Θάσος η θαυμασία!

Επιμέλεια: Σοφία Ε. Παυλάκη

Λιμένας Θάσου, Μάιος 1961

«Εκεί να πάω σ’ ένα νησί πετραδερό
που ο ήλιος το λοξοπατάει σαν κάβουρας
κι όλος τρεμάμενος ο πόντος ακούει κι αποκρίνεται»

Οδυσσέας Ελύτης

Συνέχεια

Η ξεχασμένη ιστορία των εξισλαμισμένων Ελλήνων

Το οικογενειακό μυστικό του κοινωνιολόγου και υποψήφιου διδάκτορα Μερτ Καγιά για τις ελληνικές του ρίζες και η έρευνά του για τον εξισλαμισμό των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.

Συνέχεια

Η Παναγία των Βλαχερνών

Ο Ιερός Ναός της Παναγίας των Βλαχερνών ή Βλαχερνίτισσας είναι από τα γνωστότερα ιερά Προσκυνήματα της Παναγίας και ένα από τα σημαντικότερα Ορθόδοξα της Πόλης. Βρίσκεται στις Βλαχέρνες, στην περίφημη συνοικία της Κωνσταντινούπολης, όπου εκτός του ναού υπήρχε και βασιλικό παλάτι. Ο Ναός έγινε γνωστός από την παλαιότατη και θαυματουργή εικόνα της Παναγίας των Βλαχερνών, που παριστάνει την Θεοτόκο όρθια δεομένη με τα χέρια υψωμένα στον ουρανό, έχοντας στο στήθος της εγκόλπιο με τον Ιησού. Είναι η Υπέρμαχος Στρατηγός και σε ανάμνηση της βοηθείας της προς τους υπερασπιστές του Βυζαντίου εναντίον των Περσών και Ρώσων, γράφηκε ο γνωστός σε όλους Ακάθιστος Ύμνος. Από Βυζαντινούς συγγραφείς μαθαίνουμε για το απαράμιλλο κάλλος του Ναού καθώς και τα άπειρα θαύματα της Παναγίας.

Συνέχεια

Οι Δροσουλίτες και ο θρύλος του Φραγκοκάστελλου

Το Φραγκοκάστελλο, 1960

Τέλος της άνοιξης χαθήκαν εδώ οι Δροσουλίτες, οι ηρωικοί πολεμιστές
του ηπειρώτη στρατηγού Χατζη-Μιχάλη Νταλιάνη. Και ως αρχές Ιουνίου, το χάραμα,
όταν ο πρώτος ήλιος της αυγής σκορπά την πρωινή δροσιά του στην πλάση, ξαναγυρνούν
μέσα από τον θρύλο τους, καλπάζοντας πάνω στα τείχη του Φραγκοκάστελλου…

Συνέχεια

Ο θάνατος του Μεγάλου Αλεξάνδρου (10 Ιουνίου 323 π.Χ.)

Στις 10 Ιουνίου του 323 π.Χ. ο Μέγας Αλέξανδρος, μια από τις σημαντικότερες μορφές της παγκόσμιας ιστορίας, άφησε την τελευταία του πνοή στη Βαβυλώνα, σε ηλικία μόλις 33 ετών.

Ο Αλέξανδρος γεννήθηκε στις 20 ή 21 Ιουλίου του 356 π.Χ στην Πέλλα της Μακεδονίας. Πατέρας του ήταν ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος Β’ και μητέρα του η Ολυμπιάδα, κόρη του βασιλιά της Ηπείρου Νεοπτολέμου. Από τον πατέρα του ο Αλέξανδρος κληρονόμησε την οξεία αντίληψη, τις οργανωτικές ικανότητες και την ταχύτητα ενεργειών. Και από τη μητέρα του τη φιλοδοξία, την υπερηφάνεια και την ισχυρή θέληση.

