Αρχάγγελος Μιχαήλ Ποταμίδας Κισσάμου

Η Ποταμίδα Κισσάμου Χανίων είναι διάσημη για τους εντυπωσιακούς Κομόλιθους της, που συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον πλήθους επισκεπτών κάθε χρόνο, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες. Ωστόσο αυτή η περιοχή των Χανίων έχει κι άλλα πολλά όμορφα και ενδιαφέροντα σημεία να επιδείξει, ανάμεσα σε αυτά το ξωκλήσι του Μιχαήλ Αρχαγγέλου.

Βρίσκεται σε μια δασωμένη περιοχή της Ποταμίδας, σφηνωμένο μέσα σε ένα βράχο, κοντά στη γειτονιά, μια από τις πέντε του χωριού, που οι ντόπιοι αποκαλούν Κατερμάδω. Η εικόνα του μικρού ναού είναι απόκοσμη καθώς το μεγαλύτερο τμήμα του αποτελεί σπηλαίωση κι έτσι το φυσικό φως που εισέρχεται στο εσωτερικό του είναι λιγοστό. Οι εικόνες του Μιχαήλ Αρχαγγέλου να κρατά το σπαθί του, με βλέμμα διαπεραστικό, είναι πάμπολλες, τόσο στο τέμπλο όσο και στους τοίχους του.

Ξεχωρίζει όμως η δεσποτική, μεγάλη, εικόνα πάνω στο απλό, ξύλινο τέμπλο που φέρει τη χρονολογία 1935. Το εκκλησάκι λένε οι ντόπιοι υπήρχε πριν την Τουρκοκρατία όμως οι Οθωμανοί το κατέστρεψαν και έτσι χρειάστηκε να κτιστεί εκ νέου. Υπάρχει και μια παράδοση που αφορά στο πως ξανακτίστηκε σε αυτό το σημείο η εκκλησία που είναι αφιερωμένη στο Μιχαήλ Αρχάγγελο.

Όπως μας διηγήθηκε κάτοικος της Ποταμίδας, πολύ παλιά η εικόνα του Μιχαήλ Αρχαγγέλου φιλοξενείτο στο «Χαλομονάστηρο», μια περιοχή λίγο ψηλότερα από το σημείο της σπηλαίωσης, όπου λέγεται πως λειτουργούσε μικρό μοναστήρι. Προφανώς την είχαν μεταφέρει εκεί αφότου οι Οθωμανοί κατέστρεψαν το ναό της μέσα στη σπηλιά. Όμως η εικόνα έφευγε από το «Χαλομονάστηρο» και επέστρεφε εκεί που θεωρούσε πως ανήκει. Οι κάτοικοι τη γύριζαν πίσω όμως το ίδιο σκηνικό επαναλαμβανόταν.

Τότε ένας εκ των κατοίκων, ο Φραγκίσκος Αποστολάκης, αποφάσισε να κτίσει ξανά το εκκλησάκι του Μιχαήλ Αρχαγγέλου στη θέση που προϋπήρχε ώστε να μείνει και η εικόνα στη θέση της. Έτσι κι έγινε. Βέβαια έκτοτε το ξωκλήσι έχει υποστεί αρκετές ανακαινίσεις για να φθάσει σε αυτό που σήμερα βλέπουμε όμως οι πιστοί της Ποταμίδας δεν ξεχνούν αυτή την ιστορία και την διηγούνται με την πρώτη ευκαιρία, συμπληρώνοντας πως ο Αρχάγγελος Μιχάηλ είχε σώσει πολύ κόσμο από ασθένειες του παρελθόντος γι’ αυτό και τον τιμούν ιδιαιτέρως κάθε χρόνο στη γιορτή του.

