Νίκος Τεμπονέρας, «Υπερασπίσου το παιδί…»

«Υπερασπίσου το παιδί, γιατί αν γλιτώσει το παιδί, υπάρχει ελπίδα…». Το τραγούδι αυτό (σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου, μουσική Μίκη Θεοδωράκη και με ερμηνευτή τον Παύλο Σιδηρόπουλο), έρχεται στο νου, όταν αναφερόμαστε στον Νίκο Τεμπονέρα. Τον Δάσκαλο, που στάθηκε δίπλα στους μαθητές του. Ο Νίκος Τεμπονέρας (γεν. 1954) έπεσε νεκρός στις 8 Ιανουαρίου 1991, στο σχολικό συγκρότημα του 3ου και 7ου Γυμνασίου και Λυκείου Πάτρας, μετά από επίθεση τραμπούκων της ΟΝΝΕΔ με επικεφαλής το στέλεχός της Γ. Καλαμπόκα, και ενώ είχαν φουντώσει οι μαθητικές κινητοποιήσεις και καταλήψεις. Ο Τεμπονέρας πίστευε σε ένα δημοκρατικό σχολείο. Στήριζε με όλο του το είναι τον μαθητικό αγώνα, γιατί τον θεωρούσε δίκαιο. Είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το νομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου έφερνε το ελληνικό σχολείο πίσω στη δεκαετία του ‘50. Και αυτή του τη στάση την πλήρωσε με τη ζωή του μόλις στα 37 του χρόνια…

Ήταν και πάλι τέτοιες μέρες, τέλος διακοπών Χριστουγέννων, το 1991. Στα σχολεία όμως δεν επικρατούσε ησυχία, η κοινωνία έβραζε υπόκωφα. Είχαν προηγηθεί οι καταλήψεις των «προβληματικών» εργοστασίων. Στην Πάτρα, η «Πειραϊκή – Πατραϊκή» είχε γίνει από την άνοιξη του 1990 ένα ιδιότυπο κέντρο αντίστασης και αγώνα ενάντια στην κυβερνητική πολιτική. Και όταν ο πολύμηνος αγώνας των εργατών και των υπαλλήλων έφτασε σε καμπή, ως φυσική συνέχεια τη σκυτάλη πήραν οι μαθητές και οι φοιτητές.

Ο Νίκος Τεμπονέρας λίγο καιρό πριν τη δολοφονία του, στα γενέθλια
του γιου του Διονύση ενώ κρατάει την κόρη του Ευαγγελία

Οι καταλήψεις και το νομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου

Β. Κοντο-γιαννόπουλος

Ήταν τέλη του 1990 αρχές του 1991, με κυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας, πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και Υπουργό Παιδείας τον Βασίλη Κοντογιαννόπουλο.

Το μαθητικό και φοιτητικό κίνημα ήταν στις επάλξεις και αιτία ήταν το επαίσχυντο νομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου που έγινε γνωστό ως το «πολυνομοσχέδιο της ποδιάς», που μετέφερε την εκπαιδευτική Ελλάδα δεκαετίες πίσω κυρίως μέσα από κατάφωρα αντισυνταγματικές διατάξεις του που περιόριζαν την έννοια της δωρεάν παιδείας και επιχειρούσαν να ρυθμίσουν τη ζωή των μαθητών εκτός σχολείου. Το νομοσχέδιο όμως δεν άφηνε αλώβητη ούτε την τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς ερχόταν να φέρει κατάργηση της παροχής δωρεάν πανεπιστημιακών συγγραμμάτων και περικοπές κοινωνικών παροχών, όπως η δωρεάν σίτιση και στέγαση.

Μαθητές και φοιτητές απάντησαν με καταλήψεις διαρκείας, ενώ την αλληλεγγύη στον αγώνα των μαθητών εξέφρασαν οι ομοσπονδίες των εκπαιδευτικών ΔΟΕ-ΟΛΜΕ-ΟΙΕΛΕ.