Συνέχεια

«Σώπασε Κυρά Δέσποινα και μην πολλά δακρύζεις…» – Θρύλοι της Πόλης και της Άλωσης

«Πάψετε το Χερουβικό, κι ας χαμηλώσουν τ’ Άγια
γιατί είναι θέλημα Θεού, η Πόλη να τουρκέψη.
Η Δέσποινα εταράχτηκε και δάκρυσαν οι εικόνες…
Σώπασε, κυρά Δέσποινα, και μη πολλά δακρύζης,
πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά μας θα’ ναι…»

29 Μαΐου 1453: Η Πόλις εάλω! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάει ζωντανό ο θρύλος πως κάποτε η Αγιά Σοφιά θα λειτουργηθεί ξανά από τους χριστιανούς, όπως λέει η παράδοση και ο μαρμαρωμένος βασιλιάς, πάλι με χρόνια με καιρούς, θα ξυπνήσει…

Συνέχεια

Γρηγόρης Λαμπράκης, ο αγωνιστής της ειρήνης και της δημοκρατίας

Γρηγόρης Λαμπράκης (1912-1963)

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης υπήρξε ιατρός, αθλητής, πολιτικός, μα πάνω απ’ όλα αγωνιστής της Δημοκρατίας και της Ειρήνης. Γεννήθηκε στην Κερασίτσα Αρκαδίας στις 3 Απριλίου 1912. Μετά το τέλος των εγκύκλιων σπουδών του μετέβη στην Αθήνα και εισήλθε στην Ιατρική. Λόγω της ιδιοσυγκρασίας και της ιδεολογίας του δεν έκανε τίποτα στη ζωή του, αν αυτό δεν είχε κάποια υψηλή στόχευση και δεν εξέφραζε εκείνα που θεωρούσε ως ιδανικά. Ήταν από τους πρώτους και τα περισσότερα χρόνια των σπουδών του έπαιρνε υποτροφίες. Από τα εφηβικά του χρόνια ασχολήθηκε με τον αθλητισμό και αναδείχθηκε δέκα (ή 12 κατ’ άλλους) φορές βαλκανιονίκης στο άλμα εις μήκος, ενώ επί χρόνια (1936-1959) κατείχε το πανελλήνιο ρεκόρ του αγωνίσματος.

Συνέχεια

Η όμορφη Μαριάνα του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

Vera Calvo, Η Μαριάνα Πινέδα στη φυλακή

Η Mariana Pineda είναι εθνική ηρωίδα της Ισπανίας του 19ου αιώνα. Γεννήθηκε στη Γρανάδα την 1η Σεπτεμβρίου 1804. Σε πολύ νεαρή ηλικία παντρεύτηκε έναν φιλελεύθερο αξιωματικό του στρατού, τον Manuel Peralta Valte και απέκτησε μαζί του δύο παιδιά, αλλ’ έμεινε χήρα το 1822, σε ηλικία μόλις 18 ετών. Μετά τον θάνατο του συζύγου της ανέπτυξε δράση υπέρ της ελευθερίας και της δημοκρατίας και σύντομα μπήκε στο στόχαστρο των φασιστών. Το 1828 βοήθησε να δραπετεύσει από τη φυλακή τον ξάδερφό της, καπετάνιο Fernando Álvarez de Sotomayor, έναν θερμό επαναστάτη που είχε καταδικαστεί σε θάνατο, επειδή συμμετείχε στην εξέγερση του στρατηγού Rafael Riego.

Συνέχεια

Όταν η ομορφιά ήταν στους δρόμους… τον Μάη του ’68

Ο Γαλλικός Μάης, μια στιγμή που σφράγισε την ιστορία και την ανθρωπότητα

Συνέχεια

Οι Άγιοι ένδοξοι ισαπόστολοι Κωνσταντίνος και Ελένη

21 Μαΐου

Οι Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη, ιερός ναός Αρχαγγέλου Μιχαήλ Πεδουλά, Κύπρος

