Ο Νίκος Γ. Πεντζίκης και ο έρως της πόλης και της παράδοσης

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης
(1908-1993)

Τα έργα του κινούνται μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας. Ο ίδιος ενδιαφερόταν για την αρχιτεκτονική του κειμένου, αποκαλώντας τον εαυτό του «παιζω-γράφο». Παντρεύει την αρχαία, βυζαντινή και δημοτική παράδοση με τη νεωτερικότητα, ενώ ολόκληρο το έργο του διακατέχεται από την έννοια της ύπαρξης μέσα από τα πράγματα, δηλαδή της συνοχής του κόσμου.

Συνέχεια

Η 9η Ιουλίου 1821 εν Λευκωσία Κύπρου

9 Ιουλίου 1821

Έργο του λαϊκού Κυπρίου ζωγράφου Μιχαήλ Κάσιαλου, «Ο μάρτυρας
Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός πριν τον απαγχονισμό του από τους Τούρκους»

Στις 9 Ιουλίου 1821, στο Σεράι της Λευκωσίας, ο αδίστακτος τούρκος μουχασίλης (κυβερνήτης) της Κύπρου Κιουτσούκ Μεχμέτ διαβάζει το φιρμάνι του σουλτάνου και αρχίζει σφαγές, βεβηλώσεις και απαγχονισμούς. Πρώτον απαγχονίζει τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Κυπριανό. Ο Εθνομάρτυρας ιεράρχης αποτελεί τον κύριο πρωταγωνιστή του ποιήματος «9η Ιουλίου του 1821, εν Λευκωσία Κύπρου» του εθνικού ποιητή της Κύπρου, Βασίλη Μιχαηλίδη.

Συνέχεια

Ο Άγιος νεομάρτυς Μιχαήλ Πακνανάς ο κηπουρός

9 Ιουλίου

«Οὐ πτοεῖ Μιχαὴλ θεῖον τμῆσις κάρας,
ὑπὲρ Χριστοῦ δέχεται αὐτὴν προθύμως.
Τί κατ’ ὀλίγον λαιμὸν ὦ σπαθηφόρε,
Τέμνεις; Μιχαὴλ οὐ πτοεῖται τὴν σπάθην.
Ἐνάτῃ Μιχαὴλ κείρατο αὐχένα χαλκὸς ἀτειρής»

Ο Άγιος Μιχαήλ Πακνανάς (ή Μπακνανάς) γεννήθηκε στην Αθήνα, το 1753 μ.Χ., από πάμπτωχη οικογένεια. Οι γονείς του, παρ’ ότι δεν μπόρεσαν να του προσφέρουν ούτε τη στοιχειώδη μόρφωση, εν τούτοις τον κατήχησαν στέρεα στην αληθινή πίστη του Χριστού. Μεγαλώνοντας ο Μιχαήλ ακολούθησε το επάγγελμα του πατέρα του, αυτό του κηπουρού. Κατοικούσαν όλοι μαζί σ’ ένα μικρό σπίτι, επί της οδού Αστεροσκοπείου, στην πλάτη του σωζομένου έως και σήμερον βυζαντινού ναού των Αγίων Αποστόλων Σολάκη, όντες ενορίτες του ιστορικού ναού της Παναγίας της Βλασσαρούς, που κατεδαφίστηκε το 1937 μ.Χ. κατά τη διάρκεια των ανασκαφών στην Αρχαία Αγορά.

Συνέχεια

Αγκαλιαστός, ο χορός της αγάπης από το Λασίθι

Ζευγάρι νεαρών Κρητικών στις αρχές του περασμένου αιώνα

Ο «Αγκαλιαστός» είναι χορός της επαρχίας Ιεράπετρας. Από τους παλαιότερους χορούς της Κρήτης, απλός και ήρεμος, χορεύεται από άνδρες και γυναίκες. Το μουσικό μέτρο του είναι 2/4. Το όνομά του το πήρε από το ιδιόμορφο πιάσιμο των χορευτών, αφού καθένας μοιάζει ν’ αγκαλιάζει τον μπροστινό του.