Ο Κοντογιαννόπουλος απειλεί ότι θα μείνουν στην ίδια τάξη τα 2/3 των μαθητών που συμμετέχουν στις καταλήψεις, αλλ’ εκείνοι δεν πτοούνται, αντίθετα συνεχίζουν τις κινητοποιήσεις. Το 70% των σχολείων βρισκόταν υπό κατάληψη, ενώ καθημερινό φαινόμενο ήταν οι διαδηλώσεις στις μεγάλες πόλεις της χώρας.

Από την κηδεία του Νίκου Τεμπονέρα στην Πάτρα

Το χρονικό της δολοφονίας

Ο Νίκος Τεμπονέρας πίστευε σε ένα δημοκρατικό σχολείο. Στήριζε με όλο του το είναι τον μαθητικό αγώνα, γιατί τον θεωρούσε δίκαιο. Είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το νομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου έφερνε το ελληνικό σχολείο πίσω στη δεκαετία του ‘50. Και αυτή του τη στάση την πλήρωσε με τη ζωή του.

Η κατάσταση ήταν έκρυθμη και πολιτικά οξυμένη, με την κυβέρνηση να δέχεται τα πυρά σύσσωμης της αντιπολίτευσης.

Ι. Καλαμπόκας

Αγανακτισμένοι γονείς και κάποια δυναμικά στελέχη της νεολαίας της Νέας Δημοκρατίας ζητούσαν τον τερματισμό των καταλήψεων, έστω και δια της βίας. Γύρω στις 10:30 μ.μ. της 8ης Ιανουαρίου 1991, μέλη της ΟΝΝΕΔ προσπάθησαν να ανακαταλάβουν το 3ο Γυμνάσιο – Λύκειο Πάτρας.

Ο καθηγητής μαθηματικών Νίκος Τεμπονέρας, που μαζί με άλλους συναδέλφους του, ανταποκρίθηκε στις εκκλήσεις των μαθητών για βοήθεια, βρίσκεται μπροστά στην πόρτα. Ο σιδηρολοστός του Καλαμπόκα υψώνεται και χτυπά ανελέητα. Παρά το γεγονός ότι ο Τεμπονέρας καταρρέει, σε δευτερόλεπτα έρχεται και άλλο χτύπημα από τον ίδιο δράστη, όπως βεβαιώνουν αυτόπτες μάρτυρες. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα ο Νίκος Τεμπονέρας δεν υπάρχει στη ζωή. Ο εγκέφαλός του έχει σχεδόν κονιορτοποιηθεί στο μέρος που δέχθηκε το χτύπημα.

Οι δράστες έφυγαν ανενόχλητοι, αφού η αστυνομία εμφανίστηκε κατόπιν εορτής.

Δημοσιεύματα της εποχής για τη δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα

Η παραίτηση Κοντογιαννόπουλου

Την επομένη, ο Υπουργός Παιδείας Βασίλης Κοντογιαννόπουλος υπέβαλε την παραίτησή του και θεωρήθηκε από τον Τύπο ως το εξιλαστήριο θύμα της κυβέρνησης Μητσοτάκη για την εκτόνωση της κρίσης. Νωρίτερα, είχε κατηγορηθεί από τον Ανδρέα Παπανδρέου ως ηθικός αυτουργός της δολοφονίας Τεμπονέρα.

Τα επόμενα χρόνια, όταν η υπόθεση είχε καταλαγιάσει, ο Βασίλης Κοντογιαννόπουλος προσχώρησε στο ΠΑΣΟΚ και ανεδείχθη στέλεχος των κυβερνήσεων Σημίτη. Μετά την παραίτησή του, το 1991, στη θέση του στο Υπουργείο Παιδείας τοποθετήθηκε ο Γιώργος Σουφλιάς, ο οποίος ανακοίνωσε την απόσυρση του επίμαχου νομοσχεδίου και την έναρξη διαλόγου για την παιδεία «από μηδενική βάση».

Στο αστυνομικό μέρος της υπόθεσης, ως δράστες της δολοφονίας Τεμπονέρα κατηγορήθηκαν ο πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ Αχαΐας και δημοτικός σύμβουλος Ιωάννης Καλαμπόκας και το μέλος της τοπικής ΟΝΝΕΔ Αλέκος Μαραγκός. Συνελήφθησαν και οι δύο και προφυλακίστηκαν.

