωνικό σε ακατάλυτη συνάφεια. Χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε ότι η οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη δεν σημαίνει αυτονοήτως και πρόοδο».
Σε ηλικία 98 ετών, το Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2023, έφυγε από κοντά μας ο Δημήτρης Νικοπολιτίδης, Κιλκισιώτης, φιλόλογος – λαογράφος, ο οποίος συνέδεσε τη ζωή του με τη λαογραφία, την έρευνα και την καταγραφή της ιστορίας, του πολιτισμού και των παραδόσεων του Ποντιακού ελλην ισμού. Είχε δύο παιδιά την Ερμιόνη και τον Σάββα και τέσσερα εγγόνια. Υπήρξε λαμπρός δάσκαλος, φιλόλογος, ο οποίος δίδαξε σε εξατάξια γυμνάσια της Ελλάδας και στη συνέχεια κατέληξε στη γενέτειρά του, στο Κιλκίς, όπου συνταξιοδοτήθηκε ως λυκειάρχης από το 2ο Λύκειο της πόλης.
«Υπερασπίσου το παιδί, γιατί αν γλιτώσει το παιδί, υπάρχει ελπίδα…». Το τραγούδι αυτό (σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου, μουσική Μίκη Θεοδωράκη και με ερμηνευτή τον Παύλο Σιδηρόπουλο), έρχεται στο νου, όταν αναφερόμαστε στον Νίκο Τεμπονέρα. Τον Δάσκαλο, που στάθηκε δίπλα στους μαθητές του. Ο Νίκος Τεμπονέρας (γεν. 1954) έπεσε νεκρός στις 8 Ιανουαρίου 1991, στο σχολικό συγκρότημα του 3ου και 7ου Γυμνασίου και Λυκείου Πάτρας, μετά από επίθεση τραμπούκων της ΟΝΝΕΔ με επικεφαλής το στέλεχός της Γ. Καλαμπόκα, και ενώ είχαν φουντώσει οι μαθητικές κινητοποιήσεις και καταλήψεις. Ο Τεμπονέρας πίστευε σε ένα δημοκρατικό σχολείο. Στήριζε με όλο του το είναι τον μαθητικό αγώνα, γιατί τον θεωρούσε δίκαιο. Είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το νομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου έφερνε το ελληνικό σχολείο πίσω στη δεκαετία του ‘50. Και αυτή του τη στάση την πλήρωσε με τη ζωή του μόλις στα 37 του χρόνια…
Τα σχολεία ανοίγουν και… ποιος από μας δεν θυμάται το Αρνίτσι Μπίτσι, το διδακτικό παραμύθι από τις γεμάτες νοσταλγία σελίδες στο παλιό Ανθολόγιο του Δημοτικού;
Οι αντιλήψεις του Παπαδιαμάντη σχετικά με την τέχνη δεν αφίστανται πολύ από το πνεύμα της λειτουργικής τέχνης, την οποία υπηρέτησε φωνητικά ως ψάλτης, αλλά και γραφικά ως συγγραφέας. Είναι από τους λίγους που πιστεύουν ότι ζωή και τέχνη δεν είναι δυο άσχετα πράγματα, αλλά δυο έννοιες αλληλοσυνδεόμενες και αλληλοσυμπληρούμενες.
Χωριό στο βορειοδυτικό τμήμα της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης, η Βλάστη υπάγεται στον Δήμο Εορδαίας και είναι χτισμένη αμφιθεατρικά, σε ένα οροπέδιο με υψόμετρο 1.240 μέτρα, σ’ ένα αλπικό οροπέδιο ανάμεσα στα βουνά Σινιάτσικο(Άσκιο) (2.222 μ.) και Μουρίκι (1.650 μ.), βόρεια της Κοζάνης και σε απόσταση 25 χιλ. από την Πτολεμαΐδα. Η ιστορία του χωριού αρχίζει τον 15ο αι. μετά την εγκατάσταση Τούρκων Κονιάρων στην κοιλάδα των Καϊλαρίων (Πτολεμαΐδα), οπότε οι χριστιανικοί πληθυσμοί, που ζούσαν εκεί, αναγκάστηκαν να μετοικίσουν σε πιο ασφαλείς και απρόσιτες περιοχές, κυρίως στα ορεινά τμήματα του Μακεδονικού χώρου.
