Σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς να είσαι σαν τη μυγδαλιά!
Σύμβολο ελπίδας, τύχης και μακροζωίας, η αμυγδαλιά ανθίζει μες στη βαρυχειμωνιά. Δεν φοβάται ούτε το κρύο, ούτε τον χιονιά και τ’ αγριοκαίρια. Η φύση της είναι η δύναμη της αγάπης. Αποστολή της να χαρίζει ελπίδα. Προορισμός της να υμνεί τη Ζωή! Η αμυγδαλιά δεν κάνει μόνο έναν από τους ωραιότερους καρπούς, αλλά γεμίζει και με τα ομορφότερα άνθη. Τα περίφημα λευκά και ροζ άνθη της αμυγδαλιάς που δίνουν το δικό τους προμήνυμα για την άνοιξη. Όπως ακριβώς συμβαίνει σήμερα ολόγυρα μας!
Ο πίνακας του Gaspare Fossati απεικονίζει την Αγία Σοφία, τον 12ο αιώνα, κατά τη διάρκεια Ορθόδοξης Θείας Λειτουργίας με την Υψηλή παρουσία του Αυτοκράτορα Αλέξιου Α’ Κομνηνού
Ο πίνακας του Gaspare Fossati απεικονίζει την Αγία Σοφία, τον 12ο αιώνα, κατά τη διάρκεια Ορθόδοξης Θείας Λειτουργίας με την Υψηλή παρουσία του Αυτοκράτορα Αλέξιου Α’ Κομνηνού. Πρόκειται για μια σπάνια, έστω και φανταστική, καταγραφή του εσωτερικού του ναού, όσο αυτός ακόμα λειτουργούσε ως ορθόδοξος χριστιανικός τόπος λατρείας, που αποτύπωσε όλα τα ψηφιδωτά -και τον «Eξαπτέρυγο άγγελο»- πριν καλυφθούν με γύψο.
G. Fossati
Παρουσία πλήθους κόσμου, στην ορθόδοξη ακόμα Αγία Σοφία, ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος μετέχει στο μυστήριο της Θείας Κοινωνίας. Μεταλαμβάνει από τα χέρια του Πατριάρχη, ενώ στα αριστερά στέκεται ο αυτοκράτορας Αλέξιος Κομνηνός.
Πρόκειται για ένα από τα λιγοστά και σπάνια έργα τέχνης που απεικονίζουν την Αγία Σοφία ως χριστιανικό ναό. Από την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης το 1453 και έπειτα, λειτουργούσε ως τζαμί. Μάλιστα, καθώς όλες οι χριστιανικές αγιογραφίες ήταν -κατ’ εντολή του σουλτάνου- καλυμμένες, ελάχιστοι είχαν δει το εσωτερικό της όπως το είχαν αφήσει οι βυζαντινοί. Ένας από τους «τυχερούς» ήταν ο καλλιτέχνης του έργου αυτού. Ο Γκασπάρε Φοσσάτι και ο αδερφός του, Τζουζέπε, ήταν φημισμένοι αρχιτέκτονες από την Ελβετία. Αφού διακρίθηκαν για το έργο τους στη Ρωσία, σχεδιάζοντας ναούς και βασιλικά ανάκτορα, ταξίδεψαν στην Πόλη το 1847.
Εκεί, ο σουλτάνος Αμπντούλ Μετζίτ Α’ τους ανέθεσε την ανακαίνιση της Αγίας Σοφίας. Τα έργα συντήρησης και αποκατάστασης κρίθηκαν απαραίτητα καθώς το μνημείο δεν είχε συντηρηθεί για αιώνες. Επί δύο χρόνια, πάνω από 800 εργάτες δούλευαν για την αποκατάσταση της μεγαλοπρεπούς εκκλησίας. Έγινε ενίσχυση του θόλου και των παράπλευρων ημιθολίων, καθαρισμός των ψηφιδωτών, αντικατάσταση των πολυελαίων. Επί δύο χρόνια, ο Γκασπάρε Φοσσάτι μπορούσε να θαυμάζει τα χριστιανικά έργα τέχνης και να φαντάζεται την Αγία Σοφία κατά την εποχή της μεγάλης αίγλης της.
