Γιώργος Γραμματικάκης
(Ηράκλειο Κρήτης, 21 Μαΐου 1939 – 25 Οκτωβρίου 2023)

Οι δημιουργοί της επιστημονικής γνώσης -ερευνητές σε εργαστήρια, Καθηγητές, σε Πανεπιστήμια και νέοι, στα πρώτα στάδια των σπουδών τους- έχουν απέναντι στην επιστήμη, τη σχέση που έχει ο γλύπτης νε τα γλυπτά του ή ένας ποιητής με την ποίηση. Σχέση βασανιστική, αγάπης και εντάσεως. Όμως, μήτε οι δημιουργοί της επιστημονικής γνώσης είναι απαλλαγμένοι από τα σύμφυτα της εποχής και της ανθρώπινης φύσης: τον ανταγωνισμό και την ευτέλεια των επιδιώξεων, την αχρωματική όραση και την αποθέωση της μερικότητας. Οι γνώσεις, ωστόσο, δεν είναι πάντοτε Γνώση. Και αν έχει κάτι ανάγκη ο σύγχρονος πολιτισμός, είναι περισσότερη σοφία, περισσότερο δηλαδή πολιτισμό.

25 Οκτωβρίου

Ποῦ σοι, Ταβιθά, Πέτρος; εἰ γὰρ ἦν πάλιν,
Ἤγειρεν ἂν σε καὶ θανοῦσαν ὡς πάλαι

«Αὐτὴ ἦν πλήρης ἀγαθῶν ἔργων καὶ ἐλεημοσυνῶν, ὧν ἐποίει». Έτσι πλέκει το εγκώμιο της Αγίας Ταβιθά ο ευαγγελιστής Λουκάς. Η λέξη «Ταβιθά» είναι συριακή και σημαίνει «δορκάς» (ζαρκάδι). Το όνομα αυτό έφερε ή ευσεβέστατη αυτή και φιλάνθρωπη χριστιανή, που κατοικούσε στην Ιόππη, πόλη του σημερινού Ισραήλ. Από τις Πράξεις των Αποστόλων (θ’ 36-40) πληροφορούμαστε ότι η Ταβιθά ήταν εξειδικευμένη υφάντρα που κατασκεύαζε χιτώνες και ιμάτια τα όποια πωλούσε και από τα έσοδα συντηρούσε φτωχούς, χήρες και ορφανά.

Η Γρατινή

Η «Αρρωστούδα» ή αλλιώς «Κουρμπανούδι» είναι έθιμο της Γρατινής Νομού Ροδόπης που συντελείται παραδοσιακά, το τελευταίο Σάββατο πριν τη γιορτή του Αγίου Δημητρίου, στην τοποθεσία «πιαδούδι» του χωριού. Ορισμένα από τα μέλη του Συλλόγου γυναικών αναλαμβάνουν να διεκπεραιώσουν κάθε χρόνο το έθιμο. Οι νοικοκυρές προσφέρουν ζωντανά κοτόπουλα, ρύζι και ζάχαρη.

Ο λαογράφος σήμερα τέμνεται με τον ανθρωπολόγο, τον ιστορικό, τον ψυχολόγο, τον φιλόλογο, αλλά πάνω από όλα πρέπει να επιστρέψει χαμηλά, κάτω, γύρω του για να αντλήσει το νέο υλικό. Κάτι που πρωτοπόρα έκανε ο Πετρόπουλος.

Συζητώντας, λοιπόν, με τον φίλο μου τον Παντελή, που έχει καταγωγή από την περιοχή του Ξηρομέρου, αναφερθήκαμε στη ζωή του χωριού, την ακραία δύσκολη εποχή της δεκαετίας του 1960. Και η κουβέντα έφθασε στα διάσημα κοπάδια που διαβιούσαν στις άγριες πλαγιές και στήριζαν τη διατροφή αλλά και το ισχνό εισόδημα των νοικοκυριών. Και η κουβέντα έφθασε στο γκεσέμι… λοιπόν η φύση από μόνη της στήνει εικόνες και ιστορίες που διαχρονικά είναι απόλυτα συμβατές με τη ζωή, όπως η συμπεριφορά και η προσωπικότητα που έχει ένα γκεσέμι. Κι εγώ πριν μερικά χρόνια δεν γνώριζα τι είναι ούτε βέβαια τι ακριβώς κάνει. Όταν, ανεβαίνοντας την Ερμού, βρέθηκα μπροστά στο ιστορικό, παραδοσιακό χαλκουργείο του Στολλάκη. Για πάρα πολλά χρόνια τα κουδούνια του έχουν στολίσει χιλιάδες κοπάδια στις κορφές και στις πλαγιές του Ερυμάνθου και του Παναχαϊκού.

Ένα μοναδικό οπτικοακουστικό τεκμήριο από το 1975

Τον Οκτώβριο του 1975 ξεκίνησε η δίκη των υπευθύνων για την αιματηρή καταστολή της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, από τις πιο σημαντικές στιγμές της μεταπολιτευτικής ιστορίας της Ελλάδας. Η ακροαματική διαδικασία κράτησε δυόμιση περίπου μήνες από τις 16 Οκτωβρίου 1975 ως τις 30 Δεκεμβρίου 1975.