Όταν η ομορφιά ήταν στους δρόμους… τον Μάη του ’68

Ο Γαλλικός Μάης του ’68: Μια κορυφαία στιγμή για την ελευθερία και την ηθική καθαρότητα που σφράγισε ανεξίτηλα τον νεώτερο κόσμο

Επιμέλεια: Σοφία Παυλάκη, Δικηγόρος

«Σάν νά μήν ἤτανε ἄλλος δρόμος
πάνω σ’ ὁλακέρη τή γῆ,
γιά νά περάσει ἡ Ἄνοιξη
παρά μονάχα αὐτός»
Οδ. Ελύτης

Οι φοιτητικές εξεγέρσεις και οι απεργίες των εργατών στο Παρίσι, τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1968, σφράγισαν μια ολόκληρη εποχή που πέρασε στην ιστορία ως «ο Γαλλικός Μάης». Έκτοτε, ο Μάης του ‘68 αποτέλεσε ένα μοναδικό φαινόμενο με παγκόσμια σημασία και ακτινοβολία, ένα παντοτινό σημείο αναφοράς για όλους τους κοινωνικούς αγώνες και τα κινήματα που ακολούθησαν. Τα γεγονότα του ‘68 ξεκίνησαν ως έντονη διαμαρτυρία του φοιτητικού κόσμου που κατέληξε σε γενική αμφισβήτηση της καθεστηκυίας τάξης πραγμάτων.

Βρισκόμαστε στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, ο οποίος είχε αιματοκυλιστεί -ήδη από το ξεκίνημά του- από απολυταρχικά καθεστώτα και τις χειρότερες πολεμικές συρράξεις στην ιστορία, με αποκορύφωμα τους δύο παγκόσμιους πολέμους που απογύμνωσαν την ανθρωπότητα από κάθε ηθική αξία. Οι κοινωνίες αναμετρούμενες, για πρώτη φορά, ευθέως με το παρελθόν τους, αποστασιοποιούνται από το αποτρόπαιο φορτίο που τους κληροδότησε και συγκρούονται μαζί του αντιτάσσοντας σθεναρά την αποφασιστική προσήλωσή τους στην καθαρότητα, την ελευθερία, την ειρήνη, την αλληλεγγύη και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Εντός της ίδιας χρονιάς συντελούνται φοιτητικές εξεγέρσεις και στο Λονδίνο, στο Βερολίνο, στη Ρώμη, στο Τόκιο, στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ των ΗΠΑ, στο Μεξικό. Ο πόλεμος του Βιετνάμ οδεύει προς το τέλος του και τα συνειδησιακά προβλήματα που προκαλεί, επηρεάζουν ακόμα εντονότερα το παγκόσμιο πολιτικό γίγνεσθαι. Ολόκληρη η γη γυρίζει σε μια δυναμική τροχιά αμφισβήτησης. Στα σπίτια, στα γραφεία, στα εργοστάσια, στους δρόμους, στα σχολεία, οι σχέσεις εξουσίας αμφισβητούνται. Τα αιτήματα ηχούν δυνατά, το όραμα για ελευθερία υπερβαίνει τα ασφυκτικά όρια της τυποποιημένης καθημερινότητας, ο δημόσιος χώρος διογκώνεται, οι συνθήκες καταργούνται, οι απαγορεύσεις παραβιάζονται.

Ειδικά στη Γαλλία, οι φοιτητές υποστηρίχθηκαν ανοιχτά και από το εργατικό κίνημα, γεγονός που προσέδωσε στα γεγονότα άλλη διάσταση. Οι αρχικές φοιτητικές διεκδικήσεις σύντομα γενικεύονται σε ιδεολογικοπολιτικές θέσεις, δημιουργώντας ένα άνευ προηγουμένου εκρηκτικό μείγμα πολιτικής και κοινωνικής επανάστασης. Οι φοιτητές οργανώνουν απεργίες και κατάληψη του πανεπιστημίου. Το κίνημά τους δεν αργεί να κερδίσει την προσοχή και τη συμπάθεια πολλών. Πολλοί διανοούμενοι αλλά και απλός κόσμος τάσσονται με το μέρος των εξεγερμένων φοιτητών. Η τότε κυβέρνηση του στρατηγού de Gaulle δείχνει αμήχανη για τα γεγονότα και διατάζει την επέμβαση της αστυνομίας. Ακολουθούν συλλήψεις και δίκες φοιτητών, πράξεις οι οποίες οδηγούν σε ακόμα σφοδρότερες αντιδράσεις των εξεγερμένων.

