Αντίο αγαπημένη Νόνικα…

Από τη θεατρική παράσταση «Ο χορός του θανάτου»
του August Strindberg (Θέατρο Ιλίσια, 1996-97)

«Ηθοποιός σημαίνει φως …»
Μάνος Χατζιδάκις «Οδός Ονείρων», 1962

Θα τη θυμάμαι πάντα για την αξέχαστη ερμηνεία της ως Μπλανς Ντι Μπουά, στο «Λεωφορείο ο Πόθος» του Τένεσσι Γουίλιαμς, στο «Θέατρο Ιλίσια», και μετά την παράσταση στο καμαρίνι της, που μας δέχτηκε… Εύθραυστη, λαμπερή, μοναδική, εκθαμβωτική, με την πληρότητα της συγκίνησης και της χαράς ακόμα μιας σπουδαίας παράστασης που είχε μόλις δοθεί στο κοινό της, σαν αστέρι που σκορπάει απλόχερα το φως του παντού… Διέθετε μία μοναδική ικανότητα να αναδεικνύει τη δύναμη της ευγένειας και της λεπτότητας που απέπνεε κάθε της λόγος και κάθε της κίνηση και να δίνει αξία και ομορφιά σε κάθε δευτερόλεπτο που περνούσες κοντά της.

Αντίο αγαπημένη Νόνικα, θα μας διδάσκεις πάντα το φως και το μεγαλείο του ηθοποιού με την καθαρότητα του ήθους του αληθινά ελεύθερου και βαθιά καλλιεργημένου ανθρώπου. Θα σε αγαπάμε και θα σε θυμόμαστε πάντα! Καλό σου ταξίδι…

Από το θεατρικό έργο «Βαθιά, γαλάζια θάλασσα»
του Terence Rattigan (Θέατρο Διονύσια, 1973)

Βιογραφικό

Η Νόνικα (Αντιγόνη) Γαληνέα γεννήθηκε στην Αθήνα, στις 8 Ιουνίου 1938. Πατέρας της ήταν ο δικηγόρος Πέτρος Γαληνέας με καταγωγή από την Καρδαμύλη και μητέρα της η Ντορέττα Καραϊωσηφόγλου. Υπήρξε ηθοποιός με ιδιαίτερη παιδεία, αγωγή, εμφάνιση και ταλέντο, που προσέφερε για 50 χρόνια στο ελληνικό θέατρο, μέσα από εκλεκτά έργα και συνεργασίες με ιερά τέρατα της σκηνοθεσίας και της υποκριτικής τέχνης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Από την παράσταση «Ταξίδι μεγάλης μέρας, μέσα στη νύχτα»
του Eugene O’ Neil (Θέατρο Ιλίσια, 1987-88)

Γεννήθηκε και μεγάλωσε σε εύπορη μεγαλοαστική οικογένεια, φοίτησε σε εξαιρετικά σχολεία της Ευρώπης (Φλωρεντία, Ελβετία, Λονδίνο) και σπούδασε υποκριτική και τραγούδι στο Weber Douglas School of Singing and dramatic art του Λονδίνου. Μετά τις σπουδές της έζησε για πέντε χρόνια στο Παρίσι όπου, με τον σύζυγό της ιατρό νευρολόγο Νίκο Μουτούση, απέκτησαν τρεις κόρες, τις δίδυμες Αριέττα και Αλεξία και την Αμαλία – Μαρία.

Αριστερά, η Νόνικα Γαληνέα σε παιδική ηλικία. Κέντρο: Ο πατέρας
της Πέτρος Γαληνέας και δεξιά: Η μητέρα της Dorette Καραϊωσηφόγλου

Η θεατρική σταδιοδρομία της ξεκίνησε το 1963 στην Αθήνα, όταν μετά από εξετάσεις προσελήφθη στο θίασο του Καρόλου Κουν και έπαιξε στους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη. Με τον Κουν συνεργάστηκε ως το 1966 και στη συνέχεια με τον θίασο του Δημήτρη Μυράτ και του Δημήτρη Χορν. Το καλοκαίρι του 1969 έπαιξε στον θίασο του Αλέκου Αλεξανδράκη, «Τα μεγάλα χρόνια», του Γ. Ρούσσου, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, και το φθινόπωρο συνεργάστηκε με τον θίασο της Κατίνας Παξινού και του Αλέξη Μινωτή. Ακολούθησαν συνεργασίες με τον θίασο της Αντιγόνης Βαλάκου, των Βουτσά – Ρίζου – Κοντού και Βουγιουκλάκη – Παπαμιχαήλ – Κατράκη.

