
Δυο μήνες πριν από το δικό μας Πολυτεχνείο, στο μακρινό Σαντιάγο, η χούντα της Χιλής τσάκισε τα δάχτυλα ενός μεγάλου μουσικού, του Βίκτορ Χάρα, του δημιουργού του θρυλικού «Venceremos». Τον βασάνισε και τον δολοφόνησε. Τρεις μήνες μετά το δικό μας Πολυτεχνείο, η χούντα του Ιωαννίδη τσάκισε τα δάχτυλα, βασάνισε και δολοφόνησε έναν 24χρονο καταζητούμενο φοιτητή, τον Γιάννη Καΐλη. Οι αναλογίες είναι ανατριχιαστικές.
Τον Φεβρουάριο του 1974 κάποιοι περαστικοί βρήκαν το πτώμα του Καΐλη σε ένα οικόπεδο δίπλα σε μια υπό ανέγερση οικοδομή στην οδό Βαλτετσίου στα Εξάρχεια. Βαριά κακοποιημένος, με σπασμένα τα δάχτυλα, ήταν ολοφάνερο ότι είχε βασανιστεί και ξυλοκοπηθεί μέχρι θανάτου. Η εκδοχή της αστυνομίας ήταν ότι ο Γιάννης Καΐλης αυτοκτόνησε.

Γιάννης Καΐλης
«Έξω αι ΗΠΑ» και «Έξω το ΝΑΤΟ». Τα δύο αυτά συνθήματα, γραμμένα στην πύλη του Πολυτεχνείου τον Νοέμβρη του 1973 είναι η «υπογραφή», το ανεξίτηλο αποτύπωμα που άφησε ο Γιάννης Καΐλης, φοιτητής τότε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, αφού από το δικό του χέρι γράφτηκαν. Πρωτοστάτησε στην εξέγερση και σχεδίασε σκίτσα με αντιδικτατορικό περιεχόμενο που φωτοτυπήθηκαν και μοιράζονταν χέρι-χέρι εκείνες τις μέρες. Ο Κ. Καραπαναγιώτης, προϊστάμενος του «Σπουδαστικού» της Γενικής Ασφάλειας, σε αναφορά του τον Δεκέμβριο του 1973 έγραψε: «Μεταξύ των συμμετασχόντων εις τα έκτροπα του Πολυτεχνείου ήταν και ο φοιτητής Γιάννης Καΐλης […] όστις παρέμεινε καθ’ όλην την διάρκεια των επεισοδίων ΕΠΡΩΤΟΣΤΑΤΗΣΕΝ εις την αναγραφήν συνθημάτων και εσχεδίασε το πανώ ΕΞΩ ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ».
Ένα φτωχό παιδί με άλλα τρία αδέλφια, που σε ηλικία τριών χρονών ορφάνεψε από πατέρα κι εργαζόταν σε οικοδομές για να μπορέσει να τελειώσει το γυμνάσιο. Χάρη στο εξαιρετικό ταλέντο του κατάφερε να εισαχθεί στη Σχολή Καλών Τεχνών. Σήμερα έργα του βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη και το Δημαρχείο του Διστόμου, ενώ εκθέσεις με έργα του έχουν οργανωθεί από τη Σχολή Καλών Τεχνών, τον Σύλλογο Διστομιτών Αθήνας και την Αντιφασιστική Κίνηση Διστόμου.
Το όνομα «Γιάννης Καΐλης» έχει δοθεί στον δρόμο που οδηγεί στο Μαυσωλείο Θυμάτων Διστόμου, εκεί όπου βρίσκονται τα οστά των 223 θυμάτων της σφαγής της 10ης Ιουνίου 1944.
