Οικία Κοκοβίκου: Η ιδιαίτερη ιστορία του διώροφου Αθηναϊκού σπιτιού της προεπαναστατικής εποχής, με την αυλή της «Ελενίτσας και του Αντωνάκη» που σήμερα αναδεικνύεται σε μνημείο της πόλης
Στα τελευταία λεπτά της αγαπημένης ταινίας του Γιώργου Τζαβέλα «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα», η Μάρω Κοντού (Ελένη) φεύγει αγκαλιασμένη με τον Γιώργο Κωνσταντίνου (Αντώνη) από το υπό κατεδάφιση σπίτι όπου κάποτε μοιράστηκαν οι δυο τους 10 ολόκληρα χρόνια κοινής ζωής. «Θλιβερό πράγμα το γκρέμισμα», αναφωνεί ο Αντωνάκης. «Ναι, πολύ θλιβερό…», συμφωνεί η Ελενίτσα. Στην πραγματική ζωή ωστόσο, το σπίτι της Ελένης και του Αντωνάκη δεν κατεδαφίστηκε ποτέ σε αντίθεση με το σενάριο της ταινίας…! Αντιθέτως διατηρείται έως και σήμερα και μάλιστα στην ίδια σχεδόν απαράλλαχτη μορφή, την οποία είχε όταν γυρίστηκε η ταινία, παρ’ ότι πέρασαν 60 χρόνια. Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωράει στην προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων που αποκαλύφθηκαν στην «οικία Κοκοβίκου», όπως έμεινε στην ιστορία το διώροφο κτίσμα της οδού Τριπόδων 32 στην Πλάκα της Αθήνας, μετατρέποντας το κινηματογραφικό σύμβολο σε ζωντανό αρχαιολογικό χώρο.
Νέα αρχαιολογική ανακάλυψη στον τόπο της Ανάστασης του Ιησού επιβεβαιώνει τη Βίβλο. Βρέθηκαν υπολείμματα ενός αρχαίου κήπου κάτω από τα θεμέλια της Εκκλησίας του Παναγίου Τάφου
Οι παρόντες τόμοι τιμής προς τον Ομότιμο Καθηγητή Γεώργιο Στυλ. Κορρέ αποτελούν αναγνώριση της συνεισφοράς του στην επιστήμη της αρχαιολογίας, σε ό,τι αφορά τόσο στην έρευνα όσο και στη διδασκαλία. Η θέρμη και η αμεσότητα με την οποία ανταποκρίθηκαν στην πρόσκλησή μας δεκάδες φίλων, συναδέλφων και μαθητών του, προκειμένου να συμμετάσχουν στην έκδοση με τα άρθρα τους, καθιστούν πασίδηλη ακριβώς αυτήν την εκτίμηση προς τον πολυπράγμονα επιστήμονα και τον σεβασμό προς τον πανεπιστημιακό δάσκαλο. Κυρίως, όμως, φανερώνουν την ειλικρινή ευγνωμοσύνη και τη βαθιά αγάπη προς τον άνθρωπο, den lieben Georg, «τον αγαπητό Γεώργιο», όπως τον αποκαλούν οι συμφοιτητές του από τη Βόννη.
Οι μεγάλοι κυβόλιθοι που σήμερα είναι στοιβαγμένοι δίπλα στην Εθνική Οδό Αθηνών – Κορίνθου αποτελούσαν κάποτε τον εμβληματικό Άσπρο Πύργο, έναν από τους μεγαλύτερους του είδους στην εποχή του, που έδωσε το όνομά του και στην πόλη του Ασπροπύργου.
Διεθνής ομάδα αρχαιολόγων με επικεφαλής τους ερευνητές Israel Finkelstein και Tallay Ornan, έφερε στο φως στοιχεία που θα μπορούσαν να λύσουν ένα από τα μεγάλα μυστήρια της βιβλικής αρχαιολογίας, συνδέοντας μια τοποθεσία στην έρημο με ιστορικά χωρία της. Η ανακάλυψη υποστηρίζει με μεγάλη πιστότητα το ιερό κείμενο και όπως όλα δείχνουν, ίσως η ανθρωπότητα να βρίσκεται στα ίχνη του βασιλιά Δαβίδ στο χρόνο.