Οι τελευταίες μέρες ήταν για μένα μία πολύ δύσκολη περίοδος, από τις πιο δύσκολες της ζωής μου. Παντού επικρατεί η ανησυχία, η αμφιβολία, η ταραχή. Κανένας δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα για το πόσο θα κρατήσει αυτή η πανδημία, αν τελικά θα καταφέρουμε να την αντιμετωπίσουμε και πότε. Και το επιστέγασμα; Κλείνουν οι εκκλησίες, οι ακολουθίες γίνονται κεκλεισμένων των θυρών και με ελάχιστους παρόντες. Σε αυτές τις στιγμές της ξηρασίας κάθε ανθρώπινης παρηγοριάς, η καρδιά μου έφερε στη μνήμη ένα αγαπημένο μου άγιο. Τον άγιο Μάξιμο τον Γραικό.
Θα έλεγα πρώτα – πρώτα ότι δεν μπορούμε να χωρίσουμε την εκπαίδευση από τη συνολική κοινωνική κατάσταση. Ο μακαρίτης, ο καημένος ο Πλάτων έλεγε ήδη ότι ακόμα και οι τοίχοι της πόλης εκπαιδεύουν τους ανθρώπους και νομίζω ότι αυτό είναι μια τρομερά σημαντική και βαριά αλήθεια. Η εκπαίδευση ενός ανθρώπου, η παιδεία ενός ανθρώπου αρχίζει από την ηλικία μηδέν και φτάνει ως την ηλικία ωμέγα, δηλαδή τη στιγμή που θα πεθάνει, συνεχώς διαμορφώνεται αυτός ο άνθρωπος.
Λογοτέχνης, ακαδημαϊκός και ένας εκ των σημαντικοτέρων εκπροσώπων της Νέας Αθηναϊκής Σχολής, όπως και ο Κωστής Παλαμάς, με τον οποίο υπήρξε στενός φίλος, ο ποιητής της «Ανθισμένης αμυγδαλιάς» Γεώργιος Δροσίνης χρησιμοποίησε τη δημοτική γλώσσα από τις πρώτες του δημιουργίες και άντλησε στοιχεία από τα δημοτικά τραγούδια και τη λαϊκή μας παράδοση. Το πολυδιάστατο έργο του αποτελεί μια ξεχωριστή κληρονομιά και μια μοναδική προσφορά στα Ελληνικά γράμματα. Ο Γεώργιος Δροσίνης απεβίωσε στην Κηφισιά, σαν σήμερα, στις 3 Ιανουαρίου 1951.
Ο Νικόλαος Ι. Σαρίπολος, μία από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του νομικού κόσμου του 19ου αιώνα, απεβίωσε στην Αθήνα στις 17/29 Δεκεμβρίου 1887
Εξέχουσα προσωπικότητα του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού του 19ου αιώνα, ο Νικόλαος Ι. Σαρίπολος θεωρείται ένας εκ των θεμελιωτών του Δημοσίου Δικαίου στη χώρα μας, με καθοριστική συμβολή προπάντων στην ανάπτυξη του Συνταγματικού Δικαίου.
Πέραν πάσης αμφιβολίας, ο Σαρίπολος συγκαταλέγεται στους ευρωπαίους επιστήμονες του δικαίου που θεμελίωσαν, στα μέσα του 19ου αιώνα, το πολιτειακό δίκαιο των εθνικών κρατών της ηπειρωτικής Ευρώπης, πάνω στις βάσεις του πολιτικού φιλελευθερισμού και της νεαρής τότε αστικής δημοκρατίας, όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά ο Γεώργιος Κασιμάτης, ομότιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε έκδοση του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων, που είναι αφιερωμένη στον Σαρίπολο.