Συνέχεια

Όταν μας αδικούν οι άνθρωποι…

Αρκετοί άνθρωποι είναι αγνώμονες. Αν περιμένουμε ανταπόδοση, θα στεναχωρηθούμε. Αν όμως δεν περιμένουμε, τότε θα είμαστε ήρεμοι.

Από τους ανθρώπους να δεχόμαστε ό,τι μας δίνουν.

Συνέχεια

Η Αγία Κυριακή και το Κοντοσκάλι Κωνσταντινουπόλεως

Από την πλευρά της Προποντίδας, στις πολυάνθρωπες ρωμαίικες συνοικίες της Πόλης, το Κοντοσκάλι, τη Βλάγκα, τα Ψωμαθειά, υπάρχουν περίπου δέκα εκκλησιαστικά συγκροτήματα που εξακολουθούν να λειτουργούν. Ο ναός της Αγίας Κυριακής, ως έχει σήμερα, είναι αρχιτεκτόνημα του τέλους του 19ου αιώνα, έργο του Περικλή Φωτιάδη, που έχτισε και τη Ζωγράφειο Σχολή αλλά και τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.

Συνέχεια

Αγία Κυριακή η Μεγαλομάρτυς

7 Ιουλίου

Εικόνα της Αγίας Κυριακής από τη Νικομήδεια της Μ. Ασίας

«Κυριακὴ θανοῦσα τὴν τομὴν φθάνει
Προαιρέσει, πλὴν καὶ τελειοῦται ξίφει»

Η Αγία Κυριακή ήταν κόρη του Δωροθέου και της Ευσεβίας που ζούσαν στη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας. Αυτοί ήταν άτεκνοι και παρακαλούσαν το Θεό να τους δώσει παιδί. Πράγματι, ο Θεός ευδόκησε, και το χριστιανικό αυτό ζευγάρι, απέκτησε παιδί. Γεννήθηκε ημέρα Κυριακή, γι’ αυτό και της έδωσαν το όνομα Κυριακή.

Συνέχεια

Νάνος Βαλαωρίτης: Η αρχαιότητα είν’ ένα όνειρο που γίνεται και εφιάλτης

Ο Νάνος Βαλαωρίτης, εμβληματική φυσιογνωμία των ελληνικών γραμμάτων, γεννήθηκε στις 5 Ιουλίου 1921, στη Λωζάννη. Σπούδασε φιλολογία και νομικά στα Πανεπιστήμια Αθηνών, Λονδίνου και Σορβόννης. Υπήρξε ο πρώτος που μετέφρασε Έλληνες ποιητές της γενιάς του ’30, ενώ εξέδωσε πληθώρα ποιητικών συλλογών, πεζογραφημάτων, δοκιμίων και κριτικών και επιμελήθηκε σημαντικά λογοτεχνικά περιοδικά και ανθολογίες

Ο Νάνος Βαλαωρίτης για τη σχέση της Ελλάδας με την Ευρώπη, την Αμερική, τη Δύση:

Ανήκουμε συγχρόνως σ’ έναν κόσμο ανατολικό και σ’ έναν δυτικό, που εμείς δημιουργήσαμε. Κι οι δυο τους μας πολεμούν και μας αρνούνται. Γιατί; Ίσως γιατί η οφειλή είναι μεγάλη, ώστε να την αναγνωρίζουν δίχως δυσαρέσκεια, αντιδράσεις, δυσανασχέτηση. Είναι η «μοίρα» μας εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια, όπως λέει ο ποιητής. Μας αγνοούν, μας αποσιωπούνε ή μας πατρονάρουνε. Το ίδιο όμως κι εμείς -αγνοούμε και λησμονούμε τους εαυτούς μας. Όπως λέει ο Χάιντεγκερ, το πιο λησμονημένο πράγμα είναι το πιο κοντινό, ο εαυτός μας.