Χιλιάδες κοχύλια από τα οποία απομονωνόταν η πολύτιμη χρωστική της πορφύρας πρέπει να πέρασαν από τα χέρια των μαστόρων σε εργαστήριο βαφών που ανακαλύφθηκε στην Αίγινα, πολύ κοντά στο λιμάνι της, και χρονολογείται στον 16ο αιώνα π.Χ., στη διάρκεια της μυκηναϊκής περιόδου της Εποχής του Χαλκού. Κατά τη συνεχιζόμενη ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο της Κολώνας, όπου βρίσκεται σήμερα και το αρχαιολογικό μουσείο του νησιού, ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βιέννης έφεραν στο φως θραύσματα αγγείων που περιείχαν ίχνη της μωβ χρωστικής, είδους πολυτελείας στην αρχαία Μεσόγειο.
Ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου αφηγείται την ιστορία του Ηνίοχου των Δελφών
Γιάννης Θ. Διαμαντής
Στις 16 Απριλίου 1896, γάλλοι αρχαιολόγοι, που από το 1892 έχουν ξεκινήσει τη λεγόμενη «Μεγάλη Ανασκαφή» των Δελφών, βρίσκονται μπροστά σε ένα εύρημα που έμελλε να γίνει το διασημότερο από τα αφιερώματα που βρέθηκαν στον συγκεκριμένο αρχαιολογικό χώρο, και που θα έπαιρνε το όνομα, Ηνίοχος.
Χιλιάδες πολίτες ακύρωσαν τα σχέδια του Κωνστ. Καραμανλή
Είναι πιθανώς από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις που έκανε ποτέ ο λαός του Ηρακλείου στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Επί σχεδόν μία εβδομάδα, τις τελευταίες ημέρες του Φλεβάρη του 1979, χιλιάδες Ηρακλειώτες είχαν ζώσει το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης τους, περιφρουρώντας με τον τρόπο αυτό τους αρχαιολογικούς θησαυρούς, ώστε να μην μεταφερθούν στην Αμερική, όπως είχε αποφασίσει η τότε κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Ο φόβος ήταν μήπως τα αρχαία δεν επιστρέψουν ποτέ στην Κρήτη.
«Τείχισον ημάς αγίοις σου αγγέλοις…» (από το Μικρό Απόδειπνο)
Η περίφημη τοιχογραφία του αγγέλου από τον ιερό ναό Αγίου Θεμωνιανού στην κατεχόμενη Λύση της Κύπρου (13-14ος αι. μ.Χ.). Μετά από 28 χρόνια παραμονής της στο Ίδρυμα Menil στο Houston του Texas επαναπατρίστηκε στην Κύπρο κατόπιν συντονισμένων προσπαθειών των αρμοδίων φορέων του Κράτους και της Εκκλησίας, από κοινού με άλλες τοιχογραφίες που κοσμούσαν την εκκλησία του Αγίου Ευφημιανού (κυπρ.: Θεμωνιανού) στη Λύση πριν την τουρκική εισβολή το 1974.
