Ο Άγιος Αρκάδιος και η αρχαία Αρσινόη

29 Αυγούστου

Τα τέλη του 4ου και οι αρχές του 5ου αιώνα ήταν µια δύσκολη περίοδος για την Κύπρο. Η ειδωλολατρία έδινε την τελευταία µάχη της στο νησί. Υπήρξε και πολιτική αναστάτωση λόγω της δυναμικής εμφάνισης στην πολιτική κονίστρα του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους µε τον έντονο Ελληνικό χαρακτήρα και της υποχώρησης του δυτικού τρόπου ζωής και σκέπτεσθαι. Παρουσιάστηκε τότε και θρησκευτική αστάθεια λόγω των αιρέσεων. Και τότε ακριβώς παρουσιάστηκε, θεόσταλτος ποιµένας, ο επίσκοπος Αρσινόης Αρκάδιος. Με την αγιότητα του βίου του, την ορθόδοξη πίστη του και το ορθό φρόνηµά του έγινε φάρος πραγµατικός που οδήγησε τον λαό του σε λιμάνια σωτηρίας.

Πατρίδα του ήταν το μικρό χωριό Μελάνδρα, κοντά στην πόλη της Αρσινόης, τη σημερινή Πόλη Χρυσοχούς, γύρω στα 12 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της. Γονείς του οι ευσεβείς και ενάρετοι Μιχαήλ και Άννα και νεώτερος αδελφός του ο μετέπειτα περιβόητος ανάμεσα στους ασκητές Θεοσέβιος. Σε κάθε εποχή αλλά και σε κάθε τόπο ο Θεός στέλνει τους κατάλληλους ανθρώπους για να καθοδηγήσουν σωστά το λαό Του. Έτσι και στα µέρη της Πάφου και συγκεκριμένα στην περιοχή της Αρσινόης, έστειλε στις αρχές του 5ου µ.Χ. αιώνα τον Αρκάδιο, έναν όσιο και άµεµπτο ιεράρχη.

Λόγω της σχετικής οικονομικής άνεσης της οικογένειάς του, ο Αρκάδιος εστάλη στην Κωνσταντινούπολη για ανώτερες σπουδές. Εκεί όπου πριν λίγα χρόνια είχε συνέλθει η Β’ Οικουμενική Σύνοδος, στην πόλη που άρχιζε να επιβάλλεται ως το κέντρο της νέας πίστεως, ο Αρκάδιος πήρε όλα τα εφόδια που θα του ήταν απαραίτητα για να δράσει στην ιδιαίτερη πατρίδα του. Κι εκεί, στην πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας με τα κοσμικά θέλγητρα και τις διάφορες προκλήσεις παρέμεινε όπως και στην ιδιαίτερη πατρίδα του αγνός και σώφρων, εγκρατής των παθών και πιστός ακόλουθος της Χριστιανικής διδασκαλίας.

Επιστρέφοντας στην Κύπρο συνέχισε, όπως και πριν την αναχώρησή του, να ζει βίο ασκητικό. Έφευγε πολλές φορές, όπως αναφέρει ο Άγιος Νεόφυτος στον εγκωμιαστικό του λόγο προς αυτόν, από το σπίτι του και «εν όρεσι και σπηλαίοις και ταις οπαίς της γης» ασκείτο στην αρετή. Η φήμη του έφτασε μέχρι τον Νίκωνα, τον τότε επίσκοπο Αρσινόης ο οποίος και ζήτησε να τον δει. Και αφού διαπίστωσε την ορθότητα της σκέψης του και την αγιότητα του βίου του, του ζήτησε να δεχθεί να γίνει ιερέας για να μπορεί να προσφέρει περισσότερες υπηρεσίες στο λαό του Θεού. Με τη χάρη της ιερωσύνης που δέχτηκε από τα χέρια τoυ Νίκωνα, ο Άγιος Αρκάδιος έβαλε στόχο του υψηλότερες κορυφές της αρετής.

Αγωνιζόμενος νύκτα και μέρα έφτασε στο σημείο να διώχνει με τη χάρη του Θεού δαιμόνια από τoυς ανθρώπους, να έχει την ιαματική χάρη και το προγνωστικό χάρισμα. Δεν ήταν, επομένως, καθόλου παράξενο το ότι αμέσως μετά τον θάνατο του Νίκωνα όλοι προσέβλεψαν σε εκείνον για τον επισκοπικό θρόνο της Αρσινόης.

