Στο Μαρμακέτω, ένα μικρό χωριό με πενήντα κατοίκους στο Οροπέδιο Λασιθίου, το θαύμα των λουλουδιών του επιταφίου συντελείται αδιάκοπα, κάθε χρόνο κι η φήμη του ξεπερνά κατά πολύ τα όρια του νησιού.
Η ακολουθία του Ιερού Νιπτήρος αποτελεί μια από τις ωραιότερες και παραστατικότερες tης Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας. Οι ρίζες της εντοπίζονται στους πρώτους αιώνες διάδοσης του χριστιανισμού· με ποικίλες προσθήκες, αφαιρέσεις και παραλλαγές η συγκεκριμένη ακολουθία αναπαριστάται αδιαλείπτως από αιώνων με μεγάλη επισημότητα το πρωινό της Μεγάλης Πέμπτης στην Αγία Αυλή του Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα και στο ιερό νησί της Πάτμου· τελείται επίσης με κατάνυξη το απόγευμα της Μεγάλης Τετάρτης σε κάθε ορθόδοξο ναό, σε ανάμνηση της πράξεως του Κυρίου, που έπλυνε τα πόδια των μαθητών του στο υπερώο του Μυστικού Δείπνου.
Το τροπάριο της Κασσιανής είναι πολύ αγαπημένο από τον ορθόδοξο λαό μας· πάνε να το ακούσουνε και άνθρωποι που δεν πηγαίνουνε ποτέ στην εκκλησιά. Σε τούτο συντελεί η έμπνευση με την οποία είναι γραμμένο, και το πάθος της αμαρτωλής που μετανοιώνει, καθώς κ’ η ιστορία της Κασσιανής που το σύνθεσε.
Αλλά προπάντων, κατά την ιδέα μου, συγκινούσε τον κόσμο η μουσική του, πούναι αργή και μεγαλοπρεπής· γιατί οι δάσκαλοι της εκκλησιαστικής μουσικής μας το τονίσανε με ξεχωριστή αγάπη και φροντίδα. Πλην αυτό μπορεί να το πη κανένας για τα περασμένα χρόνια· τώρα, δε μπορώ να καταλάβω τι ακούνε στις περισσότερες εκκλησίες που το ψέλνουνε, ή καλύτερα που το τραγουδούνε με κάποιον τρόπο αυτοσχέδιο, με μια μουσική τάχα ευρωπαϊκή, που τη φτιάνουνε άνθρωποι χωρίς χριστιανική κατάνυξη και χωρίς κανένα μουσικό αίσθημα, αλλά με κείνη τη νεκρή και ψεύτικη αντίληψη της μουσικής, που θαρρούνε πως είναι η μουσική που ταιριάζει στην εποχή μας.
Είσοδος στην Εβδομάδα των Παθών και οι Πατέρες της Εκκλησίας στρέφουν την προσοχή μας στον Πάγκαλο Ιωσήφ, ο οποίος αποτελεί προτύπωση, μία προφητική και αλληγορική δηλαδή απεικόνιση του Κυρίου. Μια ιστορία από την Παλαιά Διαθήκη. Ο Ιωσήφ, ο αγαθός ενδέκατος γιος του Ιακώβ και ο πιο αγαπημένος, πουλήθηκε απ’ τα αδέρφια του ως δούλος σε κάποιον αξιωματούχο του Φαραώ στην Αίγυπτο, τον Πετεφρή. Εκεί συκοφαντήθηκε από τη σύζυγό του, όταν ο Ιωσήφ δεν συγκατατέθηκε στις ερωτικές της επιθυμίες και με αυτόν το τρόπο κατέληξε στην φυλακή. Η ικανότητα του Ιωσήφ να ερμηνεύει όνειρα όμως, μέχρι και του ίδιου του βασιλιά, με φώτιση Θεού, το ήθος του, του χάρισαν όχι την ελευθερία απλά, αλλά και το ανώτατο αξίωμα του Πρωθυπουργού. Στα επόμενα χρόνια, που ήταν δύσκολα λόγω έλλειψης σιταριού, τα αδέρφια του Ιωσήφ κατέφυγαν στην Αίγυπτο, σε αναζήτηση βοήθειας από τον δίκαιο πρωθυπουργό της. Εκείνος συγχώρεσε τα αδέρφια του και η ιστορία, μας δείχνει τον «τύπο Χριστού» που πρέπει να εκφράζει ο άνθρωπος σε όλες τις εποχές. Τον τύπο Χριστού λοιπόν, προτείνουν οι Πατέρες σε αυτήν την είσοδο μας στην Εβδομάδα των Παθών.