«Είµαστε πλάσµατα ελλιπή, πλάσµατα της στέρησης. Ο πόθος µας να φτάσουµε στην υπέρβαση είναι στέρηση ή, αλλιώς, ο πόνος για το ελλιπές πρόσωπό µας» Μαρία Λαμπαδαρίδου – Πόθου
Mπροστά στη χρυσή μυκηναϊκή κύλικα από τα Δέντρα της Αργολίδας (1950)
Ο Αντώνης Μπενάκης ήταν ένα κράμα Έλληνα της εποχής που ακολούθησε την Επανάσταση και του κομψού αστού των αρχών του νέου αιώνα. Υπήρξε υπόδειγμα ανθρώπου – δημιουργού και ένα παντοτινό πρότυπο προσφοράς που είχε ως βάση την αγάπη για τον άνθρωπο και την αφοσίωση στην πατρίδα
Η Αθηνά μάχεται τον Εγκέλαδο στο Αέτωμα της Γιγαντομαχίας (Μουσείο Ακρόπολης)
Πολλοί έχουμε ακούσει ή έχουμε χρησιμοποιήσει τη λέξη «Εγκέλαδος» όταν γίνεται σεισμός και αξίζει να γνωρίζουμε την προέλευσή της που έρχεται από τα αρχαία χρόνια. Ετυμολογικά ο Εγκέλαδος μάλλον αποτελεί σύντμηση (έγκειμαι + λας), που σημαίνει ο εγκατεστημένος στα πετρώματα, στον στερεό φλοιό της Γης. Ωστόσο η μυθολογία έχει πιο βαθιά… εξήγηση.
Το κτήμα Τατοΐου βρίσκεται στη θέση της αρχαίας Δεκέλειας του δήμου Μεσογείων της αρχαίας Αθήνας, περίπου 15 χλμ. βόρεια του κέντρου. Σήμερα υπάγεται διοικητικά εν μέρει στον δήμο Διονύσου και εν μέρει στον δήμο Αχαρνών – Θρακομακεδόνων ΠΕ Ανατ. Αττικής. Υπήρξε οθωμανικό τσιφλίκι μαζί με τα γειτονικά του κτήματα Μαχούνια και Λιόπεσι, ενώ το τοπωνύμιο «Τατόι» θεωρείται ότι προέρχεται από το όνομα του αλβανοβλάχου φύλαρχου Τατόη, που έζησε στην περιοχή. Μετεπαναστατικά, τα τσιφλίκια αυτά αγοράστηκαν από τον Φαναριώτη ευγενή Αλέξανδρο Καντακουζηνό, με το κτήμα να καταλήγει στον γαμπρό του, σύζυγο της θυγατέρας του Ελπίδας Σκαρλάτο – Σούτσου.
Ο «Κήπος με τ’ αγάλματα» υπήρξε η πρώτη παιδική -και μάλιστα έγχρωμη- τηλεοπτική σειρά της ΕΡΤ, που προβλήθηκε για πρώτη φορά σαν σήμερα, στις 10 Ιανουαρίου 1981
Τόποι που με του φεγγαριού το αλησμονάνθι και με του ήλιου τους χυμούς με θρέψατε Σήμερα ονειρεύομαι για σας μάτια που να σας συντροφέψουν μ’ ένα φως καλύτερο…
Οδ. Ελύτης, Ήλιος ο πρώτος
Η Γερόνησος, ένα νησάκι στα ανοιχτά της Πέγειας στην Κύπρο, αποτελεί τόπο μοναδικής ιστορικής και οικολογικής αξίας, με αδιάκοπη ανθρώπινη παρουσία 5.000 ετών
Η Ιερά Νήσος ή, κατά παράφραση, «Γερόνησος» είναι ένα ακατοίκητο νησάκι από τον 14ο-15ο αιώνα, έκτασης 26.000 τ.μ., απέναντι από τις ακτές του κόλπου του Αγίου Γεωργίου στην Πέγεια της επαρχίας Πάφου. Υπήρξε σημαντικός λατρευτικός χώρος κατά την ύστερη Ελληνιστική περίοδο, οπότε οι πιστοί διέσχιζαν τα νερά για να επισκεφθούν το Ιερό του Απόλλωνα που είχε ανεγερθεί εκεί. Το νησί διαδραμάτισε ανέκαθεν πολύ σημαντικό ρόλο στη ναυσιπλοΐα στην ανατολική Μεσόγειο.