Από τις θεατρικές παραστάσεις: «Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα»
του Eugene O’ Neil (Αμφι-θέατρο, 1994-95), «Ο γλάρος» του Anton Chekhov
(Θέατρο Κάππα, 1976-77) και «Η στροφή» του Francoise Dorin
(Θέατρο Διονύσια, 1973-74)

Από το 1969, ο Αλέκος Αλεξανδράκης υπήρξε ο σύντροφος της ζωής της και από το φθινόπωρο του 1971 ως το 1992, ανέβασαν, στον δικό τους πια θίασο, εκλεκτά έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου. Μαζί δημιούργησαν στην Αθήνα και το «Θέατρο Ιλίσια», μία από τις καλύτερες θεατρικές σκηνές της πρωτεύουσας. Από το 1994 και μετά η Νόνικα Γαληνέα συνεργάστηκε με το «Αμφι-θέατρο» του Σπύρου Ευαγγελάτου, με το Εθνικό Θέατρο, με το Μέγαρο Μουσικής, ενώ το 2003 ήταν η μοναδική Ελληνίδα ηθοποιός που έπαιξε στο Κόβεντ Γκάρντεν του Λονδίνου, ερμηνεύοντας Στρίνμπεργκ και Τένεσσι Ουίλιαμς. Μέχρι το 2010 συνεργάστηκε και με το ΚΘΒΕ καθώς και με το Σύγχρονο Θέατρο Αθήνας.

Με τον Αλέκο Αλεξανδράκη στην παράσταση «Η επίσκεψη
της γηραιάς κυρίας» του Friedrich Durrenmat (Θέατρο Ιλίσια, 1991-92)

