Σε χώρα μακρινή και αρυτίδωτη τώρα πορεύομαι…

Ο Οδυσσέας Ελύτης έφυγε σαν σήμερα από τη ζωή, στις 18 Μαρτίου 1996

Οδυσσέας Ελύτης
Ηράκλειο Κρήτης, 2 Νοεμβρίου 1911 – Αθήνα, 18 Μαρτίου 1996

Σέ χῶρα μακρινὴ καὶ ἀρυτίδωτη τώρα πορεύομαι.

Τώρα μ’ ἀκολουθοῦν κορίτσια κυανὰ
κι ἀλογάκια πέτρινα
μὲ τὸν τραχίσκο τοῦ ἥλιου στὸ πλατὺ μέτωπο.

Γενεὲς μυρτιᾶς μ’ ἀναγνωρίζουν
ἀπὸ τότε ποὺ ἔτρεμα στὸ τέμπλο τοῦ νεροῦ,
ἅγιος, ἅγιος, φωνάζοντας.

Ὁ νικήσαντας τὸν Ἅδη καὶ τὸν Ἔρωτα σώσαντας,
αὐτὸς ὁ Πρίγκιπας τῶν Κρίνων εἶναι.

Κι ἀπὸ κεῖνες πάλι τὶς πνοὲς τῆς Κρήτης,
μιὰ στιγμὴ ζωγραφιζόμουν.
Γιὰ νὰ λάβει ὁ κρόκος ἀπὸ τοὺς αἰθέρες δίκαιο.

Στὸν ἀσβέστη τώρα τοὺς ἀληθινούς μου Νόμους
κλείνω κι ἐμπιστεύομαι.
Μακάριοι, λέγω, οἱ δυνατοὶ ποὺ ἀποκρυπτογραφοῦνε τὸ Ἄσπιλο.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ «Το Άξιον Εστί», 1959

Συνέχεια

Ντολμαδάκια γιαλαντζί με σάλτσα γιαουρτιού

Μπελαλίδικα και μυρωδάτα τα παραδοσιακά ντολμαδάκια γιαλαντζί με αρωματική σάλτσα γιαουρτιού για συνοδεία, γίνονται ο απόλυτος μεζές που ολοκληρώνει ένα ελληνικό τραπέζι. Μπορεί αυτό το φαγητόνα να χρειάζεται τον χρόνο του, ωστόσο για πολλούς αποτελεί μια μαγειρική ιεροτελεστία και μία από τις κορυφαίες γευστικές απολαύσεις της Μεσογειακής κουζίνας. Από το μάζεμα των φύλλων ως το δίπλωμα και από το σερβίρισμα ως τη δοκιμή, αυτή η διαδικασία ανάγει τα ντολμαδάκια σε γευστική τέχνη! Τα ντολμαδάκια γιαλαντζί είναι και εξαιρετικός Σαρακοστιανός μεζές, οπότε αν τα φτιάξουμε σε περίοδο νηστείας, η σάλτσα γιαουρτιού παραλείπεται.

Συνέχεια

Το Χρονικό μιας Πολιτείας (Παντελής Πρεβελάκης)

«Τέτοιαν ώρα νυχτερινή κι ανοιξιάτα, στα πωρικά μυρισμένη, βάνω κι εγώ στο νου μου το Ρέθεμνος και γυρίζω κοντά του…
Έβγαλα από τον πόνο του τούτο εδώ το χρονικό που, αν και λυπητερό, παραμύθησε την ψυχή μου στην ξενιτιά, και του το φέρνω. Το κρατώ σαν τάμα πάνω στην καρδιά μου, δεν ξέρω πώς να το χωριστώ και να του το χαρίσω.
Θάθελα νάναι κι αυτό λουλουδισμένο, μυρισμένο απ’ ό,τι καλύτερο έχω στα στήθη μου, και δυνατό μέσα στον καιρό. Θα τόθελα να ζει σήμερα κι αύριο και πάντα, και να μη χάσει τη δροσεράδα του. Θα τόθελα ακατάλυτο κι αμάραντο, για να πάει ενάντια στη μοίρα του Ρεθύμνου και της κάθε πολιτείας πούναι καμωμένη από πέτρες και ξύλα…»
.