Στις 10 και 11 Μαΐου εκτυλίσσονται τα πιο αιματηρά γεγονότα. Οι φοιτητές στήνουν οδοφράγματα και το κέντρο της πόλης φλέγεται από τις βόμβες μολότοφ. Μια ογκωδέστατη πορεία περνά από τους κεντρικούς δρόμους του Παρισιού με την ατμόσφαιρα να δονείται από τη Μασσαλιώτισσα ανακατεμένη με τη Διεθνή. Οι φοιτητές απαιτούν την απελευθέρωση των συναδέλφων τους αλλά οι διαπραγματεύσεις αποτυγχάνουν. Η Αστυνομία αποφασίζει να καταλάβει το «οχυρό» εξήντα οδοφραγμάτων. Οι μάχες μεταξύ 15.000 περίπου φοιτητών και 5.000 αστυνομικών συνεχίζονται ως τα ξημερώματα. Ο απολογισμός είναι βαρύς, οι τραυματίες πολλοί, οι ζημιές τεράστιες και το πολιτικό κόστος ανυπέρβλητο.

Στις 13 Μαΐου αποφασίζεται γενική απεργία και πορεία διαμαρτυρίας κατά των βιαιοτήτων της Αστυνομίας. Η μεγάλη διαδήλωση στέφεται με τεράστια επιτυχία! Περίπου 8 εκατομμύρια εργάτες απεργούν μαζί με τους φοιτητές. Μια ορμητική λαοθάλασσα από φοιτητές, σπουδαστές, μαθητές, εργάτες, διανοούμενους και πλήθος κόσμου, φωνάζει συνθήματα, τραγουδά και διαδηλώνει ασταμάτητα.

Γίνεται κατάληψη του Πανεπιστημίου της Σορβόνης από τους φοιτητές και την επομένη του εργοστασίου αεροπλάνων στη Ναντ. Μεταξύ 24ης και 25ης Μαΐου, οι διαδηλώσεις αλλά και η βία συνεχίζονται στους δρόμους της γαλλικής πρωτεύουσας, με 456 τραυματίες και 795 συλλήψεις. Οι ειδήσεις για τα γεγονότα ταξιδεύουν στην επαρχία, όπου επίσης σημειώνονται ταραχές. Τελικά, στις 30 Μαΐου ο de Gaulle ανακοινώνει τη διάλυση της Βουλής και προκηρύσσει βουλευτικές εκλογές για τις 23 και 30 Ιουνίου, κατά τις οποίες επικρατούν οι Γκωλικοί.

Μερικά από τα κορυφαία συνθήματα του Μάη του ‘68 που έμειναν στην Ιστορία:

«La beauté est dans la rue» (Η ομορφιά είναι στους δρόμους)
«Il est interdit d’interdire» (Απαγορεύεται το «απαγορεύεται»)
«Pouvoir à l’Imagination» (Φαντασία στην εξουσία)
«Soyez réalistes, demandez l’impossible» (Να είστε ρεαλιστές, να ζητάτε το αδύνατο)
«Sous les pavés, la plage» (Κάτω απ’ το λιθόστρωτο, η παραλία)
«La poésie est dans la rue» (Η ποίηση είναι στους δρόμους)
«Fais attention à tes oreilles, elles ont des murs» (Πρόσεξε τ’ αυτιά σου, έχουν τοίχους)
«La bourgeoisie n’a pas d’autre plaisir que de les dégrader tous» (Η μπουρζουαζία έχει μόνο μία ευχαρίστηση, να διαφθείρει όλες τις άλλες»
«Vivre sans temps mort et jouir sans entrave» (Ζήσε αδιάκοπα, απόλαυσε ανεμπόδιστα)
«Je décrète l’état de bonheur permanent» (Διατάσσω κατάστασιν μονίμου ευτυχίας)
«Ils pourront couper toutes les fleurs, ils n’empêcheront pas la venue du printemps» (Ακόμα κι αν κόψουν όλα τα λουλούδια, η άνοιξη θα έρθει)
«On achète ton bonheur, vole-le» (Αγοράζουν την ευτυχία σου, κλέψ’ τη!»
«La barricade ferme la rue mais ouvre la voie» (Το οδόφραγμα κλείνει τον δρόμο αλλ’ ανοίγει το πέρασμα)
«Est prolétaire celui qui n’a aucun pouvoir sur l’emploi de sa vie quotidienne et qui le sait» (Προλετάριος είναι εκείνος που δεν έχει καμία εξουσία πάνω στην καθημερινότητά του και το γνωρίζει»
«Je prends mes désirs pour la réalité car je crois en la réalité de mes désirs» (Θεωρώ τις επιθυμίες μου αληθινές επειδή πιστεύω στην αλήθεια τους).

