Ανθρώπων έργα και τοπία

Η μεσαιωνική Παλαιοχώρα στην Αίγινα κι η Παναγία Κερά στη Νάξο. «Ο ίδιος πόθος ξαναϋφαίνεται..», καθώς θα έλεγε κι ο Ποιητής! ανθρώπων έργα ενταγμένα αρμονικά στα τοπία που τα γέννησαν και τα κρατούν στοργικά στα σπλάχνα τους μες στους αιώνες.

 Η Παλαιοχώρα στην Αίγινα και η Παναγία Κερά στη Νάξο

Παλαιοχώρα Αίγινας

Διακόσια και πλέον χρόνια πέρασαν από τότε που οι Αιγινήτες άφησαν την ασφάλεια του οχυρού λόφου της Παλαιοχώρας για να κατεβούν και πάλι στο λιμάνι, ελεύθεροι, απαλλαγμένοι από τις επιδρομές των πειρατών, έτοιμοι να φτιάξουν από την αρχή τη νέα πόλη της Αίγινας. Η Παλαιοχώρα, «Ο Μυστράς της Αίγινας», στέκει από τότε ερειπωμένη και τυλιγμένη σε μιαν απόκοσμη σιωπή… Με τη μοναδική ομορφιά της συνεπαίρνει τον οδοιπόρο που θα περιπλανηθεί στα πέτρινα μονοπάτια της και με κατάνυξη θα διαβεί το χορταριασμένο κατώφλι των Μεσαιωνικών εκκλησιών της. Η παράδοση θέλει τις εκκλησίες της Παλαιοχώρας να είναι 365, όσες και οι μέρες του έτους. Ιστορικές μελέτες αναφέρουν ωστόσο ότι στην πραγματι-κότητα υπήρξαν γύρω στις 50. Σήμερα μπορούμε να επισκεφτούμε τις 33 που αντέχουν ακόμα στο χρόνο. Στις αρχές του 17ου αιώνα, ο οικισμός ήταν σε καλή κατάσταση και γύρω από το κάστρο υπήρχαν περί τα 500 λιθόκτιστα σπίτια. Κατά την καταστροφή της πόλης από τον Μπαρμπαρόσα το 1537 το κάστρο υπέστη σοβαρές ζημιές, ενώ το 1654 ο Μοροζίνη πολιόρκησε την Παλαιοχώρα, μετά την άλωση της οποίας κατέστρεψε τελείως τα τείχη του κάστρου. Σε αυτή την κατάσταση παρέμεινε η οχύρωση της πόλης έως και σήμερα.

 (www.kastra.eu)

 Η Παναγία της Νάξου: Κερά, Δροσιανή και Πρωτόθρονη

Το λαμπρό παρελθόν του μεγαλύτερου νησιού των Κυκλάδων, της Νάξου, μαρτυρούν, πέραν των μνημειωδών έργων μαρμάρινης πλαστικής και αρχιτεκτονικής της αρχαιότητας, αλλά και των αξιόλογων μεσαιωνικών μνημείων, οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες. Τρία από τα παλαιότερα και σημαντικότερα θρησκευτικά μνημεία του νησιού φέρουν το όνομα της Παναγίας, το αγιασμένο, αγαπημένο και προσκυνητό κατά τον Φώτη Κόντογλου όνομά της: Παναγία η Δροσιανή, Παναγία η Κερά, Παναγία η Πρωτόθρονη.