Συνέχεια

Το θέρος από τον Πόντο στη Νέα Χηλή – Εικόνες και μνήμες

«Έρθεν και ο Χορτοθέρτς, έπαρ’ το καγάν (δρεπάνι) σο χέρ’ τ’ς»…

Θεριστές στη Νέα Χηλή, 1956

«Χορτοθέρτς» αποκαλούσαν οι Πόντιοι τον Ιούλιο, ο οποίος φέρει και την επωνυμία αλωνάρης ή θεριστής. Λέγεται αλωνάρης γιατί την περίοδο αυτή αλωνίζουν τα σιτηρά. Η λέξη παράγεται από το ουσιαστικό «χόρτο» και το ρήμα «θερίζω».

Συνέχεια

Σφουγγάτο, η νοστιμιά του καλοκαιριού!

Μια απίθανη λιτή συνταγή, ιδανική για το καλοκαίρι

Μια διαφορετική συνταγή πάντα μας κινεί την περιέργεια να τη φτιάξουμε και κυρίως να τη δοκιμάσουμε. Τα πιάτα της πατρίδας μας είναι πολλά, για να διαλέξουμε αυτό που μας ταιριάζει. Αγνά υλικά, πρωτότυπες ιδέες, όλες πλασμένες με αγάπη και μεράκι. Ένα από αυτά είναι το σφουγγάτο. Είναι κάτι μεταξύ ομελέτας, πίτας και φρουτάλιας, όμως ξεχωριστό και μοναδικό πιάτο. Το σφουγγάτο το συναντάμε σε πολλά νησιά της Ελλάδας, όπως στην Κρήτη, στη Σαντορίνη και στη Λέσβο. Είναι ένα ιδανικό καλοκαιρινό πιάτο, που μπορούμε να απολαύσουμε όλη την ημέρα, βασισμένο σε μια λιτή συνταγή με παραδοσιακά υλικά της Μεσογειακής κουζίνας.

Συνέχεια

Τοπίο από όνειρο στη μαγευτική Γέρα

Μυτιλήνη, Γέρα 1977

«Κοίταζαν ανάμεσα απ’ τα λιόδεντρα
τα χαλίκια της ακτής να βγάζουνε ασημένιες άχνες»

Τάσος Αθανασιάδης, «Η Αίθουσα του Θρόνου»
Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1969

Συνέχεια

Ο Δίσκος της Φαιστού, το άλυτο αίνιγμα

Ο δίσκος της Φαιστού
(2η χιλιετία π.Χ., Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου)

L. Pernier

Στις 3 Ιουλίου 1908 ο ιταλός αρχαιολόγος Luigi Pernier (1874-1937) ανακάλυψε, στο υπόγειο του δωματίου XL-101 του Μινωικού ανακτόρου της Φαιστού, τον περίφημο δίσκο της Φαιστού. Ο πήλινος αμφιπρόσωπος ενεπίγραφος δίσκος (με διάμετρο 16 εκ. και πάχος 2,1 εκ.) χρονολογείται πιθανώς στη Μέση Εποχή του Χαλκού (αρχές Νεοανακτορικών Χρόνων, 17ος αιώνας π.Χ.).

Συνέχεια

Φώκαια, το γλυκό φως της Ιωνίας

Η Παλαιά Φώκαια της Μικράς Ασίας στις αρχές του 20ού αιώνα

Το φιλμ ντοκιμαντέρ «Γεγονότα στη Φώκαια 1914» αποτελεί ένα σπάνιο, συγκλονιστικό ντοκουμέντο για την καταστροφή της Φώκαιας της Μικράς Ασίας, στις 12-13 Ιουνίου 1914, όπως την κατέγραψε ο Γάλλος αρχαιολόγος Félix Sartiaux (Φελίξ Σαρτιώ).

Συνέχεια