Έτσι «γεννήθηκε» ο διάσημος ρομαντικός πίνακας, φιλοτεχνημένος με λάδι σε καμβά, διαστάσεων 53×42 εκ. Αν και φιλοτεχνήθηκε το 1849, η σκηνή μας μεταφέρει στον 12ο αιώνα. Ο βασιλιάς της Αγγλίας, Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος, μεταλαμβάνει από τα χέρια του Πατριάρχη, ενώ στα αριστερά στέκεται και ο αυτοκράτορας Αλέξιος Α’ Κομνηνός. Τριγύρω, η Αγία Σοφία κατάμεστη από πιστούς που παρακολουθούν το μυστήριο.
Αλήθεια ή φαντασία;
Πολλοί σπεύδουν να πιστέψουν ότι ο Ελβετός καλλιτέχνης βασίστηκε στην περιγραφή ενός ιστορικού γεγονότος, το οποίο οπτικοποίησε. Στα τέλη του 11ου αιώνα, ο Άγγλος βασιλιάς είχε ταξιδέψει στη Μεσόγειο και, μάλιστα, κατέλαβε την Κύπρο. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, ο Ριχάρδος δεν έφτασε ποτέ στην Πόλη. Ο Λεοντόκαρδος συμμετείχε στη Γ’ Σταυροφορία αλλ’ ο Αλέξιος Κομνηνός είχε ήδη πεθάνει το 1118, 39 χρόνια προτού γεννηθεί ο Ριχάρδος.
Ο κρυμμένος Εξαπτέρυγος Άγγελος
Αλλ’ ακόμη και αν δεν είναι αυτός ο αυτοκράτορας που απεικονίζεται στο έργο, είναι εμφανές ότι ο Φοσσάτι δεν ακολούθησε κάποια ιστορική περιγραφή, καθώς ο Βυζαντινός αυτοκράτορας πάντα καθόταν στη δεξιά πλευρά της Αγίας Σοφίας. Φυσικά βέβαια, παρά τις ιστορικές ανακρίβειες, ο πίνακας δεν παύει ν’ αποτελεί καλλιτεχνικό κειμήλιο. Φιλοτεχνήθηκε από έναν άνθρωπο που μελέτησε σε βάθος τον ναό, προκειμένου να τον αναστηλώσει, και είδε με τα μάτια του τις αυθεντικές τοιχογραφίες, χωρίς τη «λογοκρισία» του Σουλτάνου.
Τότε, ο Φοσσάτι και ο αδελφός του ανακάλυψαν και φωτογράφησαν τα σπουδαία μωσαϊκά που περιελάμβαναν και τη μορφή του Αγγέλου (πιθανολογείται ότι το ψηφιδωτό αναπαριστά τον αρχάγγελο Σεραφείμ, που προστατεύει τον Θρόνο του Θεού και δημιουργήθηκε μεταξύ 9ου και 14ου αιώνα). Οι Φοσσάτι «κατέγραψαν» τα μωσαϊκά σε έγχρωμες υδατογραφίες και λιθογραφίες, που περιελάμβαναν και τη μορφή του Αγγέλου, αλλ’ η ανακάλυψή τους μάλλον δεν συγκίνησε τον Σουλτάνο, ο οποίος διέταξε να καλυφθεί ξανά ο άγγελος με γύψο.
Οι εικαστικές αναφορές των αδελφών Fossati αποτελούσαν μέχρι σήμερα τη μοναδική πηγή απόδειξης του ανεπανάληπτου αυτού μωσαϊκού. Μάλιστα, ο άγγελος με τα έξι φτερά έχει διαστάσεις 1,5×1 μ. και «αποκαλύφθηκε» το 2009 από τους σύγχρονους αναστηλωτές της Αγίας Σοφίας, προκαλώντας ενθουσιασμό στην παγκόσμια κοινότητα. Σήμερα, σε αντίθεση με άλλα έργα του Φοσσάτι που βρίσκονται σε μουσεία ανά την Ελλάδα, ο συγκεκριμένος πίνακας εκτίθεται στο Εθνικό Μουσείο της Ελβετίας, πατρίδα του καλλιτέχνη.
