Τα Θεοφάνεια των ορφανών προσφυγόπουλων

Στις 21 Ιανουαρίου 2016 (και για περίπου μια εβδομάδα) η Near East Relief Historical Society (Syracuse, New York, USA) έβαλε στο εξώφυλλό της, στο Facebook, μια εξαιρετική φωτογραφία της Καβάλας, άγνωστη μέχρι τότε. Η επιμελήτρια του Μουσείου της Οργάνωσης εξηγούσε στο κείμενό της ότι η «μυστηριώδης» φωτογραφία και μερικές άλλες από το ίδιο γεγονός βρέθηκαν στο φωτογραφικό αρχείο της Οργάνωσης, χωρίς να φέρουν κάποια λεζάντα, σημείωση ή πληροφορία.

Από την πρώτη στιγμή κίνησαν το ενδιαφέρον της και άρχισε τις προσπάθειες για την ταυτοποίησης των φωτογραφιών και τη λύση του μυστηρίου. Στην αρχή, γράφει, παραπλανήθηκε νομίζοντας ότι είναι η Σμύρνη τις ημέρες της καταστροφής, πίστεψε μάλιστα ότι οι καμάρες που διακρίνονταν στο βάθος ανήκαν στο Υδραγωγείο Kizilcullu της Σμύρνης, που της ήταν γνωστό από τα αρχεία των Λεβαντίνων (την πόλη της Καβάλας την αγνοούσε).

Βλέποντας όμως σκηνές από τον εορτασμό των Θεοφανείων στη Σμύρνη, στις 6 Ιανουαρίου 2016, έμαθε για την ορθόδοξη τελετουργία των Φώτων. Έτσι μπόρεσε να εξηγήσει την παρουσία των νεαρών ημίγυμνων ανδρών μέσα στο νερό και το λόγο της συγκέντρωσης τόσων ανθρώπων στην παραλία: Επρόκειτο για το λαμπρό εορτασμό των Θεοφανείων! Σε ποια πόλη όμως; Κάποιες άλλες ταυτοποιημένες φωτογραφίες της πόλης μας, με τις Καμάρες, τη βοήθησαν να καταλήξει στην Καβάλα!

Από τη μαζική και συντεταγμένη παρουσία των (ορφανών) παιδιών με τα πηλίκια σε πρώτο πλάνο (αυτά ουσιαστικά φωτογραφίζει ο συνεργάτης της NER), μπορούμε να χρονολογήσουμε τη φωτογραφία στα μέσα της δεκαετίας του 1920, μάλλον στα 1924 ή 1925 (τα ορφανά της Near East Relief έρχονται στην Καβάλα από τα μέσα του 1923 και μετά).

Η «Αμερικανική Περίθαλψη Εγγύς Ανατολής»

Όπως είναι γνωστό, η American Near East Relief  (στα 2015 συμπλήρωσε έναν αιώνα ζωής και από το 1930 φέρει τη σημερινή της ονομασία: «Near East Foundation») ιδρύθηκε στα 1915 για παράσχει ανθρωπιστική βοήθεια στους Αρμένιους και στους άλλους χριστιανικούς πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που κατά την διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου υπέστησαν τη γενοκτονική πολιτική των Νεοτούρκων.

Κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η δράση της επικεντρώθηκε στη διάσωση ορφανών παιδιών, Ελλήνων και Αρμενίων, που είχαν απομείνει ανυπεράσπιστα στη Μικρά Ασία. Μετά την πυρπόληση της Σμύρνης η οργάνωση απομάκρυνε από την Τουρκία κάπου 20.000 ορφανά (τα 9.000 ήταν παιδιά Αρμενίων), τα οποία βρήκαν καταφύγιο στην Ελλάδα.

Από τα κυριότερα κέντρα δράσης της Near East Relief στην Ελλάδα (μαζί με τη Σύρο, Αθήνα, Κόρινθο κ.ά.) ήταν η Καβάλα. Στα μέσα του 1923 ήδη είχαν βρει καταφύγιο στην πόλη και στην ενδοχώρα της κάπου χίλια (1.000) ορφανά προσφυγόπουλα Ελλήνων και Αρμενίων της Μικράς Ασίας.

Τα μικρότερα παιδιά είχαν εισαχθεί στα ορφανοτροφεία, ενώ τα μεγαλύτερα είχαν τοποθετηθεί σε οικογένειες της υπαίθρου, με το πρόγραμμα «Τοποθέτησις ορφανών εις θέσεις αυτοσυντηρήσεως». Κάποια ανέλαβαν εργασία ως μαθητευόμενοι σιδηρουργοί, υποδηματοποιοί, ξυλουργοί, φαναρτζήδες, ράφτες κ.ά., στην πλειονότητά τους όμως ασχολήθηκαν με τη γεωργία.

Σε έντυπο της Near East, του Σεπτεμβρίου 1923, εικονίζεται η αποβίβαση ορφανών παιδιών στην Καβάλα. Σύμφωνα με τη λεζάντα, η ελληνική κυβέρνηση είχε παραχωρήσει μια έκταση καλλιεργήσιμης γης πλησίον της Καβάλας για 5.000 ορφανά.

Πηγή: lykourinos-kavala.blogspot.com

2 σκέψεις σχετικά με το “Τα Θεοφάνεια των ορφανών προσφυγόπουλων

  1. soula sim 29 Ιανουαρίου 2021 / 10:33

    Καλημέρα, Θα ήθελα να βλέπω τις δημοσιεύσεις σας στο Facebook χωρίς να λαμβάνω mails. Μάλλον έκανα λάθος και απισυνδεθηκα και τώρα μπερδεύτηκα.

    Μου αρέσει!

    • sophiapavlaki 29 Ιανουαρίου 2021 / 14:34

      Καλημέρα και σε εσάς, σας ευχαριστούμε! Η εγγραφή στο newsletter του ιστολογίου, για να λαμβάνετε email, είναι ανεξάρτητη από τη σελίδα του στο fb. Μπορείτε να κάνετε επομένως μόνον like στη σελίδα μας στο fb και να λαμβάνετε μόνον εκεί ενημερώσεις. Ευχόμαστε καλή συνέχεια και σας ευχαριστούμε πολύ!

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s