Σπυρίδων Προσαλέντης, «Νικόλαος Ι. Σαρίπολος» Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών
Ο Νικόλαος Σαρίπολος γεννήθηκε στη Λάρνακα της Κύπρου στις 13/25 Μαρτίου 1817. Πατέρας του ήταν ο μεγαλέμπορος Ιωάννης Σαρίπολος (Σαρίπογλους), με καταγωγή από τα Λεύκαρα της Λάρνακας, και μητέρα του η Χρυσηίς Πελεντρίδου, που είλκε την καταγωγή της από εύπορη οικογένεια της Λεμεσού. Οι σφαγές που έλαβαν χώρα στην τουρκοκρατούμενη Κύπρο το 1821 και η δήμευση της περιουσίας του Ιωάννη Σαριπόλου ανάγκασαν την οικογένειά του να καταφύγει στην Τεργέστη. Εκεί ο μικρός Νικόλαος διδάχτηκε τα πρώτα ελληνικά γράμματα από έλληνες δασκάλους και στη συνέχεια φοίτησε στην Ελληνική Σχολή της πόλης. Το 1830 επέστρεψε μαζί με τους γονείς του στη Μεγαλόνησο, έπειτα από την αμνηστία που χορήγησε ο σουλτάνος στους φυγάδες μετά τη λήξη της Ελληνικής Επαναστάσεως, και φοίτησε στη Σχολή της Λάρνακας.
Ο Νικόλαος Ιω. Σαρίπολος παντρεύτηκε το 1847 και απέκτησε εννέα παιδιά. Η πολυμελής οικογένειά απεικονίζεται στον ανωτέρω πίνακα της Αθηνάς Σαριπόλου
Το 1836 (ή, κατ’ άλλη πηγή, το 1837) ο έφηβος Νικόλαος μετέβη στο Παρίσι, προκειμένου να σπουδάσει, παρά τις αρχικές αντιρρήσεις του χήρου πατέρα του, που δεν ήθελε να τον αποχωριστεί σε τόσο νεαρή ηλικία. Εκεί, παρά τις σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και τα προβλήματα υγείας που κλήθηκε να αντιμετωπίσει, κατάφερε, χάρη στον πρωτοφανή ζήλο και την ευφυΐα του, να πραγματοποιήσει τους υψηλούς στόχους του. Έτσι, αφού πρώτα έκανε επί δύο έτη σπουδές ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, στράφηκε μετά τον θάνατο του πατέρα του και κατόπιν προτροπής του Ιωάννη Κωλέττη στη νομική επιστήμη, λαμβάνοντας μάλιστα τον τίτλο του διδάκτορος το 1844.
Ο Σαρίπολος εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα το 1845 κατόπιν προσκλήσεως του τότε πρωθυπουργού Κωλέττη και διετέλεσε από το 1846 έως το 1852 (τότε απομακρύνθηκε από τη θέση του για πολιτικούς λόγους) καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου και του Δικαίου των Εθνών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στη συνέχεια, και επί μία δεκαετία, άσκησε τη δικηγορία, γεγονός που τον κατέστησε έναν ευπορότατο ελεύθερο επαγγελματία, ενώ από το 1854 έως το 1860 υπηρέτησε ως νομικός σύμβουλος στο υπουργείο Εσωτερικών.
Νικόλαος Νικ. Σαρίπολος (Αθήνα 1876-1944)
Μετά την έξωση του Όθωνα, το 1862, ο Σαρίπολος ανέλαβε και πάλι τα καθηγητικά του καθήκοντα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ εξελέγη πληρεξούσιος της «Β’ εν Αθήναις Εθνικής των Ελλήνων Συνελεύσεως» και διαδραμάτισε, ως εισηγητής, πρωταγωνιστικό ρόλο στο μείζονος σημασίας ζήτημα της σύνταξης του τελικού σχεδίου του Συντάγματος του 1864, δηλαδή στη διαμόρφωση του νέου καταστατικού χάρτη της χώρας. Ο Σαρίπολος ανέπτυξε φιλική σχέση με τον βασιλιά Γεώργιο Α’, στον οποίον εξέφραζε συχνά τις απόψεις του για ζητήματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής. Διατήρησε την καθηγητική έδρα του έως το 1875, όταν παύθηκε εκ νέου. Από τότε, και έως το τέλος του βίου του, μετήλθε και πάλι το δικηγορικό επάγγελμα.