Συνολικά είχε παίξει σε 54 θεατρικές παραστάσεις: 1. «Όρνιθες», Αριστοφάνη (1959), Θέατρο Τέχνης, περιοδεία 1963-1966, 2. «Η δολοφονία του Μαρά», Πήτερ Βάις, Θέατρο Τέχνης, 1966, 3. «Η σκιά», Ντάριο Νικοντέμι, θίασος Δημήτρη Μυράτ, Φεβρουάριος 1967, 4. «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε», Λουίτζι Πιραντέλο, θίασος Δ. Μυράτ, καλοκαίρι 1967, περιοδεία σε 43 πόλεις στην Ελλάδα, 5. «Το βαλς των ταυρομάχων», Ζαν Ανούιγ, θίασος Δ. Μυράτ, 1967-68, 6. «Η δικηγορίνα», Λουί Βερνέιγ, θίασος Δημήτρη Μυράτ, θέατρο Αθηνών, άνοιξη 1968 και περιοδεία στη Γερμανία, καλοκαίρι 1968, 7. «Δον Ζουάν», Μολιέρου, θίασος Δημήτρη Χόρν, 1968-69, 8. «Η καλή καρδιά της Ελεονώρας», Τζ. Κρομστάιλ, θίασος Δημήτρη Χόρν, άνοιξη 1969, 9. «Τα μεγάλα χρόνια», Γεωργίου Ρούσσου, θίασος Αλέκου Αλεξανδράκη, Σκηνοθεσία: Αλέξη Μινωτή, καλοκαίρι 1969, 10. «Η Ήρα και το παγώνι», Σον Ο’ Κέιζι, θίασος Παξινού, Μινωτή, 1969-70, 11. «Φτωχό σα σπουργιτάκι», Π. Φρανκ, Λ. Φιοντόρ, θίασος Αντιγόνης Βαλάκου, καλοκαίρι 1970, 12. «Οι ατίθασοι», Δημήτρη Ψαθά, θίασος Βουτσά, Ρίζου, Κοντού, 1970-71, 13. «Εθελοντής στον έρωτα», Π. Βασιλειάδη, Λ. Μιχαηλίδη, θίασος Βουτσά, Ρίζου, Κοντού, καλοκαίρι 1971, 14. «Βασίλισσα Αμαλία», Γεωργίου Ρούσσου, θίασος Βουγιουκλάκη, Παπαμιχαήλ, Κατράκη, 1971, 15. «Τέσσερα δωμάτια με κήπο», Μπαριγιέ, Γκρεντί, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1971-72, 16. «Ηλέκτρα», Σοφοκλή, Ηρώδειο, θίασος Άννας Συνοδινού, 1972, 17. «Πρόσεξε το σκαλοπάτι», Ντάγκλας Χιούμ, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1972-73, καλοκαίρι 1973, περιοδεία σε όλη την Ελλάδα. 18. «Βαθιά, γαλάζια θάλασσα», Τέρενς Ράτιγκαν, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1973, 19. «Η στροφή», Φρανσουάζ Ντορέν, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1973-74, 20. «Δύο και δύο κάνουν σέξ», Ρίτσαρντ Χάρις, Λέσλι Ντάρμπον, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, καλοκαίρι 1974, 21. «Η δίκη των φακέλλων», Ντάνιελ Μπέριγκαν, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1974-75, 22. «Τέσσερα δωμάτια με κήπο», Μπαριγέ, Γκρεντί, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, περιοδεία, καλοκαίρι 1975 (επανάληψη), 23. «Κάθε χρόνο τέτοια μέρα», Μπέρναρντ Σλέιντ, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1975-76, 24. «O γλάρος», Άντον Τσέχοφ, θίασος Αλεξανδράκη, Κούρκουλου, Γαληνέα, 1976-77, 25. «Η επιστροφή», Χάρολντ Πίντερ, θίασος Αλεξανδράκη, Κούρκουλου, Γαληνέα, 1977-78, 26. «Πέπσι», Πιερέτ Μπρινό, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, καλοκαίρι 1978, 27. «Μερικοί το προτιμούν καυτό», θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1978-79, 28. «Ο άντρας της ζωής μου», Μπαριγιέ, Γκρεντί, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, καλοκαίρι 1979, 29. «Μάρτυς κατηγορίας», Αγκάθα Κρίστι, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1979-80, 30. «Καινούργια σελίδα», Νιλ Σάιμον, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1980-81, 31. «Σουίτα για δύο», Νιλ Σάιμον, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1980-81, 32. «Μια σταθερή σύζυγος», Σόμερσετ Μομ, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1982-83, 33. «Η βεντάλια της λαίδης Γουΐντερμιρ», Όσκαρ Ουάιλντ, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1983-84, 34. «Κάθε χρόνο τέτοια μέρα», Μπέρναρντ Σλέιντ, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1984-85 (επανάληψη), 35. «Παράξενο ιντερμέτζο», Γιουτζίν Ο’ Νιλ, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1985-86, 36. «Ευαίσθητη ισορροπία», Έντουαρντ Άλμπι, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1986-87, 37. «Ταξίδι μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα», Γιουτζίν Ο’ Νιλ, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1987-88, 38. «Λεωφορείο ο Πόθος», Τένεσι Ουίλιαμς, θίασος Νόνικας Γαληνέα, 1988-89, 39. «Φήμες», Νιλ Σάιμον, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, Παράβα, 1989-90, 40. «Η κυρία του Μαξίμ», Ζορζ Φεϊντό, θίασος Αλεξανδράκη, Γαληνέα, 1991-92, 41. «Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας», Φρίντριχ Ντίρενματ, θίασος Αλεξανδράκη Γαληνέα, 1991-92, 42. «Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα», Γιουτζίν Ο’ Νιλ, Αμφι-θέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου, 1994-95, 43. «Παραμύθι χωρίς όνομα», Ιάκωβου Καμπανέλλη, Εθνικό θέατρο, 1995-96, 44. «Ο χορός του θανάτου», Άουγκουστ Στρίντμπεργκ, θέατρο Ιλίσια, 1996-97, 45. «Η σονάτα του σεληνόφωτος», Γιάννη Ρίτσου, Μικρή Επίδαυρος, 1997, 46. «Ηλέκτρα», Σοφοκλή (Κλυταιμνήστρα) Επίδαυρος, 1998, 47. «Φαίδρα», Γιάννη Ρίτσου, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών/Μικρή Επίδαυρος, 2002, 48. «The stronger», Άουγκουστ Στρίντμπεργκ, Covent Garden, 2003, 49. «Something unspoken», Τενεσί Ουίλιαμς, Covent Garden, 2003, 50. «Ιωάννα στην πυρά», Πολ Κλοντέλ και Αρτίρ Χονεγκέρ, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 2004, 51. «Αυτοκράτωρ Μιχαήλ», Άγγελου Τερζάκη (Ζωή Πορφυρογέννητη) ΚΘΒΕ, Βασιλικό θέατρο, 2004-05, 52. «Οιδίπους Τύραννος», Σοφοκλή (Ιοκάστη), Σύγχρονο θέατρο Αθήνας, Επίδαυρος, 2005, 53. «Σελεστίνα», Φερνάντο ντε Ρόχας, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Σεπτέμβριος 2007, 54. «Η εκατομμυριούχος», Τζορτζ Μπέρναντ Σόου, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Νοέμβριος 2009.

