Το πανηγύρι του αποκαλόκαιρου στην Κάσο

.

Στην Κάσο, ανήμερα στη γιορτή του Σταυρού, γίνεται το μεγάλο πανηγύρι του αποκαλόκαιρου

Στην καρδιά της μικρής πατρίδας, στο τέρμα της άγονης γραμμής, η πάνδημη αυτή γιορτή του αποκαλόκαιρου είχε πάντα μια ξεχωριστή θέση στη ζωή και στις καρδιές των απανταχού Κασιωτών. Όχι μόνο γιατί είναι το μοναδικό πανηγύρι του νησιού που το παραδοσιακό πιάτο του γλεντιού είναι νηστίσιμο, αλλά και επειδή είναι συναισθηματικά αναβαπτισμένο στα κασιώτικα μυστήρια.

Το πανηγύρι του αποκαλόκαιρου σηματοδοτεί τη λήξη της μακράς περιόδου του θέρους και την αρχή του φθινοπώρου που θα πάρει από τον τόπο τους επισκέπτες και τους παραθεριστές, αλλά θα φέρει μια σειρά από αγροτικές και οικιακές ασχολίες που θα γεμίσουν ξανά τη ζωή των κατοίκων με φροντίδες και ποικίλα ενδιαφέροντα.

Καθώς οι Κασιώτες διαθέτουν ένα μοναδικό ταλέντο να σε βάζουν στην παρέα τους και να σε εντάσσουν στον τρόπο ζωής τους, ο νεοφερμένος δεν αισθάνεται ξένος, αλλ’ ότι ανήκει από παλιά σε αυτή την ενθουσιώδη κοινότητα που πρωτογνώρισε πριν από λίγες ημέρες…

Καθώς κλείνει ο κύκλος των πανηγυριών του καλοκαιριού ξενομερίτες και Κασιώτες γίνονται ένα. Οι πολλοί επισκέπτες έχουν φύγει και όσοι έχουν μείνει -μυημένοι ήδη- μεταθέτουν όσο μπορούν το φευγιό τους μέχρι να λάβουν το πανηγυρικό δώρο των δυνατών αναμνήσεων, κάτι σαν νεύμα αποχαιρετισμού από το νησί τους, για να έχουν να πορεύονται στην ξενιτιά, αλλά και να δώσουν υποσχέσεις επιστροφής.

Και όταν είσαι έτοιμος από καιρό να εκδηλώσεις και να μοιραστείς τα μύχια της ψυχής σου, τότε ξεσπά ένα λυτρωτικό, αναζωογονητικό και ασυγκράτητα συγκινητικό γλέντι πριν την ώρα του, μέσα από τα μαγειρεία, όπου ετοιμάζεται η «τσαϊτιά», το πατροπαράδοτο νηστίσιμο πιάτο του κασιώτικου γλεντιού.

Στην Κάσο δεν γίνεται πανηγύρι χωρίς πιλάφι μαγειρεμένο με ζωμό κρέατος και καρυκευμένο με σκόνη κανέλας. Στο πανηγύρι του αποκαλόκαιρου όμως το πιλάφι μαγειρεύεται με νηστίσιμες πρώτες ύλες.

Από νωρίς το πρωί κοχλάζει στο μεγάλο καζάνι επάνω στην εστία της φυσικής φωτιάς ο ζωμός των λαχανικών, μέχρι να μελώσει και να δεχτεί το ρύζι. Τον αναδεύουν συνεχώς οι παριστάμενοι και τον δοκιμάζουν κάθε τόσο για να ενισχύσουν τη γεύση του. Στο μεταξύ, ακούγονται αυτοσχέδιες μαντινάδες και το γλέντι …παίρνει φωτιά.

Το άκουσμα της δωδεκανησιακής λύρας δεσπόζει με τους σκοπούς του:

«Σ’ αυτόν τον ψεύτη τον ντουνιά κανένας δεν κερδίζει
Μονάχα μερικές στιγμές την ώρα που γλεντίζει»

Μοναδικές εικόνες από τα κασιώτικα γλέντια μιας αλλοτινής εποχής (1965),
όπως τις αποτύπωσε ο φακός του σπουδαίου φωτογράφου Robert A. McCabe

Πίσω από την ομήγυρη του μικρού γλεντιού περνούν κατσαρόλες με ντολμάδες που τύλιξε η κάθε νοικοκυρά στην κουζίνα της. Οι ντολμάδες αυτοί είναι μεγάλοι και γιαλαντζί, σε αντίθεση με τα φημισμένα κασιώτικα ντολμαδάκια που προσφέρονται στα υπόλοιπα γλέντια του νησιού και είναι μικροσκοπικά και με κιμά. Το πιάτο του αποκαλόκαιρου συμπληρώνεται με ταραμοσαλάτα, ελιές και άφθονες, κλασικές, τηγανητές πατάτες!