Η οικία Σαριπόλου στη βορειοδυτική γωνία επί της συμβολήςτων οδών Πατησίων και Χαλκοκονδύλη, ένα από τα ελάχιστα δείγματα νεογοτθικού ρυθμού στην Αθήνα. Κατεδαφίστηκε το 1960…
Ο Σαρίπολος υπηρέτησε με το σπουδαίο ερευνητικό, διδακτικό και συγγραφικό έργο του τρεις βασικούς κλάδους του Δημοσίου Δικαίου: το Συνταγματικό Δίκαιο, το Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο και το Ποινικό Δίκαιο. Ειδικότερα, με το σύγγραμμά του «Πραγματεία του Συνταγματικού Δικαίου» έθεσε τις βάσεις διδασκαλίας του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ο Σαρίπολος, εταίρος ξένων ακαδημιών, με φήμη που εκτεινόταν σαφώς πέραν των ορίων της ελληνικής επικράτειας, κατέλειπε μεγάλο αριθμό συγγραμμάτων (επί ζητημάτων νομικών, ιστορικών, πολιτικών κ.ά.), που φανερώνουν την ευρυμάθεια και το βάθος των γνώσεών του (είναι χαρακτηριστικό ότι έγραφε ποιήματα και μελετούσε συστηματικά τους αρχαίους συγγραφείς έως το τέλος της ζωής του).
Το 1863 άρχισε να γράφει τα απομνημονεύματά του, τα οποία εκδόθηκαν το 1889, μετά τον θάνατό του (αυτή ήταν η επιθυμία του), από τη χήρα του, Αριάδνη Σαριπόλου. Ο Νικόλαος Ι. Σαρίπολος απεβίωσε στην Αθήνα στις 17/29 Δεκεμβρίου 1887. Ο γιος του Νικόλαος Ν. Σαρίπολος (Αθήνα, 1876-1944) υπήρξε επίσης διαπρεπής νομοδιδάσκαλος με σημαντικό έργο.
Ακολουθώντας τα βήματα των προγόνων της, η Σοφία Σαριπόλου (1916-1963), κόρη του συνταγματολόγου Νικολάου Ν. Σαριπόλου και εγγονή του πρώτου συνταγματολόγου της Ελλάδας Νικολάου Ι. Σαριπόλου, κληροδότησε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ακίνητο μεγάλης αξίας επί των οδών Πατησίων, Δώρου και Σατωβριάνδου, με σκοπό να χρησιμοποιηθεί για την οικονομική ενίσχυση αρίστων απόρων φοιτητών της Φιλοσοφικής, για την πραγματοποίηση μεταπτυχιακών σπουδών και τη δημοσίευση των βιβλίων τους.
Το Αμφιθέατρο Σαριπόλων
Σήμερα, το μεγάλο αμφιθέατρο του τελευταίου ορόφου της Νομικής Σχολής Αθηνών, στην ταράτσα του ιστορικού κτηρίου της οδού Σόλωνος, είναι αφιερωμένο στους δύο διαπρεπείς νομικούς, Νικόλαο Ιωάννου Σαρίπολο και Νικόλαο Νικολάου Σαρίπολο, των οποίων τα συγγράμματα εξακολουθούν ν’ αποτελούν αντικείμενο διδασκαλίας και εξέτασης στις Νομικές σχολές της χώρας μας και να εμπνέουν τους νομομαθείς, θεωρούμενα ως θεμελιώδη έργα των κλάδων του δημοσίου και του συνταγματικού μας δικαίου.
