Μικρασιάτισσα Μάνα, η ιστορία ενός αγάλματος

Το άγαλμα της «Μικρασιάτισσας Μάνας» στη Μυτιλήνη, ένα από τα πρώτα αγάλματα Μικρασιατικής Μνήμης στην Ελλάδα, είναι έργο της γλύπτριας Κατερίνας Χαλεπά – Κατσάτου. Στήθηκε με πρωτοβουλία του Συλλόγου των κατοίκων της προσφυγικής συνοικίας της Επάνω Σκάλας, στη βάση μιας ιδέας του Αϊβαλιώτη διευθυντή του Δήμου Μυτιλήνης, Νίκου Δαμδούμη. Το 1982 αγκάλιασε την ιδέα ο τότε Νομάρχης Κώστας Στρατινάκης και αμέσως μετά, ο διάδοχος στη Λέσβο, Νίκος Σηφουνάκης. Δεκαοκτώ μήνες μετά την υπογραφή του συμβολαίου με τη γλύπτρια το άγαλμα ήρθε και στήθηκε στην Επάνω Σκάλα.

Συνέχεια

Ο ύμνος των οπωρώνων

Οι αρχαίοι δίσκοι της Ουγκαρίτ περιείχαν έναν ύμνο στη σεμιτική θεά των οπωρώνων, που σήμερα θεωρείται ως το αρχαιότερο τραγούδι του κόσμου.

Βάθη Χανίων …όπως Εδέμ!

Ο αρχαίος κόσμος ήταν γεμάτος μουσική και τραγούδι από την εποχή των πρώιμων πολιτισμών, αλλά υπάρχουν ελάχιστα ολοκληρωμένα τραγούδι που μπορούμε να ανασυνθέσουμε με ακρίβεια. Στη δεκαετία του 1950, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν θραύσματα αργιλικών δισκίων στην αρχαία πόλη Ουγκαρίτ, μιας σημαντικής πόλης – κράτους της αρχαιότητας και συγκεκριμένα της Χαναάν, της περιοχής που περιλαμβανόταν μεταξύ Μεσογείου, Νεκράς Θάλασσας, Ιορδάνη ποταμού και Λιβάνου.

Για τους δίσκους βγήκε το συμπέρασμα ότι μερικά από τα σύμβολα που υπήρχαν χαραγμένα πάνω τους ήταν μουσικά σύμβολα. Ένα δισκίο αποκαταστάθηκε πλήρως και αποκάλυψε ότι περιείχε ένα ύμνο των Χουρριτών (αρχαίος λαός της Εγγύς Ανατολής που κατοικούσε στην περιοχή της Μεσοποταμίας) στη Nikkal, τη σεμιτική θεά των οπωρώνων. Είναι το παλαιότερο γνωστό κομμάτι μουσικής σημειογραφίας και περιλαμβάνει στίχους, μια σειρά σημειώσεων που πρέπει να παιχτούν σε ένα όργανο που μοιάζει με άρπα, καθώς και λεπτομερείς οδηγίες προς τον μουσικό σχετικά με τα διαστήματα και τον συντονισμό. Μόνον ένας από τους 29 δίσκους που βρέθηκαν στην περιοχή διατηρήθηκε αρκετά καλά για να επιτρέψει την αναπαραγωγή της μελωδίας.

Ωστόσο η παλαιότερη πλήρης, γνωστή μουσική σύνθεση είναι ένα τραγούδι των αρχαίων Ελλήνων. Πρόκειται για τον Επιτάφιο του Σείκιλου, που ανακαλύφθηκε το 1885, στο χώρο των αρχαίων Τράλλεων, το σημερινό Αϊδίνι της Μικράς Ασίας στην Τουρκία, και χρονολογείται μεταξύ 2ου και 1ου αιώνα π.Χ.

Οι στίχοι του τραγουδιού:

ΟΣΟΝ ΖΗΣ ΦΑΙΝΟΥ,
ΜΗΔΕΝ ΟΛΩΣ ΣΥ ΛΥΠΟΥ.
ΠΡΟΣ ΟΛΙΓΟΝ ΕΣΤΙ ΤΟ ΖΗΝ,
ΤΟ ΤΕΛΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΑΙΤΕΙ.

Μετάφραση:

Όσο ζεις λάμπε,
καθόλου μη λυπάσαι.
Για λίγο διαρκεί η ζωή,
ο χρόνος απαιτεί την πληρωμή του.