Γεωλογικά η Γερόνησος αποτελείται από έναν σκληρό ασβεστολιθικό φλοιό από θαλάσσιες αναβαθμίδες του Πλειστόκαινου, υπερκείμενο ενός μαλακού πυρήνα από μάργα. Στο νησί έγιναν για πρώτη φορά ανασκαφές το 1982 από τον Σοφοκλή Χατζησάββα, μετά από την υποβολή αίτησης κατασκευής ξενοδοχειακής μονάδας στον χώρο του. Σύντομα επιβεβαιώθηκε η παρουσία ελληνιστικών ερειπίων με τη συνακόλουθη απαγόρευση της ανοικοδόμησης στο νησί.
Η Joan Breton Connelly με μέλη της ομάδας της κατά τις ανασκαφές στη Γερόνησο
Το 1989, η αμερικανίδα αρχαιολόγος Joan Breton Connelly από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης άκουσε για το έργο και εντυπωσιάστηκε από το εύρος του υλικού που εντάχθηκε στις ανασκαφές που συνεχίστηκαν έκτοτε. Οι ανασκαφές του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης έχουν δείξει ότι το νησί πιθανόν να εθεωρείτο «ιερό» ή τουλάχιστον να ήταν συμβολικά φορτισμένο ήδη από τα προϊστορικά χρόνια, αφού έχουν βρεθεί σε τεφροδόχο της πρώιμης Χαλκολιθικής περιόδου (περίπου 3800 π.Χ.) λίθινα εργαλεία, ένα ειδώλιο γυναίκας και μία χάντρα.
Κατά τον 1ο αιώνα π.Χ. η ανασκαφέας υποθέτει ότι οι οικογένειες έφερναν τους μικρούς τους γιους στην Ιερά Νήσο για να συμμετάσχουν σε τελετουργικές τελετές για την ενηλικίωσή τους. Μια κυκλική πλάκα που αποκαλύφθηκε πρόσφατα πιθανόν να χρησίμευε ως τόπος χορού, ενώ ενεπίγραφα όστρακα που βρέθηκαν μαρτυρούν ότι τα παιδιά μάθαιναν το ελληνικό αλφάβητο και πιθανόν εδώ να λειτουργούσε και σχολείο αρρένων ως τμήμα του Ιερού.
Οι ανασκαφές έφεραν στο φως τρεις περιόδους ανθρώπινης παρουσίας στη Γερόνησο: την πρώιμη Χαλκολιθική (3800 π.Χ.), την ύστερη Ελληνιστική (80-30 π.Χ.) και τη Βυζαντινή περίοδο (6ος-7ος και 13ος αι. μ.Χ.), η πιο έντονη δραστηριότητα της οποίας είναι η ύστερη ελληνιστική περίοδος σε μια εποχή που η Κλεοπάτρα κυριάρχησε στην Κύπρο. Τα έργα που ανακαλύφθηκαν περιλαμβάνουν νομίσματα, κεραμικά, γυαλί και επιγραφές. Τα ασβεστολιθικά φυλαχτά, όμοια με εκείνα που χρησιμοποιούνταν στα κυπριακά Ιερά του Απόλλωνα, δείχνουν την τελετουργική δραστηριότητα και τη λατρεία στον θεό του φωτός. Το νησί προφανώς εγκαταλείφθηκε μετά από καταστροφικό σεισμό τον 1ο αιώνα π.Χ. ή μ.Χ. Δραστηριότητα μικρού επιπέδου στο νησί αρχίζει και πάλι τον 6ο αιώνα μ.Χ., όταν χτίστηκε μια δεξαμενή και καταφύγια ζώων.
Τον Απρίλιο του 2021, στο πλαίσιο της υπογραφής διατάγματος για την προστασία σημαντικών περιοχών του Εθνικού Δασικού Πάρκου (ΕΔΠ) Ακάμα, η Γερόνησος κηρύχθηκε προστατευόμενο «Φυσικό Μικραπόθεμα»καθώς στο νησί απαντάται το απειλούμενο είδος Cistanche phelypaea, που περιλαμβάνεται στο Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου ως «Κρισίμως Κινδυνεύον» (Critically Endangered).
