Η Αρετσού (αρχαία Αρέθουσα, Ρύσιον) (Darıca Ντάριτζα, της επαρχίας Kocaeli, Κοτζάελι τουρκ.) ήταν Ελληνική παραλιακή κωμόπολη της Μικράς Ασίας, στην είσοδο του Κόλπου της Νικομήδειας (Ιζμίτ), στη θάλασσα του Μαρμαρά. Απείχε μόλις 40 χλμ. από την Κωνσταντινούπολη, ενώ κοντά της βρισκόταν η αρχαία Νικομήδεια. Θεωρείται η πατρίδα του Αδαμάντιου Κοραή.

5 Μαΐου

Ο Άγιος Εφραίμ, κατά κόσμον Κωνσταντίνος Μόρφης, γεννήθηκε στα Τρίκαλα, στις 14 Σεπτεμβρίου 1384 μ.Χ. σε ειδυλλιακή τοποθεσία, κοντά στον Ληθαίο ποταμό. Έμεινε ορφανός από πατέρα σε μικρή ηλικία μαζί με τα άλλα εφτά αδέλφια του, τη δε φροντίδα τους, μετά τον Θεό, ανέλαβε η ευσεβής μητέρα τους. Σε ηλικία 14 ετών, για ν’ αποφύγει τον εξισλαμισμό και τα γενιτσαρικά σώματα, εισήλθε στην ακμάζουσα τότε σταυροπηγιακή Ιερά Μονή του Ευαγγελισμού της Υπεραγίας Θεοτόκου του Όρους των Αμώμων (Καθαρών) στην περιοχή της Νέας Μάκρης Αττικής.

Ο Μάιος είναι ο πέμπτος μήνας του ημερολογίου, με διάρκεια 31 ημερών. Αρχικά ήταν ο τρίτος μήνας του δεκάμηνου Ρωμαϊκού ημερολογίου (Majus) και πήρε το όνομά του, κατά την επικρατέστερη εκδοχή, από τη θεότητα Μαία (λατινικά Μάγια), μητέρα του θεού Ερμή. Ήταν η θεά της γονιμότητας και ετιμάτο με θυσίες χοιριδίων στο βωμό της.

Αθανάσιος (Διάκος) Μασσαβέτας
(Άνω Μουσουνίτσα Φωκίδος, 4 Ιανουαρίου 1788 – Λαμία, 24 Απριλίου 1821)

Τιμή σ’ εκείνους όπου στην ζωή των
όρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες
Κ.Π. Καβάφης

Ο Αθανάσιος Διάκος υπήρξε ένας από του επιφανέστερους Έλληνες ήρωες – οπλαρχηγούς του πρώτου έτους της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Γεννήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 1788 στην Άνω Μουσουνίτσα, ένα πανέμορφο χωριό στις πλαγιές των Βαρδουσίων που, με το ΦΕΚ Α’ 5/7.1.1959, μετονομάστηκε προς τιμήν του ήρωα: «Αθανάσιος Διάκος». 

Ο λαοφιλής Άγιος Γεώργιος, ο Μεγαλομάρτυρας και Τροπαιοφόρος, γεννήθηκε περίπου το 275 μ.Χ., στην Καππαδοκία, από γονείς χριστιανούς. Ο πατέρας του μάλιστα πέθανε μαρτυρικά για τον Χριστό, όταν ο Γεώργιος ήταν δέκα ετών. Η μητέρα του τότε τον πήρε μαζί της στην πατρίδα της την Παλαιστίνη, όπου είχε τα κτήματά της. Όταν ο Γεώργιος έγινε 18 χρονών, στρατεύθηκε στον ρωμαϊκό στρατό. Αν και νέος στην ηλικία, διεκπεραίωνε τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις τέλεια. Όλοι τον θαύμαζαν για το παράστημά του. Γρήγορα τον προήγαγαν σε ανώτερα αξιώματα και του έδωσαν τον τίτλο του κόμη, ο δε αυτοκράτορας Διοκλητιανός τον εκτιμούσε πολύ.