Το Αμφιθέατρο Σαριπόλων είναι γνωστό σε όλους τους φοιτητές της Νομικής καθώς και σε πολλούς ακόμα φοιτητές άλλων Σχολών, που το έχουν κατά καιρούς επισκεφτεί και χρησιμοποιήσει. Ο χώρος του συνδέθηκε με την εξέγερση των φοιτητών της Νομικής κατά της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών, την περίοδο Φεβρουαρίου – Μαρτίου 1973, και όσοι περάσαμε από τα έδρανά του, θυμόμαστε τα συνθήματα εκείνου του ξεσηκωμού που είχαν απομείνει στους τοίχους των διαδρόμων που οδηγούσαν στη μεγάλη αίθουσα, ανάμεσα σε αφίσες, γκράφιτι και ανακοινώσεις των νεωτέρων χρόνων, μέχρι την πρόσφατη ανακαίνιση του κτηρίου που τα εξαφάνισε…
Εξεγερμένοι φοιτητές στην ταράτσα της Νομικής Σχολής Αθηνών, τον Φεβρουάριο 1973 Επάνω και πίσω αριστερά διακρίνονται τα παράθυρα του Αμφιθεάτρου Σαριπόλων
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο πρωτεργάτης του φοιτητικού κινήματος στα χρόνια της δικτατορίας και της ξέγερσης της Νομικής τον Φεβρουάριο – Μάρτιο του 1973, Γιάννης Σεργόπουλος, στο μοναδικής αξίας έργο του «Στο ΕΑΤ-ΕΣΑ: Μια μαρτυρία για τα χρόνια της δικτατορίας» (εκδ. Πόλις, Αθήνα 2019, σελ. 61-64): «Ο Νικόλαος Σαρίπολος πατήρ και ο Νικόλαος Σαρίπολος υιός υπήρξαν αμφότεροι μεγάλοι καθηγητές συνταγματολόγοι και δικαίως η Νομική Σχολή Αθηνών έδωσε το όνομά τους στο μεγαλύτερο αμφιθέατρο διδασκαλίας στο κεντρικό της κτήριο, που βρίσκεται στην οδό Σόλωνος 57. Στο αμφιθέατρο αυτό γαλουχήθηκαν πολλές γενιές νομικών που πρωταγωνίστησαν στον πολιτικό στίβο ως πρωθυπουργοί και υπουργοί αλλά τελικά δοξάστηκε από τα λίγα σκαλάκια που οδηγούν εκεί. Τα σκαλοπάτια αυτά και ο εντεύθεν διάδρομος στάθηκαν ο γενέθλιος τόπος του φοιτητικού κινήματος και αποδείχτηκε ότι πολλές φορές όσο πιο ταπεινή είναι η καταγωγή τόσο πιο θεαματικό το αποτέλεσμα.
Εκεί λοιπόν απευθυνόμασταν στους φοιτητές για να καταγγείλουμε την κατάσταση στην οποία βρισκόταν το πανεπιστήμιο και η ελληνική κοινωνία. Έχω κρατήσει σημειώσεις μιας τυπικής ομιλίας: “Συνάδελφοι, συναδέλφισσες, χρόνια τώρα η κυβέρνηση μας έχει απαγορεύσει να συνδικαλιζόμαστε και μας στερεί τη δυνατότητα να έχουμε τη φυσική μας ηγεσία. Η ελευθερία του λόγου βρίσκεται στην εξορία και εκεί επίσης βρίσκονται πολλοί καθηγητές μας που έχουν απολυθεί. Στην κατάσταση αυτή δεν θα μείνουμε με σταυρωμένα τα χέρια αλλά θα αγωνιστούμε για τη νομιμότητα. Η Νομική Σχολή από χώρος ελεύθερης ανταλλαγής ιδεών και πανεπιστήμιο έχει ουσιαστικά υποβαθμιστεί σε φροντιστήριο νομικών σπουδών. Το ίδιο συμβαίνει και στην υπόλοιπη κοινωνία. Φιμωμένη από κάθε άποψη περιμένει να βγει από τον γύψο. Διερωτώμεθα πότε θα συμβεί αυτό…”. Στην αρχή είχαμε ένα ακροατήριο μόνο πενήντα φοιτητών που αργότερα, στην καλύτερη των περιπτώσεων, μετά από μερικούς μήνες μπορεί να έφταναν και τους διακόσιους. Το πότε θα γίνονταν οι ομιλίες αυτές διαδιδόταν προφορικά και δεν υπήρχε κάποια γραπτή ανακοίνωση. Τελικά, στο απέραντο αυτό νεκροταφείο που είχε το όνομα ΕΛΛΑΔΑ, τα σκαλάκια της Νομικής στην αίθουσα Σαριπόλων ήταν το μοναδικό βήμα δημόσιου και ελεύθερου διαλόγου.