Κομόλιθοι στην Ποταμίδα Κισσάμου

Πηγή: Ελένη Βασιλάκη, σε: e-storieskritis.gr

Αποχαιρετισμός στην Αστυπάλαια

François Le Diascorn, Χαιρετισμός στην Αστυπάλαια, δεκ. ’80

Μὲ τὴν πρώτη σταγόνα τῆς βροχῆς σκοτώθηκε τὸ καλοκαίρι
Μουσκέψανε τὰ λόγια που εἴχανε γεννήσει ἀστροφεγγιές
Ὅλα τὰ λόγια που εἴχανε μοναδικό τους προορισμόν Ἐσένα!
Κατὰ ποῦ θ’ ἁπλώσουμε τὰ χέρια μας τώρα ποὺ δέ μᾶς λογαριάζει πιὰ ὁ καιρὸς
Κατὰ ποῦ θ’ ἀφήσουμε τὰ μάτια μας τώρα ποὺ οἱ μακρινές γραμμές ναυάγησαν στὰ σύννεφα
Τώρα ποὺ κλείσανε τὰ βλέφαρά σου ἀπάνω στὰ τοπία μας
Κι εἴμαστε -σὰ νὰ πέρασε μέσα μας ἡ ὁμίχλη-
Μόνοι ὁλομόναχοι τριγυρισμένοι ἀπ’ τὶς νεκρές εἰκόνες σου.

Συνέχεια

Άη Γιάννης ο Σχίνος στην Άνδρο

Σε αυτό το κάτασπρο ερημοκκλήσι, τον «Άη Γιάννη το Σχίνο», όπως το αποκαλούν οι Ανδριώτες, εορτάζεται σήμερα στην Άνδρο η μνήμη της αποτομής της κεφαλής του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Το εκκλησάκι βρίσκεται στα ανατολικά της Βουρκωτής, στον δρόμο προς τα Άχλα, και ανήκει στην Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου Άνδρου. Μονάχο του στέκει αγέρωχο και απέριττο στην ερημιά, όπως έζησε και ο μεγάλος άγιός του, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής, που το σκέπει από τα αγριοκαίρια και τ’ αγιάζι.

Συνέχεια

Άγιος Φανούριος ο Μεγαλομάρτυς και θαυματουργός

27 Αυγούστου

Ο Άγιος Φανούριος είναι ένας από τους πλέον αγαπητούς αγίους της Πίστεώς μας. Μια νεανική, μαρτυρική μορφή που ξεχωρίζει με τον δικό του τρόπο ανάμεσα στο πλήθος των Αγίων της χριστιανοσύνης και που δεν τιμάται σε μια μόνον ημερομηνία αλλά, μέσω του ευρύτατα διαδεδομένου εθίμου της «Φανουρόπιτας», σε πολλές ακόμα περιστάσεις του βίου των πιστών που ευλαβούνται την χάρη Του, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Συνέχεια

Αγκαλιαστός, ο χορός της αγάπης από το Λασίθι

Ζευγάρι νεαρών Κρητικών στις αρχές του περασμένου αιώνα

Ο «Αγκαλιαστός» είναι χορός της επαρχίας Ιεράπετρας. Από τους παλαιότερους χορούς της Κρήτης, απλός και ήρεμος, χορεύεται από άνδρες και γυναίκες. Το μουσικό μέτρο του είναι 2/4. Το όνομά του το πήρε από το ιδιόμορφο πιάσιμο των χορευτών, αφού καθένας μοιάζει ν’ αγκαλιάζει τον μπροστινό του.

Συνέχεια

Τα ρόδιν’ ακρογιάλια (Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης)

Κάσος, το Φρυ

Ἀκόμη δὲν ἤνοιξαν αἱ πύλαι τῆς Ἀνατολῆς νὰ εἰσέλθῃ παμβασιλεὺς ὁ ἥλιος, κι ὁ γερο-Γατζίνος ἐσηκώθη, ἤνοιξε τὸ καφενεδάκι, καὶ ὑπηρετεῖ τοὺς πρωινοὺς πελάτας. Πῶς νὰ χορτάσῃ τις τὸν ὕπνον ἐκεῖ, εἰς τὰ ὡραῖα λυκαυγῆ, εἰς τὰς γλυκείας ἠοὺς τοῦ φθινοπώρου; … Ἐξύπνησα τρῖς ὥρας πρὶν φέξῃ, ἐξῆλθα, καὶ κάμψας ἕνα δρομίσκον, ἔφθασα εἰς τὸν αἰγιαλόν.

Συνέχεια

Άγιος Απόστολος Τίτος

25 Αυγούστου

Συνέχεια

Η Παναγία Φανερωμένη της Αίγινας

23 Αυγούστου

Η εκκλησία της Παναγίας της Φανερωμένης στην Αίγινα βρίσκεται κοντά στο κέντρο της πόληςπάνω στον δρόμο προς Αγίους Ασωμάτους και αποτελεί μετόχι της ιεράς μονής Παναγίας Χρυσολεόντισσας που χτισμένη σε ένα αθέατο από παντού οροπέδιο στην ενδοχώρα του νησιού.