Όσοι δεν καταγόμαστε από το Δίστομο δεν γνωρίζουμε τι χρώμα είχαν τα μάτια του Γιάννη Καΐλη, δεν έχουμε δει τους πίνακες, τα σκίτσα και τις ζωγραφιές του. Πλατιά γνωστή είναι μόνο μια θολή ασπρόμαυρη φωτογραφία όπου το πρόσωπό του σκιάζεται από ένα πλατύγυρο καπέλο και φαίνεται να χαμογελά. Όμως τα δύο συνθήματα, «Έξω αι ΗΠΑ» και «Έξω το ΝΑΤΟ», κανένα χέρι δεν μπορεί να τα διαγράψει από την ιστορική μνήμη, ακόμα και αν τσακίστηκε το χέρι που τα έγραψε, ακόμα αν είχαν γραφτεί από χέρι ανωνύμου.

Στοιχεία για τη ζωή και τη δολοφονία του Γιάννη Καΐλη σε άρθρο της εφημερίδας «Τα Νέα», με τίτλο «Δεν μπορούσαμε ούτε να τον κλάψουμε», που ακολουθεί:
Δεν μπορούσαμε ούτε να τον κλάψουμε
Ο Γιάννης Καΐλης ήταν ο φοιτητής που έγραψε με το πινέλο του στην πύλη του Πολυτεχνείου τα δύο συνθήματα που έμειναν άσβηστα στην Ιστορία: «Έξω αι ΗΠΑ» – «Έξω το ΝΑΤΟ»…
Στις 22 Φεβρουαρίου 1974, τρεις μήνες μετά την εισβολή του τανκ στο Πολυτεχνείο, σε ένα οικόπεδο της οδού Βαλτετσίου, δίπλα σε μια νεοανεγειρόμενη οικοδομή της Αθήνας, περαστικοί ανακάλυπταν το πτώμα ενός 24χρονου άνδρα. Χτυπημένος μέχρι θανάτου, με σπασμένα τα δάχτυλα και ρημαγμένο το κεφάλι, ο νεκρός παρουσίαζε μια εικόνα που δεν δικαιολογούσε την επίσημη αιτία θανάτου. Η εκδοχή της «αυτοκτονίας» δεν έπειθε κανέναν. Τις αμφιβολίες ενίσχυε το γεγονός ότι ο 24χρονος φοιτητής της Σχολής Καλών Τεχνών καταζητούνταν από τη χούντα, είχε εξαφανιστεί επί μέρες από τους οικείους του και οι πληροφορίες έλεγαν ότι είχε ήδη συλληφθεί. Ονομαζόταν Γιάννης Καΐλης. Ήταν ο φοιτητής που είχε γράψει με το πινέλο του στην πύλη του Πολυτεχνείου τα δύο συνθήματα που έμειναν άσβηστα στην Ιστορία: «Έξω αι ΗΠΑ», «Έξω το ΝΑΤΟ»…

Φιλάνθη Ψυρρή
Ανάμεσα στο πλήθος που συγκεντρώθηκε στην οδό Βαλτετσίου το απόγευμα εκείνο, βρέθηκε τυχαία και μια δικηγόρος, η Φιλάνθη Ψυρρή. Μια γυναίκα που θα ξεκινούσε έναν ανένδοτο αγώνα μέχρι την τελική δικαίωση του νεκρού. Χρειάστηκε να ακολουθήσουν έρευνες, εκταφή της σορού του έναν χρόνο αργότερα και νέο πόρισμα, για να αναγνωρίσει επίσημα το ελληνικό κράτος ότι ο φοιτητής Καΐλης είχε δολοφονηθεί από τη χούντα για τις δημοκρατικές του ιδέες και τη συμμετοχή του στον αντιδικτατορικό αγώνα.
Πολλά χρόνια μετά τη δολοφονία του, «ΤΑ ΝΕΑ» συνομίλησαν με την αδελφή του, με συγχωριανούς και φίλους του που αποφάσισαν να τιμήσουν τη μνήμη του δολοφονημένου αγωνιστή διοργανώνοντας στη Λιβαδειά έκθεση ζωγραφικής με τα έργα του. Άλλωστε, παρά τον βραχύ του βίο, ο Γιάννης Καΐλης διέθετε ταλέντο που πρόλαβε να αναγνωριστεί. Διακεκριμένοι καλλιτέχνες και καθηγητές της Σχολής Καλών Τεχνών που τον γνώρισαν επισήμαναν ότι, αν ζούσε, θα είχε εξελιχθεί σε σημαίνουσα καλλιτεχνική φυσιογνωμία.