Νάουσα, πόλη ηρωική, κτισμένη σ’ ένα ψηλό αντέρεισμα του Ανατολικού Βερμίου, σχηματισμένο από το άνοιγμα δύο άγριων φαραγγιών που χαμηλώνουν απότομα προς τον κάμπο της Ημαθίας, στα σύνορα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας. Στεριώνει τις πλάτες της στο δασωμένο Βέρμιο, ενώ μπροστά της απλώνονται καταπράσινες πλαγιές και κάμπος γεμάτος αμπέλια, ροδακινιές και μηλιές. Δεξιά και αριστερά της πόλης κυλούν με βρόντο σκουρόχρωμα νερά που έχουν τις φλέβες τους στην καρδιά του Βερμίου.

Τρίτη Διακαινησίμου

Οι Άγιοι Εκατόν εβδομήντα εννιά Οσιομάρτυρες της μονής Νταού Πεντέλης μαρτύρησαν περί τα τέλη του 17ου αιώνα μ.Χ. (πιθανώς το 1680), κατά την εποχή που Αλγερινοί πειρατές λεηλατούσαν τα παράλια μέρη. Κάποιος από τους υπηρέτες της μονής, ο οποίος μισούσε τους μοναχούς, συνεννοήθηκε με τους πειρατές και τους έβαλε στη μονή την ώρα που οι Πατέρες εόρταζαν την Ανάσταση. Οι Πατέρες, έχοντας πολλές φορές υποφέρει από επιδρομές και λεηλασίες, είχαν κατασκευάσει, ως τελευταία έξοδο κινδύνου, ένα υπόγειο τούνελ που ξεκινούσε από τα δεξιά του Ιερού και κατέληγε στη Ραφήνα.

Τρίτη της Διακαινησίμου (Λαμπροτρίτη)

Το Πάσχα δεν είναι μόνο «τερπνόν», αλλά και «λύτρον λύπης» για τον Παπαδιαμάντη, ο οποίος δημοσίευσε πολλά διηγήματα για τη Μεγάλη Εβδομάδα και την Ανάσταση του Χριστού, ξετυλίγοντας ιστορίες ικανές να μαγέψουν όχι μόνο τους αναγνώστες της εποχής του, αλλά και όσους δεν έχουν πάψει να αγαπούν τη λογοτεχνία μέχρι και το τέλος της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα. Το άρθρο αυτό του Παπαδιαμάντη δημοσιεύτηκε, υπό τον τίτλο «Το Πάσχα», στην αθηναϊκή εφημερίδα «Εφημερίς», στις 6 Μαΐου 1888, Κυριακή του Πάσχα. Ο Παπαδιαμάντης πανηγυρίζει για τις συναθροίσεις του ελληνικού λαού, υμνεί και λατρεύει το γιορτινό πνεύμα της αγάπης, το οποίο παραμένει υψηλόφρον και ανθηρό, όπως η αναστημένη φύση.