Η «Παναγία Δροσιανή» είναι χτισμένη κοντά στο χωριό Μονή, στην ενδοχώρα της Νάξου με μακρά παράδοση στην υφαντική και την κεντητική τέχνη. Ο ναός του τέλους του 6ου αιώνα, μονόχωρος τρίκογχος με τρούλο, είναι αφιερωμένος στο Γενέσιο της Θεοτόκου. Υπήρξε καθολικό μονής που διατηρήθηκε έως τους Πρώιμους Μεταβυζαντινούς Χρόνους. Οι αρχικές τοιχογραφίες του μνημείου (αποκαλύφθηκαν κάτω από τα μεταγενέστερα στρώματα τοιχογραφιών και ασβεστωμάτων) ανάγονται στην περίοδο πριν από την Εικονομαχία (α’ μισό του 7ου αιώνα) και συγκροτούν ένα ζωγραφικό σύνολο ανεκτίμητης αξίας, με εικονογραφικές ιδιοτυπίες που δεν συναντώνται σε κανένα άλλο γνωστό μνημείο. Στον αρχικό ναό της Παναγίας της Δροσιανής είναι προσκολλημένα τρία μονόχωρα παρεκκλήσια Βυζαντινών Χρόνων.

Παναγία Νικοποιός (Παναγία Δροσιανή, Νάξος)

Η «Παναγία Κερά» είναι χτισμένη στη θέση Λιοΐρι, σε μικρή απόσταση από την Ατσιπάπη Κορώνου, αγροτικό οικισμό με κτίσματα από λιθοδομή και καλντερίμια, στο ανατολικό τμήμα της Νάξου. Ο ναός, που ανήκει στον σπάνιο τύπο μεταβατικού σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο, χρονολογείται στον 9ο-10ο αιώνα. Στη νότια από τις τρεις αψίδες του σώζεται υποτυπώδες σύνθρονο. Τα ασβεστώματα των εσωτερικών επιφανειών καλύπτουν βυζαντινές τοιχογραφίες. Για τη στήριξη του τρούλου έχουν χρησιμοποιηθεί πεσσότοιχοι, ενώ στην κάλυψη της βόρειας κεραίας του σταυρού και των βορείων γωνιαίων διαμερισμάτων οι θόλοι διακόπτονται με τοποθέτηση οριζόντιων σχιστόπλακων. Στην αψίδα του Διακονικού υπάρχει σύνθρονο και επισκοπικός θρόνος, ενώ έχει διαπιστωθεί ότι κάτω από τα ασβεστώματα των εσωτερικών επιφανειών υπάρχουν βυζαντινές τοιχογραφίες. Δυτικά έχει προστεθεί καμαροσκεπές προστώο. Κάθε χρόνο στις 23 Αυγούστου που γιορτάζει η εκκλησία, γίνεται λειτουργία και ακολουθεί τοπικό πανηγύρι στην σκιά του πλατάνου. Στην ευρύτερη περιοχή έχει ανιχνευθεί ύπαρξη οικισμού μέσων ή πρώιμων βυζαντινών χρόνων. Η εκκλησία βρίσκεται στη συνέχεια του δρόμου που συνδέει την Κόρωνο με το Αργοκοίλι.

Η «Παναγία Πρωτόθρονη» βρίσκεται στο Χαλκί, στον εύφορο κάμπο της Τραγαίας, στην καρδιά της Νάξου. Όπως φανερώνουν σωζόμενα αρχιτεκτονικά μέλη του ναού, επρόκειτο αρχικά για τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική με σύνθρονο και επισκοπικό θρόνο, που μετατράπηκε σε σταυροειδή εγγεγραμμένο ναό με τρούλο, μεταβατικού τύπου, με τρουλαίο νάρθηκα και αμφίπλευρα παρεκκλήσια. Ο ναός, που είναι αφιερωμένος στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, χρονολογείται στο α’ μισό του 9ου αιώνα. Εξ όσων γνωρίζουμε, ο ναός ανακαινίστηκε περί τα μέσα του 11ου αιώνα, ενώ μεταγενέστερες επισκευές και μετατροπές αναφέρονται σε επιγραφές του 16ου και του 17ου αιώνα. Εσωτερικά, ο ναός της Παναγίας της Πρωτόθρονης είναι διακοσμημένος από πέντε στρώματα ζωγραφικής, τα οποία ανάγονται στους Παλαιοχριστιανικούς, Μεσοβυζαντινούς και Υστεροβυζαντινούς Χρόνους.

(Β. Στεργιόπουλος, naxos.gr)

kimintenia.wordpress.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s