Ο αγώνας για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων υπήρξε η σημαντικότερη στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο μέτωπο της Ηπείρου, κατά τη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου (5 Οκτωβρίου 1912 – 18 Μαΐου 1913). Η πολεμική αναμέτρηση για την κατάληψη της πρωτεύουσας της Ηπείρου κράτησε σχεδόν τρεις μήνες, από τις 29 Νοεμβρίου 1912 έως τις 21 Φεβρουαρίου 1913, οπότε οι οθωμανικές δυνάμεις παραδόθηκαν στον διάδοχο Κωνσταντίνο που ηγείτο των ελληνικών όπλων.
Σαβαρέν: Το αγαπημένο και ρετρό γλύκισμα των παλαιών ζαχαροπλαστείων, σε μια εύκολη εκδοχή, χωρίς φορμάκια ή καλούπια, που ετοιμάζεται και σιροπιάζεται στο ταψί και γαρνίρεται με άφθονη μαρμελάδα και γλυκειά σαντιγί!
«Αυτός, αυτοίς και κόσμος και πλούτος και έπαινος» Άγιος Δαμασκηνός ο Στουδίτης (από τον εγκωμιαστικό του λόγο για τον Άγιο Νικόλαο)
Μετά την πτώση της Βασιλεύουσας Κωνσταντινούπολης, την 29η Μαΐου 1453, οι Τούρκοι κατέλαβαν, το 1460, και την Πελοπόννησο, της οποίας οι κάτοικοι ήδη λόγω των συνεχόμενων κατακτήσεων ζούσαν σε όρια εξαθλίωσης. Με την επέλαση των Τουρκικών ορδών στις πόλεις, αλλά και στην ύπαιθρο του Μοριά οι συνθήκες επιδεινώθηκαν και όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται για την περιοχή της Στυμφαλίας από ιστορικούς της εποχής, τα κτήματα της περιοχής και τα κοπάδια αιγοπροβάτων ανήκαν αποκλειστικά στον Τούρκο διοικητή που είχε για έδρα του το Καλλιάνοι και οι ντόπιοι ζούσαν καταδιωγμένοι στις σπηλιές των βουνών, πολύ φτωχά με το ελάχιστο σιτάρι που καλλιεργούσαν στα οροπέδια.
Αυτά τα δύσκολα χρόνια, περίπου το 1520, γεννήθηκε στο Ψάρι Κορινθίας ο Νικόλαος. Οι γονείς του, Ιωάννης και Καλή, από άγνωστη αιτία, πέθαναν περίπου το 1532, όταν ο Νικόλαος ήταν μόλις δώδεκα ετών. Η έλλειψη των στοιχειωδών, αλλά πολύ περισσότερο η ορφάνια, έσπρωξαν τον νεαρό να ακολουθήσει συγχωριανούς του Ψαραίους που ξενιτεύονταν για αναζήτηση καλύτερης μοίρας. Αυτό το οδοιπορικό τον έφερε μετά από πολλές δυσκολίες στην Συληβρία της ανατολικής Θράκης, κοντά στην Κωνσταντινούπολη.
Izis Βidermanas, Lovers on the banks of the Seine, 1949 «Raris, portrait of a city», ed. Taschen
Φοράν ένα λουλούδι στο στήθος οι ερωτευμένοι
Φοράν ένα λουλούδι στο στήθος οι ερωτευμένοι και συνηθάνε να φιλιούνται μεσ’ απ’ το θόρυβο των ηλιοτρόπιων… Θα ‘μαι ερωτευμένος μέχρι θανάτου και θα τρέμουν τα χέρια μου, όταν πιάνουν τα δικά σου, και θα τρέμει η φωνή μου, όταν ζυγώνεις… Αυτές τις ώρες η νύχτα είναι ένα γαλάζιο πουλί. Φώτα σε κάποιο κρύσταλλο κατοπτρικό αντιγράφουν το σκοτεινό μεγαλείο της άνοιξης, τα θλιβερά γαλάζια σύφλογά της, τ’ άνθη της από θειάφι και νωπόν ασβέστη…
Στο Υπουργείο Εξωτερικών, αμέσως μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας. Από αριστερά: Σκομπορίνας, Σαράφης, Σιάντος, Τσιριμώκος, Σοφιανόπουλος, Παρτσαλίδης, Μπαρούτσος. Πίσω, στο κέντρο, ο Μαρκόπουλος και ο στρατηγός Κατσώτας
Στις 12 Φεβρουαρίου 1945 η ελληνική κυβέρνηση, με πρωθυπουργό, τότε, τον Νικόλαο Πλαστήρα, και το ΕΑΜ (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο) του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος υπέγραψαν τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Η Συνθήκη αυτή ήταν η προσπάθεια να λήξουν όσα δεινά είχαν προκληθεί από τα «Δεκεμβριανά» (Δεκέμβριος 1944 – Ιανουάριος 1945), δηλαδή την ένοπλη σύγκρουση μεταξύ του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ) -στρατιωτικού σκέλους του ΕΑΜ- από τη μία και των ελληνικών κυβερνητικών δυνάμεων και των Βρετανών από την άλλη.