Συνέχεια

Σολωμού συντριβή και δέος

Οδυσσέας Ελύτης

Κέρκυρα

Σολωμοῦ συντριβὴ καὶ δέος

Μισόβγαινε ἀπ’ τὸν ὕπνο ἡ πολιτεία. Τῶν καμπαναριῶν αἰχμὲς
Κοντοὶ σημαιῶν καὶ κάτι πρῶτα πρῶτα τριανταφυλλιὰ
Στοῦ μικροῦ παραθύρου σου -ποὺ ἀκόμη φώταγε- τὸ μαρμαράκι
Ἄ κεῖ μονάχα νὰ ‘ταν
Ἕνα κλωνάρι μὲ δαφνόκουκα νὰ σοῦ ἄφηνα γιὰ καλημέρα
Ποὺ τέτοιας νύχτας τὴν ἀγρύπνια πέρασες. Καὶ τὴ γνωρίζω
Πάνω σ’ ἄσπρα χαρτιὰ πιὸ δύσβατα κι ἀπ’ τοῦ Μεσολογγιοῦ τὶς πλάκες

Συνέχεια

Παιδί με το γρατζουνισμένο γόνατο

Πέτρος Μπρούσαλης, Μύκονος 1960
(Φωτογραφικά Αρχεία Μουσείου Μπενάκη)

Παιδί με το γρατζουνισμένο γόνατο

Παιδί με το γρατζουνισμένο γόνατο
κουρεμένο κεφάλι όνειρο ακούρευτο
ποδιά με σταυρωμένες άγκυρες.
Μπράτσο του πεύκου γλώσσα του ψαριού
αδερφάκι του σύννεφου!

Συνέχεια

Ο τορπιλισμός της Έλλης στην Τήνο

15 Αὐγούστου 1940

Τό εὔδρομο «Ἕλλη» ἦταν πλοῖο Ἀμερικανικῆς ναυπήγησης τοῦ 1912 τό ὁποῖο εἶχε ναυπηγηθεῖ μετά ἀπό παραγγελία τῆς κινεζικῆς κυβέρνησης στίς ΗΠΑ. Τό σκάφος εἶχε ὁλοκληρωθεῖ κατασκευαστικά, ἀλλά λόγω ἀδυναμίας τῆς κινεζικῆς κυβέρνησης νά τό πληρώσει, ἀγοράστηκε ἀπό τήν Ἑλληνική κυβέρνηση τό 1914 καί πῆρε τήν ὀνομασία «ΕΛΛΗ». Τά τεχνικά χαρακτηριστικά του πλοίου ἦταν: μῆκος: 98 μέτρα, πλάτος: 12 μέτρα, βύθισμα: 4,3 μέτρα, ἐκτόπισμα: 2.115 τόνους, ὁπλισμός: 2 μονούς πύργους μέ πυροβόλα τῶν 150 χιλιοστῶν, 4 μονούς πύργους μέ πυροβόλα τῶν 102 χιλιοστῶν, 2 τορπιλοσωλῆνες τῶν 19 in, μέγιστη ταχύτητα: 21 κόμβοι.

Συνέχεια

Η Παναγία στα Τρομάρχια

Τα Τρομάρχια είναι τοποθεσία στη νοτιοανατολική Άνδρο. Επιβλητικοί γκρεμνοί, πλαγιές σπαρμένες αιμασιές και βράχια που επικρέμονται στο πέλαγος, στο στενό θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ Άνδρου και Τήνου. Γεμάτα αφοβιά στέκουν αιώνες ενάντια στα κύματα και στους ανέμους του Αιγαίου, κρατώντας στον κόρφο τους -μονάκριβο στολίδι και πολύτιμο φυλαχτό- το μοναστήρι της Παναγίας της Τρομαρχιανής.

Συνέχεια

Τα φιδάκια της Παναγιάς στην Κεφαλονιά

Τα φιδάκια της Παναγιάς βγήκαν και φέτος, πρώτα στα Αργίνια και μετά στο Μαρκόπουλο της όμορφης Κεφαλονιάς. Ο ναός της Παναγίας της Λαγκουβάρδας ή Φιδούσας στο Μαρκόπουλο Κεφαλονιάς είναι χτισμένος στο σημείο όπου υπήρχε πριν από πολλά χρόνια ένα γυναικείο μοναστήρι. Το μοναστήρι είχε χτιστεί εκεί, όπου βρέθηκε η εικόνα της Παναγίας, μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά στο δάσος της περιοχής.

