Δημήτριος Φραγκόπουλος, ένας σπουδαίος Δάσκαλος του Γένους

Δημήτριος Φραγκόπουλος (1928-2017)

Δημήτριος Φραγκόπουλος (1928-29/9/2017), ένας σπουδαίος δάσκαλος της ρωμιοσύνης στην Κωνσταντινούπολη, του οποίου το έργο και η προσφορά σφράγισαν μοναδικά μια ολόκληρη εποχή.

Πέρασαν κιόλας τρία χρόνια από την ημέρα που έφυγε για το μεγάλο ταξίδι. Είχα την τύχη να τον γνωρίσω στο οικογενειακό περιβάλλον καθώς ήταν πολυαγαπημένος θείος του συζύγου μου. Στην τελευταία μας επίσκεψη στην Πόλη μας είχε υποδεχθεί στον Πατριαρχικό ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι, ανήμερα της εορτής των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και παρακολουθήσαμε μαζί την πανηγυρική θεία λειτουργία για τον ιδρυτή Άγιο της Βασιλεύουσας, τον Μέγα Κωνσταντίνο και την αγία μητέρα του.

Ήταν μια μέρα γεμάτη λαμπρότητα και αγαλλίαση για τους Ρωμιούς της Πόλης, που ο ίδιος τη ζούσε για άλλη μια χρονιά ξεχωριστά με το πρόσωπό του να λάμπει από χαρά καθώς στεκόταν περήφανα στο στασίδι του, ανάμεσα στο φως των κεριών και στις εξαίσιες ψαλμωδίες, θεματοφύλακας παντοτινός μιας ιερής παράδοσης, της οποίας το καθήκον και την τιμή κράτησε και ανέδειξε ιδανικά με τη ζωή και το έργο του.

Την τελευταία φορά που τον είδαμε έξω από την εκκλησία της Αγίας Τριάδος στο Πέραν μου είπε: «Μπορούσα να έρθω στην Ελλάδα, έμεινα όμως στην Πόλη από επιλογή. Κάποιοι εδώ προτιμήσαμε να παραμείνουμε στην Πόλη, να έχουμε αυτό σαν έργο κάθε μέρα και για όλη μας τη ζωή …». Χαμογελούσε και το έλεγε με όλη την ψυχή του. Το βλέμμα του πλανιόταν στην αγαπημένη του Πόλη καθώς ακουμπούσε στο μπαστουνάκι του και μοιραζόταν τον πρωινό του περίπατο μαζί μας! Και έτσι θα τον θυμάμαι πάντα, να μιλάει για την Πόλη, τη δική του Πόλη, που τόσα της έδωσε και να βλέπεις το φως της να γεμίζει το βλέμμα του..

Ο θείος Δημητρός, όπως τον αποκαλούσαμε, τίμησε μοναδικά την επιλογή του. Στο έργο του, στο πνεύμα του, στον τρόπο με τον οποίο έκλεισε την Κωνσταντινούπολη και τον πολιτισμό της στο νου, στη σκέψη, στην καρδιά του και είχε το χάρισμα να τη μεταδίδει στους μαθητές του και σε όσους τον γνώριζαν, θα αναφέρεται παντοτινά με ευγνωμοσύνη ολόκληρη η πολίτικη ρωμιοσύνη και μαζί της όλοι οι Έλληνες. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει. Καλή ανάπαυση ας έχει, κοντά στους αγίους και στους δικαίους, εκεί που ανήκε πάντοτε από αυτή τη ζωή!

Ζωγράφειο Λύκειο Κωνσταντινουπόλεως

Δημήτριος Φραγκόπουλος

Γεννημένος στην Πρίγκηπο το 1928, ο «Δάσκαλος του Γένους» Δημήτριος Φραγκόπουλος, όπως πολύ όμορφα σημειώνει ο Γιάννης Γιγουρτσής, «υπήρξε ο άνθρωπος που για δεκαετίες συμβόλιζε την περήφανη και αξιοπρεπή στάση της Ρωμιοσύνης που αντιστέκεται, της Ρωμιοσύνης που αγωνίζεται και επιμένει να μείνει ζωντανή και να συνεχίσει να δημιουργεί στην κοιτίδα της, την Κωνσταντινούπολη. Διευθυντής του ιστορικού Ζωγραφείου Λυκείου επί τριάντα πέντε χρόνια, έζησε μέσα στο μάτι του κυκλώνα όλη την θυελλώδη περίοδο της μεγάλης κρίσης για την Ρωμιοσύνη, των πιέσεων στην Ομογένεια και της φυγής των Ρωμιών της Πόλης από τις πατρογονικές εστίες του. Σεπτεμβριανά, απελάσεις, η κίνηση “πολίτη μίλα τουρκικά”, και μαζί η αγανάχτηση, η κούραση, το σύνδρομο της “μαύρης πέτρας”, που οδήγησε δεκάδες χιλιάδες ομογενείς να εγκαταλείψουν την Πόλη από τις αρχές του 1960 μέχρι τουλάχιστον τα τέλη της δεκαετίας του 1990.