Είχε προηγηθεί επί τόπου επίσκεψη στο νησί μελών του Τμήματος Δασών, του Τμήματος Αρχαιοτήτων και του Δήμου Πέγειας, παρουσία της αρχαιολόγου Τζόαν Κόνελι, προκειμένου να διαπιστωθούν, κατόπιν σχετικής αυτοψίας, οι συνθήκες στις οποίες βρίσκεται το προς εξαφάνιση είδος και κατά πόσο επηρεάζεται από τις αρχαιολογικές ανασκαφές. Πρόκειται για παρασιτικό φυτό που δεν αναπτύσσει δική του χλωροφύλλη, με εντυπωσιακά κίτρινα άνθη την περίοδο της ανθοφορίας του, που απαντάται σε μικρούς αριθμούς στη Γερόνησο (ΕΔΠ Ακάμα) και στη χερσόνησο Ακρωτηρίου εντός των Βρετανικών βάσεων στο νησί.
Σήμερα, ο πληθυσμός του φυτού είναι εξαιρετικά μικρός. Λιγότερα από 20 φυτά του είδους αυτού έχουν απομείνει στη Γερόνησο, με αποτέλεσμα να απειλείται πλέον σοβαρά με εξαφάνιση από την Κύπρο. Το Τμήμα Δασών με επιστολή του προς το Τμήμα Αρχαιοτήτων προειδοποίησε ότι ο πληθυσμός της Cistanche phelypaea έχει επηρεαστεί ανεπανόρθωτα από τις ανασκαφές, που διενεργούνται στη Γερόνησο τις τελευταίες δεκαετίες, και ζήτησε να αποκλεισθούν των αρχαιολογικών ανασκαφών τα σημεία στο νησί όπου έχουν εντοπιστεί τα τελευταία αυτά φυτά.
Cistanche phelypaea
Και ο αρμόδιος Δήμος Πέγειας ζήτησε με τη σειρά του να διενεργηθούν οι δέουσες μελέτες για την προστασία του περιβάλλοντος στη Γερόνησο, λαμβανομένου υπόψη ότι το νησί εντάσσεται στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο Natura 2000 και στην ευρύτερα προστατευόμενη περιοχή του Ακάμα. Από την πλευρά της η επικεφαλής της ομάδας ανασκαφών διάσημη αρχαιολόγος Τζόαν Κόνελι διαβεβαίωσε ότι από την έναρξη των ανασκαφικών εργασιών έχουν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα, σύμφωνα με σχετικές μελέτες και υποδείξεις της Σχολής Δασολογίας του Πανεπιστημίου του Γέιλ των ΗΠΑ (Yale School of Forestry), προκειμένου να προστατευτεί το σπάνιο αυτό είδος που απαντάται στο περιβάλλον της Γερονήσου.
Με την κήρυξη της περιοχής ως Φυσικού Μικραποθέματος και τη συνακόλουθη εφαρμογή στο νησί όλων των σχετικών πρακτικών, κανόνων και μέτρων που επιβάλλει το νέο αυστηρό καθεστώς περιβαλλοντικής προστασίας του, έγινε το πρώτο καθοριστικό βήμα για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του σπάνιου και απειλούμενου αυτού είδους και για τη διατήρηση αναλλοίωτης της μεγάλης οικολογικής σημασίας της Γερονήσου.
Ο «ομφαλός της γης» κατά τους αρχαίους, οι Δελφοί, σε ένα εκπληκτικό βίντεο
Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν πως στους Δελφούς βρισκόταν το κέντρο της γης. Πάνω από τα ερείπια της αρχαίας πόλης οι εικόνες που κατέγραψε το drone συναρπάζουν. Σε ένα καταπράσινο τοπίο με απόκρημνες πλαγιές, στις νότιες υπώρειες του Παρνασσού, βρίσκονται οι Δελφοί. Εκεί ιδρύθηκε και άκμασε το σημαντικότερο θρησκευτικό κέντρο της αρχαιότητας ελκύοντας μέχρι και σήμερα επισκέπτες από όλα τα μέρη της γης.
Μ' αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ' τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια... [Νίκος Χουλιαράς]
kimintenia 