Συνέχεια

Παναγία Εκατονταπυλιανή – Ο μεγαλειώδης ναός και οι θρύλοι του

Η Παναγία Εκατονταπυλιανή αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα, καλοδιατηρημένα παλαιοχριστιανικά μνημεία που βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια και μάλιστα το μεγαλύτερο σε μέγεθος μετά τον Άγιο Δημήτριο και την Αχειροποίητο Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με την παράδοση, το αρχικό κτίσμα του ναού ήταν έργο του Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Αγίου Κωνσταντίνου του Μεγάλου προς εκπλήρωση επιθυμίας της μητέρας του, της Αγίας Ελένης. Στο σημείο αυτό αναφέρεται ότι κατά το ταξίδι της Αγίας Ελένης προς τους Αγίους Τόπους, λόγω μεγάλης θαλασσοταραχής, το πλοίο που επέβαινε αναγκάσθηκε να καταφύγει στην Πάρο. Εκεί προσευχόμενη η Αγία Ελένη στην Παναγία, προστάτιδα της Κωνσταντινουπόλεως, έταξε με την ολοκλήρωση του ταξιδιού της να κτίσει μια μεγαλόπρεπη εκκλησία αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Το τάμα αυτό ήταν το υλοποίησε ο γιος της Μεγάλος Κωνσταντίνος χτίζοντας μια τρίκλιτη βασιλική περί τον 4ο αιώνα μ.Χ.

Συνέχεια

Ο Άγιος Ισίδωρος Χίου

14 Μαΐου

Φορητή εικόνα του πρωτομάρτυρος της Χίου Αγίου Ισιδώρου
του 19ου αιώνος από τον ομώνυμο Ιερό Ναό Αγίου Ισιδώρου
Πετροκοκκίνων Κάμπου Χίου

Το Νεχώρι είναι ένα μαστιχοχώρι λίγα χιλιόμετρα μακριά από την πόλη της Χίου. Εκεί, κατά την παράδοση, άφησε την τελευταία του πνοή, μετά από σκληρά βασανιστήρια, ο Άγιος Ισίδωρος, το έτος 250 μ.Χ. Ήταν τότε αυτοκράτορας του ρωμαϊκού κράτους ο Δέκιος. Ο Ισίδωρος, που καταγόταν από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, από Χιώτη πατέρα ειδωλολάτρη, ήταν ναύτης μιας μοίρας του στόλου των Ρωμαίων, που αγκυροβόλησε εκείνον τον χρόνο στο νησί της Χίου. Εκεί καταγγέλθηκε στον ναύαρχο του στόλου Νουμέριο, ότι ο ναύτης Ισίδωρος ήταν Χριστιανός. Είχε μάλιστα επαφές με την υπάρχουσα στη Χίο χριστιανική κοινότητα.

Συνέχεια

Λαδένια Κιμώλου: Η νοστιμιά είναι απλή!

Κίμωλος, το ασπρονήσι των Κυκλάδων!

Πέρα από τις μοναδικές φυσικές ομορφιές της και το ξεχωριστό τοπίο της, η Κίμωλος διαθέτει μια ιδιαίτερη θέση στη γευστική παλέτα των Κυκλάδων, με τις απλές αλλά νοστιμότατες παραδοσιακές συνταγές της! Ανάμεσα σε πολλά υπέροχα φαγητά και μεζέδες που μπορεί κανείς να απολαύσει στο νησί, πρωτοστατεί η περίφημη «Λαδένια», ένα είδος πίτσας που βασίζεται σε ελάχιστα, αντιπροσωπευτικά υλικά της Μεσογειακής κουζίνας. Η Λαδένια σερβίρεται παντού στο νησί, σε όλες τις εποχές του έτους. Αποτελεί ένα ελαφρύ καθημερινό γεύμα, εξαιρετικό κρασομεζέ, αλλά και μια πολύ καλή επιλογή για την περίοδο της νηστείας. Καλή επιτυχία και καλή απόλαυση!

Συνέχεια