Ο Δημήτρης Φραγκόπουλος κράτησε ψηλά την σημαία στο μετερίζι του αγώνα για την Ρωμιοσύνη, μέσα από τον χώρο όπου κυριάρχησε με την παρουσία του, τον χώρο της παιδείας. Δεν σταμάτησε ποτέ να αγωνίζεται με πάθος για το σχολείο του, για τα παιδιά, για την παιδεία και δεν εγκατέλειψε την προσπάθεια, παρά τις ανυπέρβλητες κάποτε δυσκολίες, τις μεγάλες απογοητεύσεις και τα χτυπήματα, γενόμενος ο ίδιος παράδειγμα με την στάση της δική του ζωής, τόσο δημόσιας όσο και της ιδιωτικής. Δάσκαλος ως το μεδούλι των οστών του, ο Φραγκόπουλος, ήξερε πως πρώτα ο ίδιος με την δική του στάση όφειλε να δίνει το μέτρο και το παράδειγμα και έθεσε, πρώτα για τον εαυτό του, τον πήχη υψηλά. Μετέφερε στην συνέχεια τις αξίες, την συνέπεια και το πάθος του πρώτα στις κόρες τους και κατόπιν σε όλους τους μαθητές τουˑ και οι μαθητές του υπήρξαν αμέτρητοι, τόσο στην Μεγάλη Σχολή και στο Ζωγράφειο, όσο και πάρα πολλοί ακόμα που δεν υπήρξαν υπό την στενή έννοια μαθητές του, αλλά είδαν, βίωσαν το παράδειγμά του και πήραν το θάρρος να το μιμηθούν. Ο Δημήτρης Φραγκόπουλος υπήρξε αταλάντευτος στους υψηλούς στόχους του και όποτε χρειάστηκε φάνηκε και δυνατός και σκληρός, προκειμένου να τους υπηρετήσει, βάζοντας πάντα το “εγώ” και τις δάφνες του καταξιωμένου και επιφανούς μέλους μιας ιστορικής κοινότητας πίσω από το “εμείς” και τις πραγματικές ανάγκες της πολίτικης Ρωμιοσύνης, της οποίας υπήρξε σε όλη του την ζωή πιστός υπηρέτης και θεράπων.

Φτιαγμένος από μία πάστα ανθρώπων που πολύ δύσκολα βρίσκει κανείς πια, ο Δάσκαλος ήταν υπόδειγμα ήθους, συνέπειας, αξιοπρέπειας, αρχοντιάς. Ίσως αυτό το τελευταίο να τα συνοψίζει όλα. Ο Δημήτρης Φραγκόπουλος υπήρξε ο τελευταίος πραγματικός Άρχοντας της Πόλης. Μαζί του κλείνει θαρρείς, η μακρά σειρά των ταγών και των διανοουμένων του Γένους μας που ξεκίνησε την πορεία της εκεί κάπου στα τέλη του 16ου, αρχές του 17ου αιώνα, στα παρασόκακα και τις ανηφόρες του Φαναρίου, ανάμεσα στην Παμμακάριστο και τον Άγιο Γεώργιο, για να μεταφερθεί αργότερα στο κοσμοπολίτικο Πέρα, αφήνοντας τα σημάδια του στα πλούσια χωριά του Βοσπόρου, την αρχοντική Χαλκηδόνα, και στον παράδεισο των Νησιών. Άλλωστε σε ένα από τα Νησιά, το μεγαλύτερο, την Πρίγκηπο, γεννήθηκε και ο Δημήτρης Φραγκόπουλος.

Και η κα Δώρα Ανδραλή, στην πολύ ευγενική και όμορφη αναφορά της σε εκείνον, επίσης σημειώνει: «Ο Δ. Φραγκόπουλος γεννήθηκε το 1928 στην Πρίγκηπο. Τελείωσε το Δημοτικό στο νησί του και συνέχισε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Στη συνέχεια σπούδασε με υποτροφία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αν και είχε την ευκαιρία να συνεχίσει μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελβετία, επέστρεψε το 1954 στην αγαπημένη του Πόλη και διορίστηκε καθηγητής στηn Τροφό Σχολή του. Εκεί τον βρήκαν τα Σεπτεμβριανά του 1955. Ήταν ως πτυχιούχος Πανεπιστημίου ο μοναδικός Ρωμιός στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών στη Σμύρνη. Όμως, όπως  είπε, στάθηκε και τυχερός, γιατί  μαζί του ήταν ένας Τούρκος, επίσης έφεδρος αξιωματικός. “Με είχε συμπαθήσει, κάναμε παρέα. Με τα επεισόδια, μα κυρίως μετά, έγινε η σκιά μου. H ασπίδα μου. Για να μη με προσβάλει κανείς. Με τίμησε με τη φιλία του, το ίδιο και εγώ”.