Παντελής Πρεβελάκης, «Το Χρονικό μιας Πολιτείας» (1938)

Συνέχεια

Άγιος Αλέξανδρος ο εν Πύδνη

Οι Άγιοι του Θεού ήταν άνθρωποι, όπως και εμείς. Όμως διαφέρουμε στο ότι εκείνοι απαρνήθηκαν τον κόσμο, δηλαδή το κοσμικό φρόνημα. Αρνήθηκαν υλικά αγαθά, κοσμικές δόξες και τιμές. Αγωνίστηκαν και με θάρρος ομολόγησαν τον Χριστό. Όπου χρειάστηκε επεσφράγισαν την ομολογία τους με το μαρτύριο.

Συνέχεια

Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου: Το αριστούργημα του Ντελακρουά έφτασε στην Ελλάδα

Ο εμβληματικός πίνακας του κορυφαίου γάλλου ζωγράφου Ευγένιου Ντελακρουά «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» (La Grèce sur les ruines de Missolonghi) παρουσιάζεται στο Ξενοκράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσολογγίου, τιμώντας τα 200 χρόνια από την ηρωική Έξοδο των Μεσολογγιτών κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης. Το έργο παραχωρήθηκε στην Ελλάδα από το Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπορντό και θα εκτίθεται στη χώρα μας έως τον Νοέμβριο του 2026.

Συνέχεια

Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως

Η Γ’ Κυριακή των Νηστειών ονομάζεται από την Εκκλησία μας «Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως» και εορτάζεται 28 ημέρες πριν το Πάσχα. Μετά από τη μεγάλη Δοξολογία στον όρθρο, ο Σταυρός μεταφέρεται σε μια σεμνή πομπή στο κέντρο του ναού και παραμένει εκεί όλη την υπόλοιπη εβδομάδα, οπότε στο τέλος κάθε ακολουθίας γίνεται προσκύνησή του. Το θέμα του Σταυρού, που κυριαρχεί στην υμνολογία της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως, παρουσιάζεται όχι μέσα στο πλαίσιο του πόνου, αλλά της νίκης και της χαράς.

Συνέχεια

Ευαγόρας Παλληκαρίδης: «Είναι ωραίο να πεθαίνεις για την Ελλάδα!»

14 Μαρτίου 1957

«Γιατί, ρωτάει στενάζοντας η μάνα, πού ’ναι ο γιος μου;
Κι όλες οι μάνες απορούν πού να ’ναι το παιδί!
Γιατί, ρωτάει ο σύντροφος, πού να ’ναι ο αδερφός μου;
Κι όλοι του οι σύντροφοι απορούν, πού να ’ναι ο πιο μικρός!..
Ήταν γενναίο παιδί.
Tο κορμί του, σιωπηλό ναυάγιο της αυγής
Kαι το στόμα του, μικρό πουλί ακελάηδιστο…
Ω! μην κοιτάτε, από πού του ’φυγε η ζωή.
Μην πείτε πώς ανέβηκε ψηλά ο καπνός του ονείρου
Έτσι λοιπόν η μια στιγμή παράτησε την άλλη
Kι ο ήλιος ο παντοτινός έτσι μεμιάς τον κόσμο!»
Οδυσσέας Ελύτης

Συνέχεια

Η Τιμή και το Χρήμα (Κωνσταντίνος Θεοτόκης)

«Η Τιμή και το Χρήμα» εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1914. Όπως όμως αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας στην αφιέρωσή του στην Ειρήνη Δεντρινού «εγράφτηκε πριν από το βαλκανικό πόλεμο, που ήταν το προοίμιο του σημερινού ολέθριου σπαραγμού της Ευρώπης και εδημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Νουμά ενώ διαρκούσε και εμάνιζε εκείνη η αντάρα». Η χρονική περίοδος που γράφτηκε το διήγημα (νουβέλα θα λέγαμε σήμερα) συμπίπτει με την ακμή της σοσιαλιστικής δράσης του συγγραφέα. Το 1907-1909 ο Θεοτόκης παρακολουθεί μαθήματα στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Την εποχή αυτή η σοσιαλδημοκρατική κίνηση στη Γερμανία βρίσκεται στην κορύφωσή της. Κι ενώ στην πρώτη φάση της πεζογραφίας του ανανεώνει την ελληνική ηθογραφία με γλώσσα αδρή και λιτή («Κορφιάτικες ιστορίες»), στη δεύτερη φάση, επηρεασμένος από τις σοσιαλιστικές ιδέες, προσπαθεί να δείξει ότι με το κοινωνικό σύστημα που ισχύει, το χρήμα και το συμφέρον αλλοιώνουν τον χαρακτήρα των ανθρώπων και κατευθύνουν τις πράξεις τους («Η Τιμή και το Χρήμα», «Οι σκλάβοι στα δεσμά τους»). Ο ιδεολογικός αυτός προγραμματισμός δεν ζημιώνει καθόλου το διήγημα, που είναι οργανωμένο δραματικά, με σκηνές ζωντανές και ανθρώπινες.