Ο Άγιος Κωνσταντίνος ο Μέγας

Ως γενέτειρα πόλη του Μεγάλου Κωνσταντίνου αναφέρεται τόσο η Ταρσός της Κιλικίας όσο και το Δρέπανο της Βιθυνίας. Ωστόσο η άποψη που επικρατεί φέρει τον Μέγα Κωνσταντίνο να έχει γεννηθεί στη Ναϊσό της Άνω Μοισίας (σημερινή Νις της Σερβίας). Το ακριβές έτος της γεννήσεώς του δεν είναι γνωστό, θεωρείται όμως ότι γεννήθηκε μεταξύ των ετών 272-288 μ.Χ. Πατέρας του ήταν ο Κωνστάντιος, που λόγω της χλωμότητος του προσώπου του ονομάσθηκε Χλωρός, και ήταν συγγενής του αυτοκράτορα Κλαυδίου. Μητέρα του ήταν η Αγία Ελένη, θυγατέρα ενός πανδοχέως από το Δρέπανο της Βιθυνίας.

Συνέχεια

Η Επανάσταση του Ρε Αλέξη στη μεσαιωνική Κύπρο

Νικόλαος Γύζης, Αγρότης

Ρε Αλέξης (Rex Alexis, δηλαδή Ρήγας ή Βασιλιάς Αλέξης) είναι το όνομα με το οποίο πέρασε στην ιστορία ο Κύπριος επαναστάτης από τη Μηλιά Αμμοχώστου, που τον 15ο αιώνα κατόρθωσε να συνενώσει γύρω του τους καταπιεσμένους και εξαθλιωμένους από τη Φραγκοκρατία Κύπριους χωρικούς, να ελευθερώσει την Κύπρο και ν’ αποδώσει στους συμπατριώτες του τη γη και τα δίκαιά τους. Οι Φράγκοι τον απαγχόνισαν στις 12 Μαΐου του 1427, μετά από φρικτά βασανιστήρια και δημόσια διαπόμπευσή του. Ο Αλέξης όχι μόνο απελευθέρωσε την πατρίδα του, όχι μόνο πέτυχε να γίνει καθολικά αποδεκτός και να μνημονεύεται αιώνια, αλλά κατάφερε ν’ αποδείξει πως τα κατεστημένα μπορούν να αμφισβητηθούν. Δεν νίκησε μόνο τους κατακτητές. Νίκησε την καταπίεση, τη δουλεία, τους απάνθρωπους θεσμούς της τότε εποχής. Για πολλούς ιστορικούς, η Επανάσταση των χωρικών του Ρε Αλέξη είναι ένα από τα σημαντικότερα επαναστατικά κινήματα για κοινωνική δικαιοσύνη και ελευθερία που εκδηλώθηκαν την εποχή του Μεσαίωνα στον Ευρωπαϊκό χώρο.

Συνέχεια

Φροντιστήριον Τραπεζούντος, ο Φάρος της Ανατολής

Το Φροντιστήριο Τραπεζούντος σε καρτ ποστάλ των αρχών του 20ού αιώνα

Το Φροντιστήριο Τραπεζούντος υπήρξε ο σημαντικότερος και μακροβιότερος εκπαιδευτικός οργανισμός στην Τραπεζούντα. Ιδρύθηκε από τον Σεβαστό Κυμινήτη, σχολάρχη της Μεγάλης του Γένους Σχολής, το 1682, σε μετόχι της Παναγίας Σουμελά.