«Ο Γιάννης γεννήθηκε το 1950 στο Δίστομο. Ήταν ορφανός από πατέρα από τα τρία του χρόνια, σε μια οικογένεια με τέσσερα παιδιά. Ήταν πολύ φτωχός. Ξεκίνησε να εργάζεται από πολύ μικρός σε οικοδομές και αλλού για να μπορέσει να τελειώσει το Γυμνάσιο. Ήμασταν στην ίδια ηλικία και στην ίδια γειτονιά», λέει η Μίνα Κώτσου, πρόεδρος του Πολιτισμικού Συλλόγου Διστόμου, ο οποίος διοργάνωσε την έκθεση μαζί με τον Σύλλογο Γυναικών Αγίου Νικολάου Λιβαδειάς και τον τοπικό δήμο.

Το ψέμα
«Είχε κλίση στη ζωγραφική και το 1971 εισήχθη στη Σχολή Καλών Τεχνών. Ήταν ένα από τα ενεργά μέλη του αγώνα των φοιτητών κατά της χούντας και ένας εκ των πρωταγωνιστών στα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Από τις πληροφορίες που έχουμε, τα συνθήματα στις κολόνες της πύλης ήταν γραμμένα από τον ίδιο, όπως και πολλά αντιχουντικά σκίτσα που κυκλοφορούσαν από χέρι σε χέρι μέσα από τα κάγκελα του Πολυτεχνείου», συνεχίζει η κα Κώτσου.
«Μετά τα γεγονότα του Νοέμβρη η χούντα τον αναζητούσε λυσσαλέα. Τον Φλεβάρη του ’74 είχε έρθει στο Δίστομο και κάθησε για λίγες μέρες. Μόλις επέστρεψε στην Αθήνα, εξαφανίστηκε. Βρέθηκε λίγο μετά, πεταμένος, στην οδό Βαλτετσίου. Είπαν ότι αυτοκτόνησε πέφτοντας από τη διπλανή οικοδομή, όμως αυτό ήταν ψέμα. Όταν αυτοκτονείς, λόγω του νόμου της βαρύτητας πέφτεις ακριβώς κάτω, όχι μερικά μέτρα παραπέρα, στο διπλανό οικόπεδο. Την αναγνώριση του πτώματος έκανε μία ξαδέλφη του», συμπληρώνει η Μίνα Κώτσου.
«Θυμάμαι το άγριο κλίμα, το κλίμα τρομοκρατίας που υπήρχε στο χωριό όταν η σορός του έφτασε στο Δίστομο», περιγράφει στα «ΝΕΑ» ο Λουκάς Δημάκας, αντιπρόεδρος του συλλόγου. «Υποτίθεται ότι επρόκειτο για αυτοκτονία και τον έφεραν συνοδεία 15 ασφαλίτες. Δεν άφηναν την οικογένεια ούτε να ανοίξει το φέρετρο. Δεν ήθελαν ούτε να τον πάνε σπίτι του, ήθελαν να γίνει στα γρήγορα η ταφή. Με το ζόρι άφησαν μια νοσοκόμα να τον αλλάξει, επειδή ξεσηκώθηκε ο κόσμος», διηγείται.