Στην εποχή του Μεσοπολέμου, οι Κρητικοί, αντί για το σημερινό «σαρίκι», όπως αποκαλείται το γνωστό πλεκτό Κρητικό κεφαλομάντηλο, φορούσαν το σπαστό κόκκινο φέσι με τη μακριά φούντα το οποίο καμία απολύτως σχέση δεν είχε με το φέσι των Τούρκων. Γύρω όμως από το σπαστό κόκκινο φεσάκι, που φορούσαν τότε οι Κρητικοί, τύλιγαν ένα μεγάλο μαντίλι, το σημερινό σαρίκι. «Σαρίκι» είναι λέξη τουρκικής προέλευσης. Πριν λάβει αυτή την ονομασία, στην Κρητική διάλεκτο το αποκαλούσαν «πέτσα».
Νίκος Ξυλούρης (Ανώγεια, 7 Ιουλίου 1936 – Πειραιάς, 8 Φεβρουαρίου 1980)
8 του Φλεβάρη 1980. Η μέρα που η μοίρα «έβαλε σημάδι» τον αρχάγγελο της Κρήτης, Νίκο Ξυλούρη… Τραγούδησε την ξαστεριά, όμως η ξαστεριά ήταν στη φωνή του. Στο βλέμμα του. Τραγούδησε για τη λευτεριά και η λευτεριά ήταν φωλιασμένη στην καρδιά του. Σαν σήμερα πριν από 44 χρόνια έφυγε από τη ζωή ο αξεπέραστος Νίκος Ξυλούρης.
Αν υπάρχει μία συνταγή λατρεμένη από όλη την οικογένεια, αυτή είναι τα παραδοσιακά σουτζουκάκια μαγειρεμένα με κόκκινη σάλτσα και συνοδεία από σπυρωτό και αρωματικό ρύζι. Μπορεί η διαδικασία να απαιτεί λίγο παραπάνω χρόνο, το τελικό αποτέλεσμα όμως, στο τραπέζι, δικαιώνει κάθε προσπάθεια!
Ο Άγιος Γεώργιος ο Νεομάρτυς του Χριστού γεννήθηκε στην Κρήτη, στην επαρχία Κυδωνίας Χανίων και στο χωριό Αλικιανού, την 24η Μαΐου του 1846, από ευγενείς γονείς, τον Ιερέα Νικόλαο Διβόλη, ο οποίος ήταν γέννημα και θρέμμα της νήσου Φολεγάνδρου, και την Αικατερίνη Μπουζιανοπούλα, από το ιστορικό και ηρωικό χωριό Θέρισσο, στο οποίο μετέβη και ο πατέρας του ως εφημέριος, όπου και ο μακάριος Γεώργιος ανετράφη «εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου», έμαθε δε και λίγα γράμματα, αλλά τόσο λίγα, ώστε μόλις που μπορούσε ν’ αναγνώσει. Κι όμως, εκείνα τα λίγα τον ωφέλησαν πάρα πολύ, καθώς θα δούμε κατωτέρω.