Συνέχεια

Η Παναγία μας οδηγεί στον Χριστό (Αρχιμ. Γεώργιος Καψάνης)

Παναγία Οδηγήτρια – Μελικιώτισσα Ημαθίας

† Αρχιμ. Γεώργιος Καψάνης, Καθηγούμενος Ι.Μ. Γρηγορίου Αγίου Όρους

π. Γ. Καψάνης

Οφείλουμε πάρα πολλά στην Παναγία μας, διότι είναι η πνευματική μας Μητέρα. Και όλοι γνωρίζουμε τι ιερό πρόσωπο είναι στη ζωή μας η μητέρα. Η σαρκική μας μητέρα είναι ένα πρόσωπο ιερό και άγιο, που όλοι το έχουμε ανάγκη στη ζωή μας. Κι αυτοί που πεθαίνουν 90 και 100 χρονών αναζητούν ενίοτε τη μάνα τους. Κι ας έχει πεθάνει η μάνα τους πριν 60 χρόνια ή κι ας μη τη γνώρισαν ποτέ! Τόσο πολύ ο άνθρωπος νοιώθει την ανάγκη της μάνας του. Κι αυτό είναι δώρο από τον Θεό. Την ευλογία από τον Θεό να έχει μία μητέρα, και όλοι να έχουμε μία μητέρα. Και μάλιστα όταν αυτή η μητέρα είναι και ευσεβής, η ευλογία είναι μεγαλύτερη. Αλλά κάθε μητέρα είναι πρόσωπο ιερό και άγιο για εμάς.

Συνέχεια

Οι αρχαίοι Έλληνες ήξεραν το μυστικό για μια καλή ζωή

Ζούμε σε μια εποχή υπερσύνδεσης και ταυτόχρονα βαθιάς απομόνωσης. Έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες, υπηρεσίες, προϊόντα και «δίκτυα» ανθρώπων με το πάτημα ενός κουμπιού. Ωστόσο τα ποσοστά άγχους, κατάθλιψης και εξουθένωσης αυξάνονται παγκοσμίως. Μήπως στην προσπάθειά μας να βελτιώσουμε τη σύγχρονη ζωή, χάσαμε κάτι αρχαίο αλλά ουσιαστικό;

Συνέχεια

Αγία Θεοδώρα, η βασίλισσα της Άρτας

11 Μαρτίου

«Οὐ δόξαν βασίλειον, οὐ τήν τοῡ κόσμου τερπνότητα,
Θεοδώρα πάνσεμνε, ἀλλά τήν μένουσαν δόξαν ἐπόθησας»
(πό τήν Ἀκολουθία)

(εικόνα: Αγία Θεοδώρα, σχέδιο εξωφύλλου του βιβλίου του Δ. Φερούση,
«Θεοδώρα Κομνηνή – Βασίλισσα και Μοναχή», εκδ. Ακρίτας , 1997)

Μια πλειάδα αγίων της Εκκλησίας μας υπήρξαν βασιλείς, οι οποίοι υπερέβησαν την εγκόσμια δόξα και τον πειρασμό της εξουσίας και πολιτεύτηκαν σύμφωνα με τις επιταγές του Ευαγγελίου και προσάρμοσαν τη ζωή τους στη ζωή του Χριστού. Μια τέτοια αγιασμένη μορφή υπήρξε και η αγία Θεοδώρα η βασίλισσα της Άρτας. Γεννήθηκε στα Σέρβια της Κοζάνης, το 1210. Ο πατέρας της ονομαζόταν Ιωάννης Πετραλίφας και ήταν σεβαστοκράτορας και διοικητής της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας. Η μητέρα της Ελένη ανήκε σε οικογένεια αριστοκρατών της Κωνσταντινουπόλεως. Η οικογένεια του πατέρα της ήλκε την καταγωγή του από την φημισμένη ιταλική οικογένεια των Πετραλίφα. Πρόγονός της υπήρξε ο Πέτρος di Alife, ο οποίος είχε πάρει μέρος στην Α’ Σταυροφορία, τον 11ο αιώνα.