Το μήνυμα της Αναστάσεως

Το σημαντικότερο μέρος του έργου του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του πολυγραφότερου Πατέρα της Εκκλησίας, αποτελούν οι ποικίλου περιεχομένου λόγοι και ομιλίες που εκφώνησε με διάφορες αφορμές. Στους λόγους αυτούς χρωστά τη μεγάλη φήμη που απολάμβανε ως εκκλησιαστικός ρήτορας ήδη από την εποχή του, φήμη που του χάρισε άλλωστε από τον 5ο αι. μ.Χ. την προσωνυμία «Χρυσόστομος». Η ρητορική του δεινότητα οφειλόταν εν πολλοίς στην εξαιρετική παιδεία που είχε λάβει ως νέος στην Αντιόχεια κοντά στον περίφημο ρητοροδιδάσκαλο Λιβάνιο. Τα θέματα που συνήθως τον απασχολούν είναι κυρίως ηθικά και κοινωνικά, ενώ η γλώσσα του είναι σχετικά απλή. Πολλοί από τους λόγους του έχουν επικαιρικό χαρακτήρα, αλλά αρκετοί είναι επίσης κατηχητικοί, δογματικοί και εορταστικοί. Στους κατηχητικούς λόγους του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, δηλαδή εκείνους που είναι σχετικοί με τη διδασκαλία του δόγματος, συγκαταλέγεται και ο «Κατηχητικὸς εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα», ο οποίος μέχρι και σήμερα διαβάζεται στο τέλος της Λειτουργίας της Αναστάσεως. Αν και η γνησιότητα του λόγου έχει αμφισβητηθεί από ορισμένους φιλολόγους, ο λόγος δεν παύει σε κάθε περίπτωση να αποτελεί εξαίρετο δείγμα έντεχνης χριστιανικής πεζογραφίας. Η ιδιαιτερότητά του δεν έγκειται μόνο στην ευρεία χρήση ρητορικών τρόπων αλλά και στα ποιητικά στοιχεία που ενυπάρχουν σε αυτόν, τα οποία επιτρέπουν ίσως τη διαπίστωση συγγένειας με την υμνογραφία.

Για την ημέρα του Πάσχα, ο Εθνικός μας ποιητής
έγραψε το υπέροχο ποίημα «Η ημέρα της Λαμπρής»

Το Μεγάλο Σαββάτο το πρωί, στην πρώτη Ανάσταση, στη στρωμένη με λεμονόφυλλα και λεμονανθούς εκκλησιά του Ταξιάρχη στο Αϊβαλί, αντί των θορύβων από τα στασίδια να σηματοδοτούν πια τη μέρα ξεπερνώντας ακόμα κι αυτό το βραδινό «Χριστός Ανέστη», ο ιερέας έβγαινε στην Ωραία Πύλη και ψιθύριζε στο αυτή της πονεμένης Παναγιάς «Ανάστα, ο Θεός, κρίνον την γην, ότι συ κατακληρονομήσεις εν πάσι τοις έθνεσι».

Και με δύναμη έριχνε προς τη δυτική μεγάλη πορτάρα της Εκκλησιάς ένα ωμό αυγό… Ήταν η ώρα που η Παναγιά λένε χαμογελούσε γιατί ο Θεός γιος Της νίκησε το θάνατο -αναστήθηκε. Κι η Αϊβαλιώτικη καμπάνα άρχιζε να χτυπά χαρμόσυνα. Στο καρσινό μου Αϊβαλί μέχρι πριν 98 χρόνια…

Σήμερα η εικόνα της Παναγιάς λείπει από το τέμπλο του Αϊβαλιώτη Ταξιάρχη που ανακαινίσθηκε «τσάτρα πάτρα» από το τούρκικο Υπουργείο πολιτισμού, άνευ πολιτισμού. Κι έγινε πια μουσείο και πληρώνεις πέντε λίρες -70 λεπτά του ευρώ εισιτήριο για να τον δεις. Τότε που μπορούσες να τον δεις γιατί κλεισμένοι στα σπίτια μας, κλεισμένοι και στα σύνορά μας…

Λείπει η εικόνα της Παναγιάς, χαμένη μέσα στα χρόνια που προηγήθηκαν… Αλλά όπου κι αν βρίσκεται -γιατί κάπου βρίσκεται- σίγουρα θα χαμογελά!

«Ανάστα, ο Θεός» ο γιός Της!

Χρόνια Πολλά! Καλή Ανάσταση!

Πηγή: stonisi.gr

Σχετικά:

Τα Φώτα στο Αϊβαλί (Φώτης Κόντογλου)

Αϊβαλιώτικη Βασιλόπιτα από την κόρη του Φώτη Κόντογλου

Το Αϊβαλί του Κόντογλου και του Βενέζη