Μετά το στρατό επέστρεψε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή και επιπρόσθετα ανέλαβε να κάνει κάποιες ώρες μαθήματα στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και στο Ιωακείμιο Παρθεναγωγείο της Πόλης. Το Σεπτέμβριο του 1958 διορίστηκε διευθυντής στο Ζωγράφειο Λύκειο, θέση από την οποία αφυπηρέτησε το 1993. Προς τιμή του η μεγάλη αίθουσα τελετών του Ζωγραφείου φέρει το όνομά του. Το 1962, υπό την καθοδήγησή του, έγινε η ριζική ανακαίνιση στην κτιριακή υποδομή της Σχολής. Τότε ανεγέρθηκαν δύο όροφοι, έγινε εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης, δημιουργήθηκαν νέες αίθουσες διδασκαλίας. Την σχολική χρονιά 1962-1963, η Σχολή λειτούργησε με 21 τμήματα.

Ο Δ. Φραγκόπουλος έχει δημοσιεύσει μελέτες και έχει κάνει πολλές ομιλίες στην Πόλη, την Αθήνα και στο εξωτερικό για την Ελληνική Παιδεία στην Κωνσταντινούπολη. Τονίζει πάντα την αδήριτη ανάγκη για τη διδασκαλία και την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, η οποία χωλαίνει. “Χρειαζόμαστε ρεαλιστικό παιδαγωγικό πρόγραμμα, ώστε να αποτραπεί ο κίνδυνος ανεπανόρθωτου τραυματισμού της ταυτότητάς μας. Χρειαζόμαστε άμεση λύση, για τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης, ώστε να ικανοποιεί τις σύγχρονες ανάγκες της Κοινότητάς μας”, προειδοποιούσε απευθυνόμενος σε στέλεχος της Ελληνικής κυβέρνησης. Επίσης, ζητά επίμονα από τους αρμοδίους να αντιληφθούν επιτέλους ότι το βασικό και πρωταρχικό πρόβλημα της Ομογένειας είναι η επαγγελματική αποκατάσταση των νέων, που παραμένουν στην Πόλη.

Οι αγώνες του για το παρόν και το μέλλον της Ελληνικής Ομογένειας, που αποφάσισε συνειδητά να μείνει στη γενέτειρά της, δικαιώθηκαν το 2006 με το Συνέδριο στην Κωνσταντινούπολη “Συνάντηση στην Πόλη: το Παρόν και το Μέλλον”. Αιτήματα του Συνεδρίου η δημοκρατία, η συλλογικότερη αναδιοργάνωση των κοινοτικών  θεσμών, το ζωντάνεμα των κοινοτήτων, η δημογραφική έρευνα  για το ελληνικό στοιχείο, η διεκδίκηση των δημοκρατικών και πολιτικών δικαιωμάτων των Ελλήνων της Πόλης. Μιλώντας στην έναρξη του Συνεδρίου είχε υπογραμμίσει εμφαντικά: “Ήρθε η ώρα να ξαναζωντανέψει η ρωμαίικη μειονότητα. Αλλά αυτό θα γίνει χωρίς αποκλεισμούς και χωρίς εξαρτήσεις. Και από δημοκρατικούς δρόμους.

Έδινε μεγάλη αξία στη μόρφωση ο Δημήτρης Φραγκόπουλος, γιατί μ’ αυτή διευρύνονται οι ορίζοντες των ανθρώπων και φαντάζουν μικρότερα τα προβλήματα. “Μαθητής στην Πρίγκηπο βοηθούσα τον πατέρα μου στο μανάβικο. Την ώρα που οι άλλοι Έλληνες νεαροί έκαναν βόλτα με τα κορίτσια στην παραλία, εγώ περνούσα ανάμεσά τους σέρνοντας ένα τρίτροχο καροτσάκι φορτωμένο τσουβάλια. Ντρεπόμουν κι έσκυβα να μην με δουν. Όταν όμως μετά από χρόνια γύρισα ως φιλόλογος από την Αθήνα, όσες φορές έκανα την ίδια δουλειά για να βοηθήσω τον πατέρα μου δεν ντράπηκα καθόλου”».

Ας είναι ελαφρύ το χώμα που σκεπάζει τον Δάσκαλο του Γένους!          

Ο Δημήτρης Φραγκόπουλος μιλά στους μαθητές του για την «Διατήρηση της αξιοπρέπειας μπροστά στην απώλεια», με αφορμή την ποίηση του Κ. Καφάβη:

Ζωγράφειο Λύκειο Κωνσταντινουπόλεως:

Επιμέλεια – παρουσίαση: Σοφία Γιαπισίκογλου – Παυλάκη

Πηγές:

– Γιάννης Γιγουρτσής, Φιλόλογος της Μεγάλης του Γένους Σχολής, «Τέλος εποχής (Δημήτρης Φραγκόπουλος 1928-2017)», σε: «Φως Φαναρίου», http://fanarion.blogspot.com/2017/09/1928-2017.html

– Δώρα Ανδραλή (fb)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s