Συνέχεια

Αγιορείτικη χορτόσουπα

Όταν η συνταγή προέρχεται από τον αρχιμάγειρα του Αγίου Όρους, τον μοναχό Επιφάνιο Μυλοποταμινό, τότε σίγουρα αποκτά ξεχωριστή βαρύτητα. Ο μοναχός Επιφάνιος μοιράστηκε παλαιότερα μαζί μας τη συνταγή του για ένα ιδιαίτερα θρεπτικό πιάτο, τη χορτόσπουπα, αλλά και το μυστικό του για να έχετε πάντα επιτυχία σε ό,τι κάνετε στην κουζίνα σας. Όπως εξηγεί: «Ο βαθμός της επιτυχίας στο μαγείρεμα είναι ανάλογος με τον βαθμό της εκτίμησης και της αγάπης που έχουμε προς τα πρόσωπα για τα οποία ετοιμάζουμε το φαγητό μας. Διότι κυρίως μαγειρεύουμε γι’ αυτούς που αγαπάμε…».

Συνέχεια

Η παραδοσιακή Φαρμακευτική του χωριού μας

Η φαρμακευτική είναι μια σχετικά σύγχρονη βιομηχανία καθώς από αρχαιοτάτων χρόνων τα φάρμακα τα παρασκεύαζαν «εμπειρικά» αυτοί που τα χρησιμοποιούσαν. Η καθημερινή τριβή στη φύση έκανε τους ανθρώπους να γνωρίζουν καλά τα βότανά της. Όλα είχαν όνομα και ιδιότητες που δεν ήταν γραμμένες σε βιβλία, άλλωστε οι περισσότεροι δεν γνώριζαν ανάγνωση, αλλ’ από στόμα σε στόμα, μέσα από γενιά σε γενιά, περνούσαν αυτές οι ιδιότητες και η χρήση τους.

Συνέχεια

Rest in peace Country Joe McDonald

«Το όνειρό μου για ειρήνη και αγάπη στον πλανήτη Γη δεν θα επιτευχθεί ποτέ όσο ζω, αλλά θα το υπηρετήσω όσο μπορώ και όταν φύγω, κάποιος άλλος θα αναλάβει και έτσι θα πάνε τα πράγματα. Αν κάτι θα μείνει για μένα είναι ότι έκανα το χρέος μου για τη μουσική και τον πολιτισμό της γενιάς μου και ότι πρόσθεσα ένα πολιτικό, κοινωνικό, ηθικό στοιχείο εκεί που δεν υπήρχε» (Country Joe McDonald, 2007)

May you rest in peace for which you always sang so lovely…

Συνέχεια

Μανόλης Αναγνωστάκης: Μαζί με τη νιότη μας και τα όνειρά μας

Μανόλης Αναγνωστάκης
(Θεσσαλονίκη 9 Μαρτίου 1925 – Αθήνα 23 Ιουνίου 2005)

Όταν μιαν άνοιξη χαμογελάσει
θα ντυθείς μια καινούργια φορεσιά
και θα ‘ρθεις να σφίξεις τα χέρια μου
παλιέ μου φίλε

Συνέχεια

Ακούτε τα τσεκούρια; Kόβουν τον βυσσινόκηπο

Το θεατρικό σανίδι φέτος πλημμυρίζει με Βυσσινόκηπους και αυτό είναι κάτι που δεν θυμάμαι να έχει ξαναγίνει. Την τρέχουσα θεατρική σεζόν παίζεται ήδη ο εξαιρετικός Βυσσινόκηπος στο Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Έκτορα Λυγίζου με την Αμαλία Μουτούση στον πρωταγωνιστικό ρόλο της Λιουμπόφ Αντρέγιεβνα, ενώ ετοιμάζεται και η νέα παραγωγή του ΚΘΒΕ σε σκηνοθεσία της Αθανασίας Καραγιαννοπούλου με την Γιολάντα Μπαλαούρα στον αντίστοιχο ρόλο (πρεμιέρα στις 20 Μαρτίου).

Συνέχεια