Στις πρώτες κρούσεις για να δεχθεί αντέδρασε αρνητικά. Θα έχανε την «θεόγνωστον ησυχίαν» από τη µια, αλλά και θεωρούσε πραγματικά τον εαυτό του ανάξιο για ένα τέτοιο µεγάλο αξίωμα. Γι’ αυτό και μελετούσε τη φυγή. Όμως ήταν επίμονη η λαϊκή θέληση και ο Αρκάδιος το θεώρησε ως κλήση του Θεού. Ψηφίζεται λοιπόν και χειροτονείται επίσκοπος. Και τοποθετείται έτσι «ο λύχνος επί την λυχνίαν». Αναφέρεται πως στις µέρες του εμπεδώθηκε πλήρως ο Χριστιανισμός και εξέλιπε η ειδωλολατρία από την περιοχή.

Ο Αρκάδιος έστρεψε την προσοχή του και στην προφύλαξη του ποιµνίου του από τις αιρέσεις. Είχαν φτάσει και στην Κύπρο οι αιρετικές δοξασίες των Αρειανών, των πνευµατοµάχων, των Γνωστικών και άλλων. Και ο νέος επίσκοπος θεώρησε καθήκον του να αναλάβει σύντονη προσπάθεια διαφώτισης του λαού. Η ορθή πίστη είναι ο οδοδείκτης που οδηγεί στη σωτηρία. Ο Αρκάδιος φρόντισε να ‘ναι σωστά τοποθετημένος αυτός ο οδοδείκτης για το ποίμνιό του.

Πριν την ανάρρησή του στον επισκοπικό θρόνο, ο Αρκάδιος συχνά αναχωρούσε στο γειτονικό όρος και εκεί, μακριά από τους βιοτικούς θορύβους, επιδιδόταν στην προσευχή. Ο Άγιος Νεόφυτος αναφέρει γι’ αυτόν ότι «και μετά την επισκοπήν προς τα εχόµενα όρη ευκαίρως παραγενόµενος μετά νηστείας και αγρυπνίας και προσευχής και δακρύων απεδίδου τας ευχάς τω Δεσπότη Θεώ».

Έτσι περνώντας τον καιρό, µε καθηµερινές νηστείες και προσευχές και τη φροντίδα του λογικού ποιµνίου του, έφτασε στο τέλος της ζωής του που ήταν ειρηνικό και πράγματι οσιακό. Πέθανε σε σημαδιακή ημέρα, στις 29 Αυγούστου που τελείται και η µνήµη του Τιµίου Προδρόµου. Την ίδια µέρα όρισε και η Εκκλησία να γιορτάζεται η µνήµη του Αγίου Αρκαδίου.

Η περιοχή της Αρσινόης τίμησε ιδιαίτερα τον Άγιο Αρκάδιο. Ήδη από τον πέμπτο αιώνα αναφέρεται ότι λειτουργούσε Μονή επ’ ονόµατί του στο δάσος της Πάφου. Η Μονή βρισκόταν σε λειτουργία και το δωδέκατο αιώνα, όπως αναφέρει ο Άγιος Νεόφυτος. Σήμερα σώζονται τα ερείπιά της.

Απολυτίκιο (Ήχος δ’, Ταχύ προκατάλαβε)

Ποιµήν ιερώτατος, της Αρσινόης οφθείς, την Κύπρον εφαίδρυνας, των αρετών τω φωτί, παµµάκαρ Αρκάδιε. Όθεν παρά Κυρίου, δοξασθείς επαξίως, σύσκηνος ανεδείχθης, των Αγίων απάντων, µεθ’ ων απαύστως πρέσβευε, υπέρ των ψυχών ηµών.

Ερείπια της ιεράς μονής Αγίου Αρκαδίου στο Δάσος της Πάφου

Αρσινόη (Μάριον)

Αρσινόη Β’

Τρεις αρχαίες πόλεις της Κύπρου έφεραν το όνομα της Αρσινόης Β’ Φιλαδέλφου, αδελφής και συζύγου του Πτολεμαίου Β’ Φιλαδέλφου (285-246 π.Χ.), η οποία είχε θεοποιηθεί και, σε πολλές περιπτώσεις, ταυτιστεί με τη θεά Αφροδίτη του αρχαίου ελληνικού δωδεκάθεου.