Η πυρκαγιά στο Κάπα Μαρούσης (επάνω αριστερά) και επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας μετά τη δολοφονία Τεμπονέρα

Η φωτιά στο «Κάπα Μαρούσης»

Η κηδεία του Νίκου Τεμπονέρα γίνεται ποτάμι λαϊκής οργής που κατεβαίνει στους δρόμους της Πάτρας, αλλά και σε κάθε γωνιά της χώρας. «Ένας στο χώμα, χιλιάδες στον αγώνα», «Τεμπονέρα ζεις», ήταν τα πιο χαρακτηριστικά από τα συνθήματα που κυριαρχούσαν.

Στις 10 Ιανουαρίου 1991 πραγματοποιήθηκε μεγάλο συλλαλητήριο στην Αθήνα στο οποίο πήραν μέρος γύρω στα 100.000 άτομα. Ήταν επεισοδιακό και είχε τραγική κατάληξη. Από τις συγκρούσεις ΜΑΤ και διαδηλωτών έπιασε φωτιά το πολυκατάστημα «Κάπα Μαρούσης» στη λεωφόρο Πανεπιστημίου, στο κέντρο της Αθήνας, με αποτέλεσμα να βρουν φρικτό θάνατο τέσσερις άνθρωποι.

Την πυρκαγιά προκάλεσε ένα καπνογόνο που ρίχτηκε από τους αστυνομικούς. Τις επόμενες μέρες η κατάσταση άρχισε να ομαλοποιείται και από την πυροσβεστική πολιτική Σουφλιά. Οι μαθητές ξαναγύρισαν στα μαθήματά τους στις 13 Ιανουαρίου 1991.

Δελτίο Τύπου της ΟΝΝΕΔ σχετικά με εκδηλώσεις συμπαράστασης στον Ι. Καλαμπόκα

Η δίκη

Στο δικαστικό μέρος της υπόθεσης Τεμπονέρα, ο Αλέκος Μαραγκός απηλλάγη με βούλευμα για τη δολοφονία του καθηγητή και στο εδώλιο κάθισε, ως βασικός αυτουργός, ο Ιωάννης Καλαμπόκας. Η δίκη του που διήρκεσε σχεδόν έναν χρόνο, από τις 22 Ιουνίου 1992 έως και τις 9 Μαρτίου 1993, έγινε στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Βόλου. Πρωτοδίκως καταδικάσθηκε σε ισόβια για ανθρωποκτονία εκ προθέσεως, χωρίς να του αναγνωρισθεί κανένα ελαφρυντικό. Λίγους μήνες αργότερα, έγινε η δίκη του και σε δεύτερο βαθμό (7 Δεκεμβρίου 1993 – 19 Απριλίου 1994) ενώπιον του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Λάρισας. Οι δικαστές του αναγνώρισαν ελαφρυντικά και τον καταδίκασαν σε κάθειρξη 17 ετών και τριών μηνών.

Το Μνημείο Νίκου Τεμπονέρα, στο σχολικό συγκρότημα της Πλατείας Βουδ, όπου δολοφονήθηκε

Το 1996 άσκησε αναίρεση, προκειμένου να του αναγνωρισθεί το ελαφρυντικό του «βρασμού ψυχικής ορμής», αλλά το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Λάρισας (1 Οκτωβρίου 1996 – 17 Οκτωβρίου 1996) δεν του το αναγνώρισε και διατήρησε την ποινή 17 ετών και τριών μηνών, η οποία αργότερα μειώθηκε, κατόπιν νέας επιμέτρησης, στα 16 χρόνια και εννέα μήνες. Στις 2 Φεβρουαρίου 1998 ο Καλαμπόκας αφέθηκε ελεύθερος, αφού εξέτισε τα 3/5 της ποινής του. Μέχρι σήμερα ισχυρίζεται ότι είναι αθώος και ότι δράστης της δολοφονίας Τεμπονέρα υπήρξε ο συναγωνιστής του στην ΟΝΝΕΔ, Αλέκος Μαραγκός.

Σήμερα, το 3ο Λύκειο Πάτρας, τόπος του φονικού, φέρει το όνομα του Νίκου Τεμπονέρα.

Πηγή: in.gr, alfavita.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s