Από τη φοιτητική εξέγερση της Νομικής, Φεβρουάριος – Μάρτιος 1973
Σαφώς υπήρχαν παράνομες οργανώσεις που σχεδίαζαν και εκτελούσαν δράσεις κατά της χούντας, αλλά αυτές συναποφάσιζαν εν κρυπτώ, σαφώς υπήρχαν παρέες που μαζεύονταν και μιλούσαν κατά της δικτατορίας, αλλά και αυτές συνευρίσκονταν εν κρυπτώ. Δημόσια εκφορά πολιτικού αντιδικτατορικού λόγου γινόταν στα σκαλάκια της Νομικής. Δεν ήταν καθόλου εύκολη υπόθεση. Έπρεπε να ξεπεράσεις πολλά φράγματα φόβου για να παίρνεις τον λόγο, αλλά εξίσου πολλά φράγματα φόβου έπρεπε να ξεπεράσεις για να είσαι έστω παριστάμενος ακροατής. Ήξερες ότι εκείνες τις στιγμές κάποιοι κρατούσαν σημειώσεις και τις παρέδιδαν αρμοδίως. Συγκριτικά με τον συνολικό αριθμό των φοιτητών οι συγκεντρώσεις μας ήταν εξαιρετικά ολιγάριθμες. Αλλά συνέβαινε το ακόλουθο: είχαν την αποδοχή της συντριπτικής πλειοψηφίας των φοιτητών, αδιάφορο αν έκριναν ότι για λόγους προσωπικής ασφάλειας έπρεπε να τις αποφεύγουν. Τελικά οι συγκεντρώσεις αυτές λειτούργησαν απέναντι στη χούντα ακριβώς όπως ένα ψίχουλο όταν σου κάθεται στον λαιμό. Μπορεί να είναι μόνο ένα ψίχουλο, αλλά σε κάνει να πνίγεσαι, να βήχεις ασταμάτητα, να σου κόβεται η αναπνοή, να δακρύζουν τα μάτια σου, να θέλεις απεγνωσμένα ένα ποτήρι νερό… Η χούντα βρισκόταν σε πλήρη σύγχυση για το πώς έπρεπε να αντιμετωπίσει το όλο θέμα., ποτέ όμως δεν βρήκε οριστικές λύσεις, την προλάβαιναν τα γεγονότα και αναγκαστικά προσέφευγε στη μόνη αποτελεσματική μέθοδο που γνώριζε, δηλαδή στην τυφλή βία…».
