The Farnsworth House, η κατοικία – έμβλημα του Μοντερνισμού

The Glass House by Mies van der Rohe

«Το σπίτι σχεδιάστηκε για να είναι ένα γαλήνιο νησί,
ένα μέρος ήρεμου προβληματισμού»
Ludwig Mies van der Rohe, 1951

Mies van der Rohe

Το «γυάλινο σπίτι» (Glass House) του διεθνούς φήμης αρχιτέκτονα Ludwig Mies van der Rohe αποτελεί μια εξοχική κατοικία, ένα καταφύγιο για το Σαββατοκύριακο που σχεδιάστηκε αποκλειστικά για το ζεύγος Farnsworth, σε ένα αγροτικό περιβάλλον στο Plano του Illinois, περίπου 60 μίλια μακριά από το Σικάγο των ΗΠΑ, μεταξύ των ετών 1945 και 1951. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερο έργο που εκφράζει τη θεωρία του κινήματος της μοντέρνας αρχιτεκτονικής της Σχολής του Bauhaus, της οποίας ο Mies van der Rohe υπήρξε ο τελευταίος διευθυντής, πριν το οριστικό κλείσιμό της το 1930 από τους Ναζί, που αντιστρατεύονταν καθετί μοντέρνο και πρωτοποριακό στην τέχνη, στον πολιτισμό και στην αρχιτεκτονική.

The Glass House, pencil drawing by Mies van der Rohe, 1947

Η κατοικία βρίσκεται απομονωμένη στην πεδιάδα, όπου εκβάλλει ο ποταμός Fox, αποτυπώνοντας μοναδικά την αγάπη του κορυφαίου αρχιτέκτονα για τη φύση και την προσήλωσή του στον απλό τρόπο ζωής και στις αρχές «Less is more» και «God is in the details», που υπηρέτησε πιστά με το έργο του ως το τέλος της ζωής του.

Ed. Farnsworth

Η οικοδομή απαρτίζεται από ένα και μόνο δωμάτιο και έχει επιφάνεια 140 τ.μ. Βασική ιδέα του σχεδιασμού της ήταν η ανάγκη για άμεση επαφή με τη φύση, το εξωτερικό περιβάλλον. Γι’ αυτό χρησιμοποιήθηκαν υλικά, όπως γυαλί, στη μεγαλύτερη επιφάνειά της, αλλά και χάλυβας για τα υποστυλώματά της. Συγκεκριμένα, το ισόγειο σπίτι αποτελείται από οκτώ χαλύβδινες κολώνες σχήματος Ι που στηρίζουν τα πλαίσια της οροφής του δαπέδου, αποτελώντας έτσι ταυτόχρονα τόσο δομικά όσο και εκφραστικά στοιχεία της οικοδομής.

Το «γυάλινο σπίτι» (Glass House) σε όλες τις εποχές του έτους

Ανάμεσα σε αυτές τις κολώνες εκτείνονται παράθυρα από το δάπεδο μέχρι την οροφή περιμετρικά σε ολόκληρο το σπίτι, αφήνοντας έτσι το φως και τον αέρα να διαπερνάει όλο το εσωτερικό. Τα παράθυρα, άλλωστε, είναι εκείνο το στοιχείο που χαρακτηρίζει και αναδεικνύει την ομορφιά της αρχιτεκτονικής του Mies, επιτρέποντας το «δέσιμο» της κατοικίας με το εξωτερικό περιβάλλον της. Η σκιά και η ιδιωτικότητα επιτυγχάνονται, αντίστοιχα, αποκλειστικά μέσα από τα δέντρα που περιβάλλουν την οικοδομή στον κήπο!

Ο Mies είχε αναλύσει την ιδέα της κατοικίας που μοιάζει με ένα γυάλινο περίπτερο, σε μια συνέντευξή του, αναφέροντας: «Η φύση πρέπει να ζήσει επίσης τη δική της ζωή. Πρέπει να προσέχουμε και να μην τη διαταράσσουμε με το χρώμα των σπιτιών μας και των εσωτερικών μας εξαρτημάτων. Ωστόσο, θα πρέπει να προσπαθήσουμε να φέρουμε φύση, σπίτια και τα ανθρώπινα όντα μαζί σε μια ανώτερη ενότητα».

Για να επιτύχει, σύμφωνα με την ιδέα του, τη μικρότερη κατά το δυνατόν διατάραξη του φυσικού περιβάλλοντος που πλαισιώνει την οικοδομή του, ο Mies επέλεξε να την τοποθετήσει ανάλαφρα πάνω στη γη. Έτσι, «σήκωσε» τη δομή περίπου μισό μέτρο πάνω από το έδαφος επιτρέποντας μόνο στα χαλύβδινα υποστυλώματα να «ακουμπούν» στο γρασίδι. Για να επιτευχθεί αυτό, η πλάκα του δαπέδου χρειαζόταν μία παραπάνω δομική στήριξη, η οποία εξασφαλίστηκε από τις επιφάνειες των παραθύρων.

Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, ότι λίγο καιρό πριν την ολοκλήρωση της κατασκευής, ξέσπασε μια δικαστική διαμάχη μεταξύ του αρχιτέκτονα και του Farnsworth, ο οποίος κατέθεσε αγωγή κατά του Mies ζητώντας την επιστροφή των χρημάτων του κατηγορώντας τον πρωτοπόρο αρχιτέκτονα για «κακή πρακτική» που συνίστατο κατά τους ισχυρισμούς του στο γεγονός ότι το σπίτι, παρ’ όλο που αρχιτεκτονικά ήταν άρτιο και αποτελούσε αντιπροσωπευτικό δείγμα του Μοντερνισμού, αδυνατούσε στην πράξη να καλύψει ακόμα και στοιχειώδεις ανάγκες του ζευγαριού… Για παράδειγμα, η ιδιωτικότητα αποτελούσε κατά τον Farnsworth …πολυτέλεια.

Η Edith Farnsworth στον κήπο του σπιτιού την εποχή της κατασκευής του

Τούτο προέκυψε κυρίως επειδή τα δέντρα δεν θα ήταν εφικτό να κρύβουν το εσωτερικό του σπιτιού όλες τις εποχές του χρόνου. Επίσης, καθώς περνούσε ο καιρός, η συγκεκριμένη κατοικία γινόταν όλο και περισσότερο γνωστή ως το «νέο αρχιτεκτονικό εγχείρημα» του Mies van der Rohe, με αποτέλεσμα η περιοχή να προσελκύει όλο και περισσότερους τουρίστες, αλλά και ειδικούς της τέχνης και της αρχιτεκτονικής που συνέρρεαν για να εξετάσουν και να θαυμάσουν την ξεχωριστή αυτή κατοικία.

Η ίδια η ιδιοκτήτρια Edith Farnsworth, παραδέχτηκε πως για πολύ καιρό δεχόταν και φιλοξένησε στο «γυάλινο σπίτι» σημαντικές προσωπικότητες του πνεύματος, της πολιτικής και των τεχνών, που επεδίωκαν να περάσουν μερικές μέρες στην παγκοσμίου φήμης κατοικία – έμβλημα του Μοντερνισμού, με το τόσο ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό στυλ.

Ένα βασικό ερώτημα, που προκύπτει από την ιστορία της «γυάλινης κατοικίας» των Farnsworth, είναι το εξής: Μας ενδιαφέρει, άραγε, περισσότερο μια αισθητικά όμορφη κατοικία ή μια κατοικία απλή και λειτουργική; Σε κάθε μία από τις περιπτώσεις αυτές, το αποτέλεσμα της κατασκευής που θα προκύψει θα είναι εντελώς διαφορετικό.

Στην περίπτωση των Farnsworth, άρθρα που δημοσιεύτηκαν την εποχή της δικαστικής διαμάχης, υποστήριξαν πως η Edith Farnsworth υπήρξε απολύτως ξεκάθαρη ως προς την ιδέα της για το πώς επιθυμούσε να κατασκευαστεί η εξοχική της κατοικία. Περίμενε πως ο αρχιτέκτονας, στον οποίο ανέθεσε το έργο, θα σεβόταν τις απόψεις της. Σύντομα όμως ανακάλυψε πως αυτό που ήθελε ο Mies ήταν ν’ αφήσει στην άκρη τον προϋπολογισμό της οικοδομής και τις ανάγκες των ιδιοκτητών και να υπηρετήσει αποκλειστικά τους δικούς του στόχους και το προσωπικό όραμά του ως αρχιτέκτονα.

Σήμερα, το «γυάλινο σπίτι» λειτουργεί πλέον ως οικιακό μουσείο, είναι ανοιχτό στο κοινό και έχει χαρακτηριστεί ως «Εθνικό Ιστορικό Ορόσημο» από το Υπουργείο Εσωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

«Αν δεις τη φύση μέσα από γυάλινους τοίχους,
αποκτά πιο βαθιά σημασία από ό,τι αν τη δεις από έξω.
Με αυτόν τον τρόπο λέγονται περισσότερα για τη φύση.
Γίνεται μέρος ενός ευρύτερου όλου».
Ludwig Mies van der Rohe

Πηγή: offlinepost.gr, miesbcn.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s