Η πρώτη Αρσινόη βρισκόταν κοντά στη Σαλαμίνα της Κύπρου, στη θέση της σημερινής Αμμοχώστου. Η δεύτερη μεταξύ Παλαιπάφου και Νέας Πάφου, κοντά στη Γεροσκήπου και η τρίτη στη θέση του αρχαίου Μαρίου, στη σημερινή Πόλη Χρυσοχούς, της οποίας ο Άγιος Αρκάδιος υπήρξε Επίσκοπος.

Χρυσό διπλό οκτάδραχμο με πορτραίτο της Αρσινόης Β’
Πτολεμαίος Γ’ Eυεργέτης (246-222 π.X.), Αθήνα – Νομισματικό Μουσείο

Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, στη διαμάχη μεταξύ των Επιγόνων του, το Μάριον υπήρξε μία από τις τέσσερις αρχαίες Κυπριακές πόλεις, που συμμάχησαν με τον Αντίγονο, αντίπαλο του Πτολεμαίου, για τούτο και η πόλη δέχθηκε την οργή του τελευταίου, όταν επικράτησε.

Τα αρχαία Κυπριακά βασίλεια

Τιμωρώντας το Μάριον, ο Πτολεμαίος το κατεδάφισε και το κατέστρεψε ολοκληρωτικά, το 312 π.Χ. Ο βασιλιάς του Μαρίου Στασίοικος θανατώθηκε και οι κάτοικοί του μεταφέρθηκαν στην Πάφο όπου βασίλευε ο φίλος του Πτολεμαίου Νικοκλής. Αργότερα, επί Πτολεμαίου Β’ Φιλαδέλφου, η πόλη ανοικοδομήθηκε και μετονομάστηκε σε «Αρσινόη», προς τιμήν της συζύγου και αδελφής του. Κοντά στην πόλη, όπως αναφέρει ο Στράβων, υπήρχε ιερό άλσος αφιερωμένο στον Δία.

Η Πόλη Χρυσοχούς (αρχαία Αρσινόη)

Η πόλη αναφέρεται ως «Αρσινόη» και στους κατοπινούς αιώνες. Το 1552 η πόλη ονομάστηκε Crosocho και ήταν ο βασικός οικισμός της «Contrada Di Crusocho», διοικητικής υποδιαίρεσης της κομητείας της Πάφου. Το όνομα «Πόλις» υποστηρίζεται ότι μπορεί να προέρχεται από το γεγονός ότι αναφέρεται ως «I polis du Crusocho» (η πόλη του Crusocho) στην οθωμανική απογραφή του 1643, ενώ την ίδια εποχή αναφέρεται και ως μια πόλη του Nahiye of Hirsofi. Η σημερινή της ονομασία ως «Πόλις Χρυσοχούς» παρουσιάζεται σε χάρτες κατά τον 17ο αιώνα.

Η Αρσινόη αυτή υπήρξε και έδρα επισκοπής, μνημονεύεται δε από πολλούς συγγραφείς διαφόρων εποχών, όπως ο Ιεροκλής ο Γραμματικός, ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος, ο Λεόντιος Μαχαιράς, ο Αμάτι, ο Φλώριος Βουστρώνιος, ο Κυπριανός κ.ά. Στην Αρσινόη μετεφέρθηκε η έδρα του επισκόπου Πάφου κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, οπότε η Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου υπέστη σκληρούς διωγμούς από τη Λατινική.

Σήμερα η Πόλη Χρυσοχούς βρίσκεται σε μία από τις πιο όμορφες περιοχές της Κύπρου, κοντά σε ρομαντικές τοποθεσίες, εκεί όπου η θεά του έρωτα και της ομορφιάς, η Αφροδίτη, συναντούσε, κατά τη Μυθολογία, τον αγαπημένο της Άδωνι. Βρίσκεται στη βορειοδυτική γωνιά της Κύπρου, στη θέση της αρχαίας Αρσινόης, πλησίον του ακρωτηρίου του Ακάμα. Είναι κτισμένη σε μια περιοχή χαρισματική, με πλούσιο φυσικό περιβάλλον και θαυμάσιες ηλιόλουστες παραλίες. Ο ιστορικός Δήμος ιδρύθηκε το 1882 και έχει πληθυσμό 3.500 κατοίκους.

Πηγές: simeiakairwn.wordpress.com, polignosi.com, nummus.gr, kyprioscharacter.eie.gr, gym-poli-chrysochous-paf.schools.ac.cy, taxidromos24.com, impaphou.org

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s