Το «άθλημα της πόλης», δηλαδή η υπεύθυνη και σοβαρή ενασχόληση με τα κοινά, έχει ανάγκη από ανθρώπους χαρισματικούς και αξιόπιστους. Ο Μέγας Φώτιος, η κορυφαία αυτή μορφή της Βυζαντινής Αναγέννησης, μας έχει υποδείξει, ήδη από τον Μάιο του 861 μ.Χ., όλους τους αναγκαίους κανόνες τη «χρηστής διοίκησης», καταδεικνύοντας μοναδικά και πώς οι θεμελιώδεις αρχές της αρχαιοελληνικής δημοκρατίας και του χριστιανισμού είχαν ενσωματωθεί στο Βυζαντινό πολίτευμα.
«Η λάμπα του Παλαμά» είναι ένα κείμενο γραμμένο από έναν σπουδαίο λογοτέχνη, τον Στρατή Μυριβήλη για τον Κωστή Παλαμά, τον μεγάλο μας Ποιητή. Σαν το διαβάσεις έχεις για πάντα την αίσθηση πως έχεις υπάρξει εκεί, στο όμορφο δωμάτιο του Ποιητή, κάτω κι εσύ από τη ζεστασιά που σκορπούσε το φως της λάμπας του, «μιας φτωχικής λάμπας πετρελαίου», όπως γλαφυρά ιστορεί ο Μυριβήλης, «που είδε, έναν έναν, όλους τους παλαμικούς στίχους να γεννιούνται μέσα στον φτερωτό περίγυρό της», στο γραφείο του Ποιητή, «το κελλί τ’ αγιασμένο από την ακοίμητη δουλειά ενός συγγραφέα».
«Η λάμπα του Παλαμά» είναι ένα κείμενο γραμμένο από έναν σπουδαίο λογοτέχνη, τον Στρατή Μυριβήλη για τον Κωστή Παλαμά, τον μεγάλο μας Ποιητή. Σαν το διαβάσεις έχεις για πάντα την αίσθηση πως έχεις υπάρξει εκεί, στο όμορφο δωμάτιο του Ποιητή, κάτω κι εσύ από τη ζεστασιά που σκορπούσε το φως της λάμπας του, «μιας φτωχικής λάμπας πετρελαίου», όπως γλαφυρά ιστορεί ο Μυριβήλης, «που είδε, έναν έναν, όλους τους παλαμικούς στίχους να γεννιούνται μέσα στον φτερωτό περίγυρό της», στο γραφείο του Ποιητή, «το κελλί τ’ αγιασμένο από την ακοίμητη δουλειά ενός συγγραφέα».
«Η λάμπα του Παλαμά» είναι ένα κείμενο γραμμένο από έναν σπουδαίο λογοτέχνη, τον Στρατή Μυριβήλη για τον Κωστή Παλαμά, τον μεγάλο μας Ποιητή. Σαν το διαβάσεις έχεις για πάντα την αίσθηση πως έχεις υπάρξει εκεί, στο όμορφο δωμάτιο του Ποιητή, κάτω κι εσύ από τη ζεστασιά που σκορπούσε το φως της λάμπας του, «μιας φτωχικής λάμπας πετρελαίου», όπως γλαφυρά ιστορεί ο Μυριβήλης, «που είδε, έναν έναν, όλους τους παλαμικούς στίχους να γεννιούνται μέσα στον φτερωτό περίγυρό της», στο γραφείο του Ποιητή, «το κελλί τ’ αγιασμένο από την ακοίμητη δουλειά ενός συγγραφέα».
«Η λάμπα του Παλαμά» είναι ένα κείμενο γραμμένο από έναν σπουδαίο λογοτέχνη, τον Στρατή Μυριβήλη για τον Κωστή Παλαμά, τον μεγάλο μας Ποιητή. Σαν το διαβάσεις έχεις για πάντα την αίσθηση πως έχεις υπάρξει εκεί, στο όμορφο δωμάτιο του Ποιητή, κάτω κι εσύ από τη ζεστασιά που σκορπούσε το φως της λάμπας του, «μιας φτωχικής λάμπας πετρελαίου», όπως γλαφυρά ιστορεί ο Μυριβήλης, «που είδε, έναν έναν, όλους τους παλαμικούς στίχους να γεννιούνται μέσα στον φτερωτό περίγυρό της», στο γραφείο του Ποιητή, «το κελλί τ’ αγιασμένο από την ακοίμητη δουλειά ενός συγγραφέα».
Μ' αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ' τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια... [Νίκος Χουλιαράς]
kimintenia 