Από την παράσταση «Λεωφορείο ο πόθος»
του Tennessee Williams (Θέατρο Ιλίσια, 1988-89)

Στον κινηματογράφο πρωτοεμφανίστηκε το 1968 και μέχρι το 1972 συμμετείχε σε τέσσερις ταινίες, οι τρεις των οποίων της Φίνος Φιλμ. Από εκεί και πέρα, αφοσιώθηκε στο θέατρο και στη ζωή της που μοιράστηκε στην Αθήνα και στο Λονδίνο. Ελάχιστη ήταν και η παρουσία της στην τηλεόραση, αφού συμμετείχε σε δύο μικρές σειρές («Παράξενος ταξιδιώτης» και «Δέκατο τρίτο Κιβώτιο»). Πέρα από την υποκριτική τέχνη της, σπουδαία υπήρξε η συμβολή της και στον χώρο της μετάφρασης σημαντικών θεατρικών έργων στην ελληνική, καθώς έχει μεταφράσει δεκαεπτά θεατρικά έργα κάνοντάς τα γνωστά και στο κοινό της χώρας μας. Έχει ακόμα γράψει δύο αυτοβιογραφίες της: «Η ζωή μου» (εκδ. Λιβάνης, 2005) και «Επέστρεφε» (εκδ. Ιανός, 2007). Το 2006 η Νόνικα Γαληνέα βραβεύτηκε με το έπαθλο «Κυβέλη» για τη συνολική προσφορά της στο ελληνικό θέατρο.

Με τις κόρες της Αριέττα, Αμαλία και Αλεξία

Οι δύο από τις κόρες της, Αριέττα και Αμαλία Μουτούση είναι σήμερα καταξιωμένες ηθοποιοί. Επίσης απέκτησε τρία εγγόνια από τις κόρες της Αριέττα και Αλεξία, ενώ από την εγγονή της Νόνικα Τσαπέλα είχε γίνει και προγιαγιά. Όπως έχει πει σε συνέντευξή της η Αριέττα Μουτούση: «Η μαμά ήταν αυστηρή, καθόλου απαιτητική στα μαθήματα, δεν ασχολήθηκε ποτέ με αυτά, πίστευε ότι θα βρούμε τον δρόμο μας. Όχι μόνο γιατί δεν είχε χρόνο να ασχοληθεί αλλά και γιατί δεν ήταν ο τύπος της κλασικής μαμάς. Βέβαια της άρεσε που διάβαζα λογοτεχνία, το υπερηφανευόταν, μου έφερνε βιβλία. Την ενδιέφερε όμως να μάθουμε γλώσσες, να έχουμε τρόπους -ήταν εξαιρετικά βασικό …».