Η οργή
Τα χρόνια που πέρασαν δεν κατάφεραν να στεγνώσουν τα δάκρυα στα μάτια της μεγαλύτερης αδελφής του φοιτητή, της Σουλτάνας Καΐλη. Καθώς διηγείται τα γεγονότα, η φωνή της σπάει. «Δεν μπορούσαμε ούτε να ανοίξουμε την ψυχή μας. Ερχόταν κόσμος στο σπίτι -υποτίθεται να μας συμπαρασταθεί- και μας έλεγαν “μη μιλάς”. Ύστερα από αυτό περάσαμε ζωή σκυλίσια. Η μάνα μου του είχε αδυναμία. Και αρρώστησε ψυχολογικά. Από αυτό το παιδί περίμενε πολλά. Θα έκανε προκοπή μεγάλη. Μόνος, ορφανός, χωρίς φροντιστήρια, πάλεψε με αγώνα για να σπουδάσει. Είχε ταλέντο στη ζωγραφική. Κι εμείς δεν μπορούσαμε ούτε να τον κλάψουμε. Είχα οργή, είχα θυμό. Τώρα αρχίζω να σκέφτομαι διαφορετικά», λέει η Σουλτάνα Καΐλη.
«Την ημέρα που μπήκε το τανκ στο Πολυτεχνείο, ο Γιάννης ήταν μέσα. Χτυπήθηκε, αλλά όχι πολύ. Φορούσε ένα παλτό και τον προστάτευσε. Το ξεπέρασε. Ήταν Καθαρή Δευτέρα όταν μάθαμε ότι σκοτώθηκε. Τον περιμέναμε να έρθει για Αποκριές στο χωριό, είχε κανονίσει να πάει και σε μια λέσχη, όπου μαζεύονταν στους Δελφούς για να ζωγραφίσουν, αλλά δεν ήρθε. Μας πήρανε και μας είπαν ότι ήταν στο νεκροτομείο».
Η δικαίωση
Ακολούθησαν πολλά, μέχρι που η δικηγόρος Φιλάνθη Ψυρρή απέδειξε ότι η φερόμενη ως αυτοκτονία ήταν δολοφονία. Η αγωνίστρια δικηγόρος ανέλαβε συνολικά 36 υποθέσεις παρόμοιες με του Γιάννη, δολοφονημένων από τα χουντικά βασανιστήρια που εμφανίζονταν από τις Αρχές ως αυτόχειρες. Παρά τις προσπάθειες της δικτατορίας να παρουσιάσει τον Γιάννη Καΐλη ως ψυχικά διαταραγμένο και ως άτομο που δεν είχε καμία δράση στο Πολυτεχνείο, η έρευνα απέδωσε στοιχεία. Τους ισχυρισμούς του καθεστώτος διέψευδε, μεταξύ άλλων, η επίσημη αναφορά του ίδιου του χουντικού Καραπαναγιώτη, ασφαλίτη και προϊσταμένου του «Σπουδαστικού» της Γενικής Ασφάλειας, ο οποίος έγραφε τον Δεκέμβριο του 1973: «Μεταξύ των συμμετασχόντων εις τα έκτροπα του Πολυτεχνείου ήταν και ο φοιτητής Γιάννης Καΐλης του Ν. και της Βασ. Γεν. το 1950 εις το Δίστομο, κάτοικος οδούς Ευδήλου 7 όστις παρέμεινε καθ’ όλην την διάρκεια των επεισοδίων ΕΠΡΩΤΟΣΤΑΤΗΣΕΝ εις την αναγραφήν συνθημάτων και εσχεδίασε το πανώ ΕΞΩ ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ».
«Τον επόμενο Ιούνιο έγινε η εκταφή», λέει η Σουλτάνα Καΐλη. «Εγώ πήγα. Πήραν τα οστά, έκαναν εξετάσεις και φάνηκε ότι πρώτα σκοτώθηκε και μετά πετάχτηκε στο οικόπεδο». Η Φιλάνθη Ψυρρή ήταν σίγουρη από την αρχή, όπως ανέφερε σε παλαιότερη ομιλία της: «Απ’ την πρώτη στιγμή που είδα εντελώς τυχαία νεκρό τον Γιάννη κι άκουσα σχόλια και φήμες για ερωτικές απογοητεύσεις κ.λπ. από συγκεντρωμένους νεαρούς τραμπούκους που χαχάνιζαν περιπαιχτικά, σχημάτισα την πεποίθηση ότι ο Γιάννης δολοφονήθηκε και ευτυχώς δικαιώθηκα. Πάντα μου πίστευα πως οι άνθρωποι που έχουν ιδανικά δεν αυτοκτονούν ποτέ. Αγωνίζονται για αυτά και πεθαίνουν γι’ αυτά ή πιο σωστά δολοφονούνται απ’ αυτούς που δεν έχουν ιδανικά …».