Στην κορυφή της στήλης, το επίγραμμα αναφέρει τον άνθρωπο που το έγραψε, καθώς και το σκοπό για τον οποίο το έγραψε:

ΕΙΚΩΝ Η ΛΙΘΟΣ ΕΙΜΙ. ΤΙΘΗΣΙ ΜΕ ΣΕΙΚΙΛΟΣ ΕΝΘΑ ΜΝΗΜΗΣ ΑΘΑΝΑΤΟΥ ΣΗΜΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΝ

(Εγώ η πέτρα είμαι μια εικόνα. Με έβαλε εδώ ο Σείκιλος ως διαχρονικό σήμα αθάνατης μνήμης).

Στο κάτω μέρος της στήλης αναγράφεται η αφιέρωση ΣΕΙΚΙΛΟΣ ΕΥΤΕΡΠΗΙ (Ο Σείκιλος στην Ευτέρπη), αλλά δεν γίνεται κατανοητό αν πρόκειται για τη σύζυγο, την ερωμένη, τη φίλη, την αδελφή ή την κόρη του, ή και απλώς την Μούσα της μουσικής. Αν και είναι επιτάφιος, οι στίχοι δεν προκαλούν θλίψη ή νοσταλγία.

Ο Επιτάφιος του Σείκιλου χρονολογείται πολλούς αιώνες μετά τον ύμνο των Χουρριτών. Ωστόσο -τουλάχιστον προς το παρόν- παραμένει το παλαιότερο γνωστό πλήρως διατηρημένο μουσικό έργο στον κόσμο. Είναι επίσης το μόνο ολοκληρωμένο έργο που έχει σωθεί από την αρχαία Ελλάδα.

Πηγή: 3otiko.blogspot.com

Η Παναγιά της Μικρασίας

Κοιτάζω κι αυτό το καλοκαίρι τα απέναντι μέρη και δακρύζω και θυμάμαι… Θυμάμαι την προαιώνια ελληνική παρουσία σ’ εκείνη την περιοχή, και δακρύζω για την παντελή σημερινή μας απουσία! Πάω να τραγουδήσω το «πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά μας θα ’ναι» και καταπίνω τις φράσεις, και πνίγω το ρυθμό, γιατί και τον πόλεμο δεν θέλω και με ψεύτικα όνειρα δεν ωφελεί να ζω. Μένω στις θύμησες, στις αναμνήσεις… Και μια γλυκιά ανάμνηση είναι ο σεβασμός των αειμνήστων Μικρασιατών στην Κυρά μας Παναγιά. Η αγάπη τους και η οικειότητά τους σ’ Αυτήν… Και δικαιολογημένα, αφού ο «υιοθετημένος» Της γιος -τότε από το Γολγοθά- ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, σ’ εκείνα τα μέρη έδρασε και εκοιμήθη.

Συνέχεια

Το Αϊβαλί του Κόντογλου και του Βενέζη

«Μέρες της αρμύρας κι ο ήλιος πάντα εκεί
Χίλια μύρια κύματα μακριά τ’ Αϊβαλί…»

Όταν ξεκινάς το ταξίδι σου για πρώτη φορά από την προβλήτα της Μυτιλήνης για τα απέναντι παράλια, τα συναισθήματα είναι σίγουρα ανάμεικτα. Το μέρος που πρόκειται να πας, σου είναι εξαιρετικά οικείο, μια εικόνα γνώριμη. Είναι εκείνη η στεριά που αντικρίζεις όταν τραβάς το βλέμμα σου καθημερινά στη θάλασσα, στο δρόμο προς το Πανεπιστήμιο ή στη βραδινή βόλτα στο λιμάνι της πόλης. Ωστόσο, μπορεί να έχουν περάσει ολόκληρες γενιές από τότε που η γη αυτή ήταν Ελληνική, μπορεί η καταγωγή σου να μην είναι καν από τις «αλησμόνητες πατρίδες», όμως θελημένα ή μη φέρνεις στο νου σου τον όμορφο σκοπό, κείνο το λυπητερό αργό τραγούδι που βαστάει πάντα μέσα του ολάκερη την πίκρα, τον πόνο και την άσβεστη νοσταλγία για εκείνα που χάθηκαν…

Συνέχεια

Φώκαια, το γλυκό φως της Ιωνίας

Το φιλμ ντοκιμαντέρ «Γεγονότα στη Φώκαια 1914» αποτελεί ένα σπάνιο, συγκλονιστικό ντοκουμέντο για την καταστροφή της Φώκαιας της Μικράς Ασίας, στις 12-13 Ιουνίου 1914, όπως την κατέγραψε ο Γάλλος αρχαιολόγος Félix Sartiaux (Φελίξ Σαρτιώ).

Η Παλαιά Φώκαια της Μικράς Ασίας στις αρχές του 20ού αιώνα

Συνέχεια