Ο αγώνας του Μάη του ‘68 υπήρξε αυθόρμητος, αυθεντικός, γι’ αυτό και άφησε εποχή. Για πρώτη φορά στην καρδιά της Ευρώπης συντελέστηκε μια γενικευμένη εξέγερση χωρίς καθορισμένα πλαίσια δράσης. Ήταν οι μέρες που τα πάντα σταμάτησαν και τα πάντα ξεκίνησαν!.. Οι εξεγερμένοι τα έβαλαν με ένα σύστημα που έως τότε φάνταζε πανίσχυρο, ανίκητο και απροσπέλαστο, αλλ’ ωστόσο αποδείχθηκε σαθρό, διαβρωμένο και υποκριτικό. Τα έβαλαν όμως και με τον ίδιο τον εαυτό τους, με την καθημερινότητά τους, με τις ανθρώπινες σχέσεις. Θέλησαν ν’ αλλάξουν συνήθειες, να ζωγραφίσουν στα πανό τους την κοινωνία που οραματίζονταν. Με μόνα τους όπλα τα ίδια τους τα όνειρα, την ποίηση, τη φαντασία, τον έρωτα και την αθωότητα, οι άνθρωποι προέταξαν ως στάση ζωής τις επιθυμίες τους και όσα αγαπούσαν και τους αποστερούσε η στείρα, κυρίαρχη λογική.

Ηγετική μορφή του γαλλικού Μάη του ’68: ο Daniel Cohn-Bendit. Κάτω δεξιά με τον Jean-Paul Sartre

Υποστηρίζουν αρκετοί πως ο γαλλικός Μάης δεν είχε κατάληξη ανάλογη της λάμψης και του μεγαλείου της έκρηξής του. Σήμερα, άλλωστε, τα περισσότερα από τα αιτήματα και τα συνθήματά του παραμένουν ανεκπλήρωτα ή προδομένα. Η συλλογικότητα μεταξύ των ανθρώπων εκλείπει ολοένα και περισσότερο. Οι λίγοι και ισχυροί εξακολουθούν να ελέγχουν και να καταδυναστεύουν τους πολλούς και τους αδύναμους, ενώ τα λογής συμφέροντα που κυβερνούν τις τύχες του κόσμου έχουν διατρανωθεί σε υπέρτατο βαθμό, καθιστώντας περισσότερο από ποτέ τον απλό άνθρωπο ανίσχυρο, μη δυνάμενο να επηρεάσει και να καθορίσει την ίδια τη ζωή του.

Παρ’ όλα αυτά, οι φωτεινές μέρες του γαλλικού Μάη του ‘68 εξακολουθούν να σηματοδοτούν μιαν ανεπανάληπτη ιστορική στιγμή, με την ολότελα δική της ταυτότητα και νομοτέλεια, που σφράγισε ανεξίτηλα τον νεώτερο κόσμο. Συμπυκνώνοντας μοναδικά εξαιρετικά σημαντικές κοινωνικοπολιτικές θέσεις και εξελίξεις τεράστιας δυναμικής, ο Μάης του ‘68 συνεχίζει να εμπνέει, έως τις μέρες μας, τα κινήματα και τον στοχασμό για τις κοινωνίες, τον άνθρωπο και τα δίκαιά του.

Πηγές: sansimera.gr, marginalia.gr, kathimerini.gr, left.gr

kimintenia.wordpress.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s