Το ιστορικό κτήριο της Σχολής Καλών Τεχνών της οδού Πατησίων
Για τον Γιάννη Καΐλη έχει μιλήσει και ο Δημήτρης Παπαχρήστος, όταν ρωτήθηκε αν γνώριζε ότι γίνεται μία προσπάθεια για να μπει στον επίσημο κατάλογο με τους νεκρούς του Πολυτεχνείου:
«Τι πάει να πει γίνεται προσπάθεια; Έλα σε παρακαλώ πάρα πολύ. Ο Γιάννης Καΐλης είναι μέσα στους νεκρούς του Πολυτεχνείου. Τον σκότωσαν τον Φλεβάρη του 1974. Βρέθηκε το σώμα του σε ένα σωρό με αμμοχάλικο στην Βαλτετσίου στα Εξάρχεια. Είπαν ότι αυτοκτόνησε. Έχω πάει και έχω μιλήσει και στο χωριό του, το μαρτυρικό Δίστομο. Και έχω πληγωθεί κιόλας πολύ γιατί ήρθε η αδερφή του και μου είπε »εσείς πώς ζήσατε; πώς γλιτώσατε». Είναι να πονάει η ψυχή σου. Αυτό το παλικάρι θα ήταν σήμερα ίσα με έμενα. Σπούδαζε ζωγράφος στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Τον είχα γνωρίσει εδώ στο Πολυτεχνείο. Αυτός είχε γράψει τα συνθήματα στις κολώνες. »Έξω το ΝΑΤΟ», »Έξω αι ΗΠΑ». Τον είχα δει με το πινέλο του. Ένα ωραίο παιδί. Ένα παλικάρι. Του έκαναν άγαλμα στη Σχολή Καλών Τεχνών. Τι πάει να πει γίνεται προσπάθεια να συγκαταλέγεται στον επίσημο κατάλογο των νεκρών; Είναι. Τον δολοφόνησαν».

Από την Έκθεση έργων του Γιάννη Καΐλη στη Λιβαδειά
Οι εκθέσεις και τα έργα του
Η πρώτη έκθεση με έργα του Γιάννη Καΐλη διοργανώθηκε έναν χρόνο μετά τον θάνατό του στην Αθήνα, ενώ τα επόμενα χρόνια ακολούθησαν άλλες δύο εκθέσεις. Έργα του υπάρχουν στην Εθνική Πινακοθήκη, στον Δήμο Διστόμου και σε συλλογές συγγενών και φίλων του. Κολακευτικά λόγια για τον Καΐλη έχουν γράψει οι ζωγράφοι και καθηγητές του Δημήτρης Καλαμάρας και Γιάννης Μώραλης, ο γλύπτης Θύμιος Πανουργιάς κ.ά.
Η ιδέα και ο Σύλλογος
Ένας δραστήριος σύλλογος που στοχεύει στην ανάδειξη και την επίλυση τοπικών προβλημάτων, σε συνδυασμό με την πολιτισμική ανάπτυξη της περιοχής, είναι ο Πολιτισμικός Σύλλογος Διστόμου που διοργάνωσε την έκθεση ζωγραφικής του Γιάννη Καΐλη. Ο Σύλλογος ιδρύθηκε το 1977 και ήταν μια ιδέα του δολοφονημένου από τη χούντα διστομίτη φοιτητή, ο οποίος επιθυμούσε την ίδρυση ενός φορέα που θα ασχολείτο με τα προβλήματα της περιοχής. Οι νέοι άνθρωποι της εποχής εκείνης αποφάσισαν να υλοποιήσουν το όραμά του τρία χρόνια μετά τη δολοφονία του.