Εκείνος που έχει θρόνο τον ουρανό και υποπόδιο τη γη, ο γυιός του Θεού και ο Λόγος του ο συναΐδιος, σήμερα ταπεινώθηκε και ήρθε στη Βηθανία απάνω σ’ ένα πουλάρι. Και τα παιδιά των Εβραίων τον υποδεχθήκανε φωνάζοντας: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος, ο βασιλιάς του Ισραήλ».
Εκείνος που έχει θρόνο τον ουρανό και υποπόδιο τη γη, ο γυιός του Θεού και ο Λόγος του ο συναΐδιος, σήμερα ταπεινώθηκε και ήρθε στη Βηθανία απάνω σ’ ένα πουλάρι. Και τα παιδιά των Εβραίων τον υποδεχθήκανε φωνάζοντας: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος, ο βασιλιάς του Ισραήλ».
Οι Λαζαρίνες είναι έθιμο από την εκκλησιαστική μας παράδοση που αναφέρεται στο γεγονός της αναστάσεως του φίλου του Χριστού Λαζάρου. Το πρωί του Σαββάτου του Λαζάρου κορίτσια και ανύπαντρες κοπέλες, ντυμένες με τα καλά τους ρούχα, γυρνούν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας τα παραδοσιακά «Κάλαντα του Λαζάρου» και κρατώντας μικρά πανέρια στολισμένα με λουλούδια, που έχουν μαζέψει οι ίδιες την προηγούμενη ημέρα από τις εξοχές της περιοχής τους. Οι νοικοκυρές, στα σπίτια που θα επισκεφτούν, θα γεμίσουν τα καλαθάκια τους με γλυκίσματα, χρήματα και αυγά που τα κοτρίτσια θα βάψουν κόκκινα τη Μεγάλη Πέμπτη.
Η Οσία Μαρία καταγόταν από την Αίγυπτο και έζησε τον 6ο αιώνα μ.Χ., την εποχή του αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Στα νεανικά της χρόνια ζούσε μέσα στην ακολασία και παρέσυρε πολλούς ανθρώπους στην ηθική καταστροφή. Όταν ήταν 12 χρονών ξέφυγε από την προσοχή των γονιών της και πήγε στην Αλεξάνδρεια, όπου επί 17 χρόνια ζούσε άσωτη ζωή. Από περιέργεια πήγε, με πολλούς άλλους προσκυνητές, στα Ιεροσόλυμα, για να παραβρεθεί στην ύψωση του Τίμιου Σταυρού. Όταν όμως θέλησε να μπει στον ναό της Αναστάσεως, την ημέρα που υψωνόταν ο Τίμιος Σταυρός, ένοιωσε 3-4 φορές κάποιαν αόρατη δύναμη μέσα, που την εμπόδιζε να μπει, ενώ το πλήθος έμπαινε ανεμπόδιστα.
Έλεγε ότι αυτό που μετράει πιο πολύ είναι το ποσόν και το ποιόν της αγάπης που δίνεις στους άλλους χωρίς διακρίσεις! Όλοι την ρωτούσαν πώς ήταν δυνατόν ν’ αγαπάει τόσο πολύ ακόμα και τους αγνώστους, να κάνει υπακοή σε όλον τον κόσμο και να ταξιδεύει για να βοηθήσει έστω κι έναν μόνον άνθρωπο. Δίκαια η ζωή της χαρακτηρίζεται ως «η ασκητική της αγάπης!».
Με τις τσέπες αδειανές κι έναν φόβο στην καρδιά απ’ του κόσμου τις φωνές μες στη γιορτινή βραδιά Σε περίμενα κι απόψε σαν το μάννα τ’ ουρανού μα ξημέρωσα μονάχος με το φως του αυγερινού.
Με τις τσέπες αδειανές κι έναν φόβο στην καρδιά απ’ του κόσμου τις φωνές μες στη γιορτινή βραδιά Σε περίμενα κι απόψε σαν το μάννα τ’ ουρανού μα ξημέρωσα μονάχος με το φως του αυγερινού.
Με τις τσέπες αδειανές κι έναν φόβο στην καρδιά απ’ του κόσμου τις φωνές μες στη γιορτινή βραδιά Σε περίμενα κι απόψε σαν το μάννα τ’ ουρανού μα ξημέρωσα μονάχος με το φως του αυγερινού.