Όλοι δε οι Νομικοί που αποφοίτησαν από τη Σχολή της Αθήνας γνωρίζουν τις χιουμοριστικές ιστορίες που έχουν συνδεθεί, σε κάθε γενιά, με το εν λόγω αμφιθέατρο… Όλοι θυμούνται τα περιστέρια ή ακόμα και κατοικίδια της κοντινής γειτονιάς των Εξαρχείων και του Κολωνακίου να το επισκέπτονται από κάποιο σπασμένο τζάμι ή από μια πόρτα της ταράτσας που είχε ξεχαστεί ανοιχτή και ν’ αναζητούν καταφύγιο στη ζεστή και περίκλειστη σαν χωνί αίθουσά του, πετώντας πάνω από τα κεφάλια μας εν ώρα μαθήματος ή παίζοντας κυνηγητό με την …ουρά τους κάτω από έδρανα και καθίσματα και απειλώντας να τινάξουν στον αέρα την εξεταστική!…
Το Αμφιθέατρο Σαριπόλων σήμερα
Η Νομική Σχολή Αθηνών ιδρύθηκε το 1837, μαζί με το Πανεπιστήμιο του Όθωνος, και κατά τον πρώτο χρόνο της λειτουργίας της αριθμούσε εικοσιτρείς (23) φοιτητές. Αρχικά στεγάστηκε στο αρχοντικό Κλεάνθη στην Πλάκα, αργότερα όμως μετακόμισε στο κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου επί της ομωνύμου οδού και τελικά, βρήκε τη μόνιμη έδρα της στο κτήριο της συμβολής των οδών Σόλωνος και Σίνα, στο κέντρο της Αθήνας, στο οποίο παραμένει έως και σήμερα.
Τιμώντας το συνολικό έργο του πατέρα και υιού Σαριπόλου και την καθοριστική προσφορά τους στη νομική επιστήμη και στο δίκαιο, η Νομική Σχολή Αθηνών τους αφιέρωσε ένα από τα μεγαλύτερα αμφιθέατρά της, το Αμφιθέατρο Σαριπόλων. Είναι ένας ελάχιστος φόρος τιμής σε εκείνους καθώς και σε άλλους πρωτοπόρους καθηγητές, όπως ο Κωνσταντίνος Προβελέγγιος, ο Χριστόδουλος Κλωνάρης, ο Τζωρτζ Φέδερ, ο Λέων Μελάς, που δημιούργησαν και θεμελίωσαν από το μηδέν τη Νομική Επιστήμη στο νεώτερο Ελληνικό κράτος.
Το όνομα του πατέρα και υιού Σαριπόλου έχει δοθεί και σε κεντρικές οδούς της πόλης των Αθηνών (στην περιοχή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου) και του Δήμου Καλλιθέας Αττικής καθώς επίσης και σε κεντρική πλατεία της Λεμεσού στην Κύπρο, ιδιαίτερης πατρίδας της μητέρας του Νικολάου Ιω. Σαριπόλου, Χρυσηίδας (Τσικινέττας) Πελενδρίδη.
Πηγές: – Γιάννης Σεργόπουλος, «Στο ΕΑΤ-ΕΣΑ: Μια μαρτυρία για τα χρόνια της δικτατορίας», εκδ. Πόλις, Αθήνα 2019, σελ. 61-64. – Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, «Ιστορία και Προοπτικές», σε: uoa.gr – Εύη Ρούτουλα, Αμφιθέατρο Σαριπόλων, σε: anastasiosds.blogspot.com – Βαγγέλης Στεργιόπουλος, «Νικόλαος Ι. Σαρίπολος – Ο πατέρας του Συνταγματικού Δικαίου», σε: in.gr – Λούης Περεντός, «Ο Σαρίπολος Νικόλαος από τα Λεύκαρα γεννήθηκε στη Λάρνακα ( 1817-1887)», σε: larnakaonline.com.cy – Πασχάλης Κιτρομηλίδης, Ήβη Μαυρομούστακου, Παναγιώτης Δημητρόπουλος, Ιωάννης Στριμπής, Μαρία Λιαδή, Έρη Σταυροπούλου, Λύντια Τρίχα, επιμέλεια: Γεώργιος Κασιμάτης, Άννα Καραπάνου, «Νικόλαος Ι. Σαρίπολος. Η πολυδιάστατη προσωπικότητα του πατέρα του συνταγματικού δικαίου», Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, Αθήνα 2011.
Μ' αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ' τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια... [Νίκος Χουλιαράς]
kimintenia 