«Θάνατοι στη Χούντα»
Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ομιλία του Δημήτρη Βεριώνη, ερευνητή και συγγραφέα του βιβλίου «Θάνατοι στη Χούντα», στην εκδήλωση της ΑΣΚΤ στις 31/3/2026, όπου έγιναν τα επίσημα αποκαλυπτήρια της ανάγλυφης προτομής του Γ. Καΐλη στην είσοδο της Πρυτανείας της ΑΣΚΤ και απονεμήθηκε τιμητικά το πτυχίο του στην οικογένειά του.

Χθες ήταν ημέρα τιμής και αναγνώρισης για τον Γιάννη Καΐλη, ο οποίος δολοφονήθηκε από τη χούντα στις 22/2/1974. Μέρα δικαίωσης και για την οικογένειά του. Για τον αγώνα της δικηγόρου Φιλάνθης Ψυρρή και για όσους αγωνιστήκαμε για να διατηρήσουμε τη μνήμη και το αίτημα για δικαίωση ζωντανό. Θερμά συγχαρητήρια στην ΑΣΚΤ που διόρθωσε μια μεγάλη ιστορική αδικία. Θερμές ευχαριστίες σε όσους ήρθαν, γέμισαν την αίθουσα και τίμησαν με την παρουσία τους τον Καΐλη, σε μια όμορφη τελετή, χωρίς παρατράγουδα, χωρίς υπερβολές. Ο Γιάννης σήμερα θα ήταν 76 ετών. Πρόλαβε μόλις να κλείσει τα 24 του χρόνια πριν δολοφονηθεί με μαρτυρικό τρόπο. Παραθέτω τη χθεσινή ομιλία μου στην εκδήλωση:

«Θα μιλήσω εν συντομία για τις συνθήκες θανάτου του Γιάννη Καΐλη, για τον αγώνα της δικηγόρου Φιλάνθης Ψυρρή για την αναγνώριση της δολοφονίας του και όσα προέκυψαν από τη διαδικασία και τα οποία καταγράφονται στο βιβλίο μου «Θάνατοι στη Χούντα».
Ο Γιάννης γεννήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου του 1950 στο Δίστομο. Ήταν παιδί του Νικολάου και της Βούλας Καΐλη και είχε τρία αδέρφια, τη Σουλτάνα, τη Δήμητρα και τον Νικόλαο.
Πέρασε πρώτος στις εισαγωγικές εξετάσεις στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών το 1971 και αναδείχθηκε ως μεγάλο ταλέντο. Ο Γιάννης ήταν ιδεαλιστής, αγωνιστής, δοτικός, ευαίσθητος και με εξαιρετική αίσθηση του χιούμορ. Ήταν ένας καλλιτέχνης αφοσιωμένος στην Τέχνη του και στον αγώνα για τη δημοκρατία. Ο Γιάννης είχε τη σφραγίδα του ξεχωριστού.
Είχε εκλεγεί στη διοίκηση του συλλόγου της Σχολής του και είχε συλληφθεί. Συμμετείχε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβρη του 1973, ήταν εκεί καθημερινά και πρωτοστάτησε στην αναγραφή συνθημάτων και στη δημιουργία πανό, σύμφωνα με τον φάκελό του που διατηρούσε η Ασφάλεια. Μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, στοχοποιήθηκε από την Ασφάλεια που τον αναζητούσε. Υπήρξε μαρτυρία που ανέφερε ότι είχε συλληφθεί και οδηγηθεί στην ΕΣΑ.
Στις 22 Φεβρουαρίου 1974, έξι ημέρες μετά τα 24α γενέθλιά του, ο Γιάννης Καΐλης βρέθηκε νεκρός δίπλα από ανεγειρόμενη οικοδομή στην οδό Βαλτετσίου στα Εξάρχεια, στην αυλή του διπλανού σπιτιού. Σύμφωνα με την εκδοχή της Ασφάλειας, ο Καΐλης αυτοκτόνησε πέφτοντας από τον τέταρτο όροφο της οικοδομής. Φυσικά, λίγοι πίστεψαν την εκδοχή της Ασφάλειας. Ο θάνατος του Γιάννη αποδείχθηκε ότι ήταν μια ψυχρή, βασανιστική δολοφονία.
