O ζωγράφος και ποιητής Νίκος Εγγονόπουλος

Νίκος Εγγονόπουλος (1907-1985)

Ο ζωγράφος και ποιητής Νίκος Εγγονόπουλος
γεννήθηκε σαν σήμερα, στις 21 Οκτωβρίου 1907

Στην κοιλάδα με τους ροδώνες

Μην αψηφάς την αγάπη
δεν είναι όμορφα τα κλαημένα μάτια
όμως να μην αργήσεις
θα μας ξανάρθεις γρήγορα πάλι δεν είναι;
εγώ κάθε φορά που πάει ν΄ αποτολμήσω κάτι
έρχεται αυτό το σύννεφο ελπίδων
όλο άσπρες κι απαλά ρόδινες απατηλές δαντέλες

συνετιστείτε
κάθε μέρα δεν είναι δυνατό να στήνεται η καρμανιόλα
λίγο λίγο θ’ ασπρίσουν τα μαλλιά σας

άσπρη σημαία
η άσπρη σημαία είναι το σημάδι πως παραδίδεστε
και πως τα κάστρα πια για πάντα καταρρέουν
πάντοτε αγαπούσα με πάθος κάθε εκδήλωση της ζωής
όμως δε μ’ ένοιαζε ο θάνατος
τώρα που μ’ άφησες να ξαποσταίνω
πλάι στο λαμπρό φως των ωραίων ματιών σου
τώρα αγαπώ ακόμη περισσότερο τη ζωή
και δε θα ‘θελα να πεθάνω πια ποτέ.

Νίκος Εγγονόπουλος

John William Waterhouse, Head of a girl, 1896

Η Λένα Εγγονοπούλου θυμάται…

Ο Νίκος και η Λένα Εγγονοπούλου στον γάμο τους

Η σύζυγος του ζωγράφου και ποιητή, Λένα Εγγονοπούλου σε ένα άρθρο της στο λογοτεχνικό περιοδικό «Χάρτης», μεταξύ άλλων, αναφέρει: «Καθημερινά μου φανέρωνε κόσμους εκπληκτικούς, καινούργιες πνευματικές εμπειρίες. Ήμουν μαγεμένη. Δεν ήθελα να βάλω τίποτε “ξένο” ανάμεσα μας – άλλωστε δεν χωρούσε. Και ζούσαμε, ζούσαμε έντονα, συνέχεια μαζί, σε όλα τα επίπεδα. Εκείνος δούλευε πάντα εντατικά, ίσως όχι τόσο πληθωρικά όσο άλλοτε. Ένα κομμάτι της τέχνης του, ήταν η ζωή μας. Μου ‘λεγε “για σένα γεννήθηκα, για σένα από πάντα ζωγράφιζα και έγραφα, για σένα ζω”. Με τον Νίκο ζούσαμε τον έρωτα, αδιάλειπτα, σαν στάση ζωής, για 27 ολόκληρα χρόνια. Μοιραζόμασταν τα πάντα. Και όλα εν μεγάλω. Σε τρομερή ένταση. Χωρίς τους φόβους των μετρίων ανθρώπων. Είχαμε παραδοθεί ολοκληρωτικά ο ένας στον άλλον …».

Ύμνος δοξαστικός για τις γυναίκες π’ αγαπάμε

Είν’ οι γυναίκες π’ αγαπάμε δάση
το κάθε δέντρο τους είν’ κι ένα μήνυμα του πάθους
σαν μέσ’ σ’ αυτά τα δάση μας πλανέψουνε
τα βήματά μας και χαθούμε
τότες είν’ ακριβώς
που βρίσκουμε τον εαυτό μας…
έχουνε οι γυναίκες π’ αγαπούμε θεία την ουσία
κι όταν σφιχτά στην αγκαλιά μας τις κρατούμε
με τους θεούς κι εμείς γινόμαστ’ όμοιοι
στηνόμαστε ορθοί σαν άγριοι πύργοι
τίποτε δεν είν’ πια δυνατό να μας κλονίση
με τα λευκά τους χέρια αυτές
γύρω μας γαντζώνουν
κι έρχονται όλοι οι λαοί
τα έθνη και μας προσκυνάνε
φωνάζουν αθάνατο
στους αιώνες τ’ όνομά μας
γιατί οι γυναίκες π’ αγαπάμε
την μεταδίνουν και σ’ εμάς
αυτή τη θεία τους ουσία

Νίκος Εγγονόπουλος

(απόσπασμα από την ποιητική συλλογή Έλευσις, 1948)

Ταπεινή τέχνη χωρίς ύφος

Ο ζωγράφος και ποιητής Νίκος Εγγονόπουλος γεννήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 1907 και απεβίωσε στις 31 Οκτωβρίου 1985. Η λογοτέχνιδα και ομότιμη καθηγήτρια του ΑΠΘ Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου έγραψε για τον Εγγονόπουλο («Νίκος Εγγονόπουλος. Η ποίηση στον καιρό του τραβήγματος της ψηλής σκάλας», Στιγμή, Αθήνα 1987, 41-43, πηγή: greek-language.gr) τα εξής:

Τα «τραγούδια» του Νίκου Εγγονόπουλου -η ποιητική του- στοιχειοθετούν μιαν απάντηση στο αίτημα της «ταπεινής τέχνης», μ’ έναν τρόπο άκρως επαναστατικό: καταργούν τον ενιαίο τόνο κι εγκαθιδρύουν ένα παιγνίδι ανάμεσα σε διαφορετικές τονικότητες: ο τόνος της διθυραμβικής έκρηξης σβήνει μέσα στο χαμηλόφωνο λυρισμό· η ρητορικότητα, ο στόμφος εναλλάσσονται με πεζολογία· η άκρατη μελαγχολία ανακόπτεται από την πιο αιχμηρή διακωμώδηση, η ζοφερή διάθεση από ιλαρότητα· τόνοι χαμηλοί εναλλάσσονται με τόνους υψηλούς, χαρμόσυνους, μέσα σε μια συνεχή σχέση αλληλοαναίρεσης, που επιβάλλει την πολυεπίπεδη ανάγνωση και διεγείρει συγκινώντας, συγκινεί τέρποντας και τέρπει δραστηριοποιώντας διανοητικά τον αναγνώστη. … Κανένα θέμα δεν κρατά την αποκλειστικότητα, όπως θα ‘θελε η παραδοσιακή ποίηση: θέματα πατριωτικά ή ερωτικά κινούνται και αναπτύσσονται σε τόσο διαφορετικά επίπεδα και τόνους, ώστε ο αρχικός πυρήνας τους να μεταβάλλεται καθ’ οδόν. Στην ποίηση του Εγγονόπουλου η συνεχής εναλλαγή ανάμεσα στα βασικά είδη και στις ιδιότητες του ύφους, σύμφωνα με τον κλασικό ορισμό τους, ισοδυναμεί με την προσωπική του εκδοχή για την «ταπεινή τέχνη χωρίς ύφος», τορπιλίζει την επίσημη και καταξιωμένη αντίληψη για το ωραίο ως συνώνυμο του υψηλού, αντίληψη που εξακολουθούσε να ισχύει στην τρίτη δεκαετία του αιώνα μας.

Πηγές: in.gr, engonopoulos.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s