Συνέχεια

Ο θάνατος είν’ μικρός μπροστά σην θύμηση και σην αγάπην…

«Αφήνουμε για πάντα τον τόπο μας.
Φεύγουμε. Μακριά από την πατρίδα.
Εδώ γεννηθήκαμε, περπατήσαμε, αγαπήσαμε, ονειρευτήκαμε…
Κυνηγηθήκαμε γιε μου. Μας μίσησαν. Μας σκότωσαν. Η γη μας ποτίστηκε με το αίμα και τα δάκρυά μας.
Όπου και να βρεθούμε όμως, θα νιώθουμε πάντα πίσω μας τα βήματα του αμείλικτου διώκτη μας…
Πάντα θα είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε την πατρίδα μας. Την πίστη μας.
Ποτέ δεν θα στερέψουν τα δάκρυά μας. Πάντα θα κλαίμε για τους ανθρώπους μας, που αγαπήσαμε. Γιατί χωρίς αυτούς δεν υπάρχουμε. Είναι η ζωή μας. Η ψυχή μας.
Θα κλαίμε ακούραστα πάνω από τον τάφο του λαού μας. Ενός λαού όλο δύναμη, ελπίδα, χαρά… Έχει για φίλο του τον Θεό, τ’ αδέρφια και τους εχθρούς του.
Θα θυμόμαστε για πάντα τους αγγέλους μας. Κάθε τους λέξη. Κάθε τους βλέμμα. Κάθε τους χαμόγελο.
Θα ζουν στη σκέψη μας και στην καρδιά μας.
Και με την ευλογία τους θα πορευόμαστε.
Ο Θάνατος είν’ μικρός, μπροστά σην θύμηση και σην αγάπην …»

Συνέχεια

Η κόλαση στον Άγιο Γεώργιο τον Πάτλαμα

Στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Πάτλαμα, μία εικόνα κολάσεως

Έχουμε διαβάσει πολλά ντοκουμέντα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Το παρακάτω αξίζει να διαβαστεί από όλους. Αποτελεί ένα από τα συγκλονιστικότερα κεφάλαια της γενοκτονίας του Ποντιακού ελληνισμού. Ελάτε να παρακολουθήσουμε την ιστορία μιας μεγάλης εκκλησίας που το όνομά της έγινε συνώνυμο με την κόλαση…

Συνέχεια

Εκάεν και το Τσάμπασιν

13 Σεπτεμβρίου 1913

Ορεινές περιοχές της επαρχίας Κοτυώρων

Το Τσάμπασι (Çambaşı) υπήρξε ορεινό καλοκαιρινό θέρετρο των κατοίκων των Κοτυώρων (τουρκ. Ορντού). Βρίσκεται σε ένα οροπέδιο, σε υψόμετρο 2.000 μέτρων, 45 χιλιόμετρα από τα Κοτύωρα, δυτικά της Κερασούντας. Στις 13 Σεπτεμβρίου 1913, με αφορμή μια μεγάλη πυρκαϊά κάηκαν τα περισσότερα σπίτια της πόλης, όπως μας πληροφορεί ο  Ξενοφών Άκογλους (Ξένος Ξενίτας) στα «Λαογραφικά Κοτυώρων», και αυτό το θρήνο μας περιγράφει το περίφημο τραγούδι «Εκάεν και το Τσάμπασιν».

Συνέχεια

Το έργο και το ηρωικό τέλος του δημοσιογράφου Νίκου Καπετανίδη

Το 1918 ο Νίκος Καπετανίδης εξέδωσε την εφημερίδα «ΕΠΟΧΗ», η οποία αποτέλεσε τη μαχητικότερη ελληνική εφημερίδα του Πόντου. Υπήρξε ο σημαντικότερος Έλληνας δημοσιογράφος στον Πόντο, κατά τη δεύτερη και σκληρότερη φάση της Γενοκτονίας των Ελλήνων στην περιοχή, μετά το 1919. Ως εκδότης της εφημερίδας «ΕΠΟΧΗ» δημοσιοποίησε, στηλιτεύοντάς τα, τα εγκλήματα των Τούρκων κατά των Ελλήνων, αλλά και των Αρμενίων. Μπήκε στο στόχαστρο των Τούρκων και την 21η Σεπτεμβρίου 1921 οδηγήθηκε στην αγχόνη στο κέντρο της Αμάσειας. Όταν ανέβηκε στο ικρίωμα φώναξε με θάρρος μπροστά στο μαινόμενο πλήθος: «Ζήτω η Ελλάς»! και πέρασε στην αιωνιότητα.

Συνέχεια