Η κηδεία του έγινε στις 26 Φεβρουαρίου στο Δίστομο, με πολύ μεγάλη παρουσία αστυνομίας και ασφαλιτών, ενώ έγιναν και συλλήψεις. Η νοσοκόμα και οι άνθρωποι που νεκρόντυσαν τον Καΐλη απέκλεισαν την περίπτωση τα χτυπήματα στο κορμί του να έγιναν από πτώση. Διαπίστωσαν ότι το κεφάλι και η λεκάνη του φαινόνταν άθικτα αλλά τα κόκαλά τους ήταν θρύψαλα. Υπήρχε ένα έντονο σημάδι σαν βουρδουλιά στην πλάτη του και ένα έντονο μαύρισμα στο αριστερό μάτι. Όμως, σε έναν νεκρό το αίμα δεν μεταφέρεται ώστε να προκαλέσει πρήξιμο. Αυτό όμως που έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση, ήταν το σημείο στο οποίο χωρίζονται τα δάκτυλα του χεριού από την παλάμη: το δέρμα ήταν πιεσμένο προς τα κάτω, βουλιαγμένο και τρυπημένο, σαν να το είχαν βάλει σε μέγγενη.
Την επομένη της κηδείας, ο καθηγητής της Σχολής, Καλαμάρας, μαζί με λίγους φοιτητές, πήγαν στον χώρο του θανάτου και διαπίστωσαν ότι από το σημείο που φέρεται να έπεσε ο Καΐλης, δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να βρεθεί στο σημείο που βρέθηκε, καθώς αυτό ήταν αρκετά μέτρα μακριά. Η δικηγόρος Φιλάνθη Ψυρρή ξεκίνησε έναν μεγάλο αγώνα για την αναγνώριση της δολοφονίας του Καΐλη, όπως και άλλων φοιτητών και στρατιωτών κατά την περίοδο της χούντας και συμπεριέλαβε την περίπτωσή του στη μήνυση «κατ’ αγνώστων αυτουργών και συμμετόχων» που κατέθεσε τον Νοέμβριο του 1974, με την αρωγή του δημοσιογράφου Μπάμπη Γεωργούλα. Λίγο αργότερα, κατέθεσε μήνυση κατά του ιατροδικαστή Καψάσκη και ζήτησε να γίνει εκταφή και νέα νεκροψία, υποστηρίζοντας ότι η προηγούμενη ιατροδικαστική έκθεση ήταν ψευδής. Ο ανακριτής διέταξε να γίνει εκταφή, ώστε να υπάρξει ιατρική πραγματογνωμοσύνη και νέα νεκροψία.

Έργο του Γιάννη Καΐλη
Η εκταφή έγινε τον Ιούνιο του 1975. Διορίστηκαν τρεις πραγματογνώμονες (οι καθηγητές Σκαλκέας και Παπαχαραλάμπους και ο Υφηγητής Ιορδανίδης) και παρέστησαν δύο τεχνικοί σύμβουλοι των αντιδίκων. Στο κρανίο του νεκρού υπήρχαν πολλά συντριπτικά κατάγματα, που σημαίνει ότι προέρχονταν από αλλεπάλληλα κτυπήματα και όχι από μία πτώση, ενώ φυσικά ούτε ο ίδιος μπορούσε να έχει προκαλέσει τόσα τραύματα στο κεφάλι του.
Στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης που συντάχθηκε τον Ιούλιο του 1975 επιβεβαιώνεται η ύπαρξη ιατροδικαστικής τομής. Τα πλήρη ιατροδικαστικά δεδομένα δεν είναι της παρούσης να αναφερθούν, είναι όμως διαθέσιμα. Συνοπτικά θα πω ότι παρατηρήθηκαν συντριπτικά κατάγματα στο κρανίο, στον θώρακα, σε κάποια πλευρά, στον μηρό και σε κνήμη-περόνη. Αυτό όμως που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, είναι ότι διαπιστώθηκαν κακώσεις που έγιναν εν ζωή: στο τριχωτό της κεφαλής, στα οστά του κρανίου, στη σπονδυλική στήλη, στα πλευρά, στον αριστερό μηριαίο, στην αριστερή κνήμη – περόνη και στη δεξιά κνήμη. Οι εν ζωή κακώσεις καταγράφονται τρεις φορές στην έκθεση. Έγιναν, όσο ο Καΐλης ήταν ακόμα ζωντανός.

Οι πραγματογνώμονες γράφουν οι εν ζωή γενόμενες κακώσεις «είναι εξ εκείνων αι οποίαι επιφέρουν εκ του ασφαλούς τον θάνατον!». Επιπλέον, επισημαίνουν ότι στην έκθεση του Καψάσκη δεν γίνεται καμία αναφορά στα κατάγματα της κάτω επιφύσεως της δεξιάς κνήμης, της κάτω επιφύσεως αμφοτέρων των οστών της αριστερής κνήμης και του κατάγματος της σπονδυλικής στήλης. Δεν κατονομάζουν την πτώση ως αίτιο θανάτου και τονίζουν ότι δεν μπορούν να καθορίσουν τα γενεσιουργά αίτια που προκάλεσαν τις κακώσεις, καθώς έλειπαν ουσιώδη στοιχεία από την αυτοψία, στοιχεία που προέκυψαν από την ανάκριση, φωτογραφίες του νεκρού σώματος, του χώρου που βρέθηκε κ.λπ.
Τον Σεπτέμβριο του 1975, το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Αθηνών απορρίπτει τη μήνυση. Ωστόσο, το Συμβούλιο σημειώνει ότι δεν μπορεί να αποταθεί για τις συνθήκες θανάτου. Το 1976, από τον Εισαγγελέα Εφετών ασκήθηκε ποινική δίωξη κατ’ αγνώστων για ανθρωποκτονία εκ προθέσεως. Η ανάκριση ανατέθηκε στον Δ’ Τακτικό Ανακριτή, ωστόσο κατέληξε στο Αρχείο και από εκεί στη λήθη. Μέχρι σήμερα.
Θα ήθελα να εκφράσω τα ολόψυχα συγχαρητήρια στη διοίκηση της ΑΣΚΤ για τη σημερινή εκδήλωση που διορθώνει μια μεγάλη και ιστορική αδικία. Είναι μέρα δικαίωσης και για όσους ανθρώπους κράτησαν ζωντανή την υπόθεση του Γιάννη Καΐλη. Πάνω απ’ όλους και όλα, για την οικογένειά του, για όσα αγόγγυστα υπέμεινε. Και μακάρι να ζούσε η Φιλάνθη Ψυρρή να βιώσει και αυτή τη δικαίωση του αγώνα της. Είναι επίσης μια νίκη απέναντι στον ιστορικό αναθεωρητισμό. Από εδώ και στο εξής, καμία αναφορά στους νεκρούς της χούντας δεν μπορεί να είναι πλήρης χωρίς την αναφορά του ονόματος του Γιάννη Καΐλη».

Στις 31 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκε εκδήλωση για τον ήρωα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου Γιάννη Καΐλη από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, στο ιστορικό οίκημα της Σχολής στην οδό Πατησίων 42, οπότε και τελέστηκαν τα αποκαλυπτήρια του επιτοίχιου μαρμάρινου γλυπτού με τη μορφή του Καΐλη, το οποίο φιλοτέχνησε ο καθηγητής της Γλυπτικής Μάρκος Γεωργιλάκης και επεδόθη στην αδελφή του Γιάννη Καΐλη, Σουλτάνα Καΐλη, το πτυχίο της Σχολής, το οποίο απονεμήθηκε μεταθανάτια στον ηρωικό νεκρό με απόφαση της Συγκλήτου και του Συμβουλίου Διοίκησης της Σχολής.