Γλέντι πριν από το γλέντι, αλλά και γλέντι μετά το γλέντι. Την επόμενη ημέρα, όταν έχουν τελειώσει όλα τα μαζέματα του πανηγυριού, παίζει ακόμα η λύρα και όλοι μαζί τραγουδούν:

«Μπονεντινό μου ανέφαλο να μακροπερπατήσεις
Να πάεις εις την ξενιτιά, για λίγο να φυσήξεις
Δεύτερη μέρα του Σταυρού και στην αυλή γλεντούμε…».

Το νησί της Κάσου φημίζεται για τα αμέτρητα πανηγύρια του, που λαμβάνουν χώρα στις σάλες, στις πλατείες και στις αυλές των εκκλησιών κάθε εποχή του χρόνου προς τη χάρη των Αγίων μας. Αποτελούν μεγάλο γεγονός και συγκεντρώνουν όλους τους κατοίκους αλλά και τους επισκέπτες του νησιού. Οι τοπικοί χοροί, σκοποί και τραγούδια υπό τους ήχους της παραδοσιακής δωδεκανησιακής λύρας και του λαούτου, αλλά και η προσφορά (δωρεάν) τοπικών φαγητών, γλυκών και κρασιού, κάνουν τα κασιώτικα γλέντια μοναδικά και δημοφιλή σε ολόκληρη την Ελλάδα και τον κόσμο.

Το πιο μεγάλο πανηγύρι της Κάσου είναι αυτό της «Πέρα Παναγιάς», το Δεκαπενταύγουστο. Εδώ πολλά παλιά έθιμα ζουν ακόμα. Τα πανηγύρια, οι γάμοι, τα γλέντια γίνονται εδώ και αιώνες με το ίδιο τελετουργικό. Ανάμεσα στους ήχους της παραδοσιακής λύρας του Αιγαίου και του λαούτου, τα βήματα της «σούστας» και του «ζερβού», ανάμεσα στις αυτοσχέδιες μαντινάδες και τις ποιητικές συνομιλίες, εμφανίζονται τα παραδοσιακά κασιώτικα φαγητά που ετοιμάζονται για όλους τους γλεντιστάδες.

Εκτός από της Πέρα Παναγιάς και τ’ Αποκαλόκαιρου άλλα μεγάλα πανηγύρια της Κάσου είναι της Αγίας Μαρίνας (17 Ιουλίου) και του Αγίου Σπυρίδωνα (12 Δεκεμβρίου). Όλα τα κασιώτικα πανηγύρια έχουν έντονο τοπικό χρώμα, καθώς γίνονται γλέντια και χοροί με τους ντόπιους οργανοπαίχτες και τραγουδιστές. Συνολικά τα πανηγύρια της Κάσου είναι τα εξής:

Της Αγίας Τριάδας (κινητή εορτή) στο χωριό Πόλι – Ιούνιος
Της Αγίας Μαρίνας, 17 Ιουλίου, στο χωριό Αγία Μαρίνα
Του Χριστού, στις 6 Αυγούστου (Μεταμόρφωση του Σωτήρος), στο χωριό Αγία Μαρίνα
Της Πέρα Παναγίας, 15 Αυγούστου, στο χωριό Παναγία
Του Αη-Μάμμα, 2 Σεπτεμβρίου, στην ομώνυμη ιερά μονή που διαθέτει παραδοσιακούς ξενώνες
Της Παναγίας του Ελέρου, 8 Σεπτεμβρίου, στην οικεία ιερά μονή με τα παραδοσιακά μιτάτα, καταλύματα δηλαδή των βοσκών όπου φτιάχνουν το τυρί και τοπικά γαλακτοκομικά προϊόντα
Του Τιμίου Σταυρού, 14 Σεπτεμβρίου, στο χωριό Αγία Μαρίνα
Του Αγίου Δημητρίου, 26 Οκτωβρίου, στο χωριό Αρβανιτοχώρι
Του Αγίου Γεωργίου, 3 Νοεμβρίου και 23 Απριλίου (κινητή εορτή), στις Χαδιές, Σταυροπηγιανή μονή με μικρά παραδοσιακά δωμάτια υποδοχής και παραμονής επισκεπτών
Του Αγίου Σπυρίδωνα, 12 Δεκεμβρίου, στο Φρυ
Των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, 21 Μαΐου

Με μεγάλη επισημότητα εορτάζεται κάθε χρόνο, με τριήμερες εορταστικές εκδηλώσεις, και η επέτειος του Ολοκαυτώματος της Κάσου από τους Οθωμανούς στις 7 Ιουνίου 1824.

Θεσμό επίσης για τα πολιτιστικά δρώμενα του νησιού αποτελεί η καθιερωμένη Αυγουστιάτικη συναυλία, στο όμορφο λιμανάκι της Μπούκας, του παγκοσμίου φήμης τενόρου Μάριου Φραγκούλη, που κατάγεται από την Κάσο. Η συναυλία του διεθνούς φήμης καταξιωμένου καλλιτέχνη προσελκύει στο νησί πλήθος επισκεπτών από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Καλό αποκαλόκαιρο!

Πηγή: zinapost.gr, facebook.com, kasos.gr, eleftherostypos.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s