Το θέατρο δικαίως έχει θεωρηθεί ως η «Τέχνη των Τεχνών» καθώς αποτελεί τη μοναδική Τέχνη που κλείνει μέσα της όλες τις άλλες. Μουσική, χορός, Ποίηση και Λογοτεχνία, εικαστικά και ενδυματολογία καθίστανται απαραίτητες επιμέρους εκφραστικές μορφές που συναπαρτίζουν το τελικό αποτέλεσμα κάθε θεατρικής παράστασης. Ζώντας στη χώρα που πριν 2.500 χρόνια γέννησε την απαράμιλλη αυτή Τέχνη, σήμερα που εορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου (27 Μαρτίου) θυμόμαστε τον κορυφαίο Έλληνα θεατράνθρωπο Κάρολο Κουν με την καταλυτική συμβολή του στην τέχνη της υποκριτικής και της ερμηνείας των κορυφαίων έργων του αρχαίου ελληνικού και του παγκόσμιου θεάτρου.
Το Καπνοπωλείο του κυρ Ευθύμη και της συζύγου του Σοφίας στη συμβολή των οδών Δομοκού και Βαλερίου Στάη στην Παλαιά Κοκκινιά, σήμερα κλειστό
Όσα χρόνια και αν περάσουν θα θυμάμαι πάντα τον κυρ Βαγγέλη που είχε το μικρό μπακαλικάκι στη γωνιά του δρόμου μας, την κυρά Μαρία την «ψιλικατζού» στον κάτω δρόμο από το σπίτι μας, τον κυρ Ευθύμη με τα είδη κεντήματος και απέναντι την κυρά Βαγγελία τη «φουρνάρισσα». Θυμάμαι και το βιβλιοπωλείο «Κόσμος» της αγαπημένης Σοφίας Αλευρά, μερικά στενά πιο κάτω, όπου αγοράζαμε τα «σχολικά» και τα πρώτα μας λογοτεχνικά βιβλία. Μικρά μαγαζάκια της γειτονιάς όπου μεγάλωσα -δεκαετία του ’80- στην Παλαιά Κοκκινιά του Πειραιά, από τα οποία διατηρώ ακόμα και την ιδιαίτερη μυρωδιά τους, και που τα ξέραμε όχι ως επιχειρήσεις, αλλά με το όνομα του ιδιοκτήτη τους. Οι άνθρωποι αυτοί γνώριζαν κάθε οικογένεια της περιοχής ξεχωριστά, όλα τα πρόσωπα, τα σπίτια, τις χαρές και τα προβλήματα της γειτονιάς κι εμείς κάθε φορά που πηγαίναμε να ψωνίσουμε κάτι από εκείνους, ρωτούσαμε πρώτα τι κάνουν οι ίδιοι, τα παιδιά τους, η δική τους οικογένεια.
Η Γ’ Κυριακή των Νηστειών ονομάζεται από την Εκκλησία μας «Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως» και εορτάζεται 28 ημέρες πριν το Πάσχα. Μετά από τη μεγάλη Δοξολογία στον όρθρο, ο Σταυρός μεταφέρεται σε μια σεμνή πομπή στο κέντρο του ναού και παραμένει εκεί όλη την υπόλοιπη εβδομάδα, οπότε στο τέλος κάθε ακολουθίας γίνεται προσκύνησή του. Το θέμα του Σταυρού, που κυριαρχεί στην υμνολογία της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως, παρουσιάζεται όχι μέσα στο πλαίσιο του πόνου, αλλά της νίκης και της χαράς.
«Γιατί, ρωτάει στενάζοντας η μάνα, πού ’ναι ο γιος μου; Κι όλες οι μάνες απορούν πού να ’ναι το παιδί! Γιατί, ρωτάει ο σύντροφος, πού να ’ναι ο αδερφός μου; Κι όλοι του οι σύντροφοι απορούν, πού να ’ναι ο πιο μικρός!.. Ήταν γενναίο παιδί. Tο κορμί του, σιωπηλό ναυάγιο της αυγής Kαι το στόμα του, μικρό πουλί ακελάηδιστο… Ω! μην κοιτάτε, από πού του ’φυγε η ζωή. Μην πείτε πώς ανέβηκε ψηλά ο καπνός του ονείρου Έτσι λοιπόν η μια στιγμή παράτησε την άλλη Kι ο ήλιος ο παντοτινός έτσι μεμιάς τον κόσμο!» Οδυσσέας Ελύτης
Μ' αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ' τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια... [Νίκος Χουλιαράς]