Αρνίτσι Μπίτσι, ένα παραδοσιακό παραμύθι

Τα σχολεία ανοίγουν και… ποιος από μας δεν θυμάται το Αρνίτσι Μπίτσι, το διδακτικό παραμύθι από τις γεμάτες νοσταλγία σελίδες στο παλιό Ανθολόγιο του Δημοτικού;

Συνέχεια

Το Αστερόπαιδο (Oscar Wilde)

Μια σύμβαση η ομορφιά, μια παραδοξότητα την οποία προσκυνούμε όλοι. Το Αστερόπαιδο όσο ήταν ένας άγγελος ομορφιάς είχε έναν τραγικά κακό χαρακτήρα. Προκλητικός, υπερόπτης, εριστικός, εγωκεντρικός, κακότροπος, καταπιεστικός. Όταν το προπέτασμα της ισχύος του αυτής καταρρέει καθώς συνειδητοποιεί ότι είναι γέννημα μιας ρακένδυτης και άσχημης ζητιάνας, η εξωτερική του ομορφιά χάνεται και ο κόσμος του συντρίβεται μέσα σε λίγα λεπτά. Και τότε ξεκινά το απείρως ομορφότερο εσωτερικό ταξίδι της αληθινής, της πνευματικής και ηθικής του αναγέννησης, πρώτα με την αναζήτηση της ζητιάνας μητέρας του για να της ζητήσει να το συγχωρήσει και στη συνέχεια με όλη την αλλαγή στη συμπεριφορά και στον αξιακό του κώδικα που συντελούνται στην ψυχή και στον χαρακτήρα του. Η ομορφιά του προσώπου και του σώματος μοιάζει για τον Γουάιλντ η γενεσιουργός αιτία της ηθικής συντριβής του ανθρώπου. Η ηθική και η αισθητική ομορφιά (εσωτερική και εξωτερική, αντίστοιχα) κονταροχτυπιούνται σκληρά στο Αστερόπαιδο. Γεννιέται από άλλους, αλλά ανατρέφεται από καλούς, ταπεινούς, φτωχούς ανθρώπους. Ωστόσο μεγαλώνοντας αναπτύσσει μια ανίκητη κακοτροπία. Το έργο αυτό του Ουάιλντ μιλά, μέσα από ένα παραμύθι, για τη φύση των ανθρώπων, την επιρροή της ανατροφής αλλά κυρίως για την ηθική πτώση στην οποία μπορεί να σε οδηγήσει η εξωτερική ομορφιά παρά το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνεις, αλλά και για το δύσκολο και τραχύ ταξίδι της αυτοσυνειδησίας, της ωριμότητας, της μεταστροφής και τελικά της επιστροφής. Ένα παραμύθι για παιδιά, γραμμένο ωστόσο για τον κόσμο των μεγάλων όπου οι κάθε είδους εγωισμοί βασιλεύουν οδηγώντας σε προσωπικές τραγωδίες και σε συλλογικά ναυάγια. Μια ιστορία που αξίζει να διαβαστεί σε κάθε ηλικία, μπολιασμένη με το αιώνιο και πανανθρώπινο μήνυμα της παραβολής του ασώτου αλλά και με τα σπέρματα της κάθαρσης της αρχαίας ελληνικής θεατρικής παράδοσης. Στο Αστερόπαιδο η μεταμόρφωση έρχεται μέσα από τη βίωση ακραίων καταστάσεων. Και η ηθική αναγέννησή του θα συμβεί καθώς θα εκτεθεί σε ένα πλέγμα κινδύνων στους οποίους το εμπλέκει ο γερο-μάγος του παραμυθιού. Μια ιστορία που ξεφεύγει από το συμβατικό, ξεκάθαρο τέλος. Που «ματώνει» και συντρίβει τον ήρωά της, προκειμένου στο τέλος να τον εξαγνίσει. Και που σε βάζει σε γόνιμες, πολύτιμες σκέψεις για το δράμα και το μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης, για το θαύμα της ομορφιάς, το αμέτρητο βάθος της μητρικής αγάπης, τη μετάνοια, τη δύναμη της συγνώμης, την απώλεια, τη συνείδηση. Καλή ανάγνωση!

Συνέχεια

Οι δώδεκα γιοι του Γεροχρόνου

«Tου Κύκλου τα γυρίσματα, που ανεβοκατεβαίνουν,
και του Τροχού, που ώρες ψηλά κι ώρες στα βάθη πηαίνουν·
και του Καιρού τα πράματα, που αναπαημό δεν έχουν,
μα στο Kαλό κ’ εις το Kακό περιπατούν και τρέχουν…»
Ερωτόκριτος, Βιντσέντζου Κορνάρου

Ονομασίες των μηνών ανάλογα με τις γεωργικές ασχολίες

Ο λαός μας φαντάζεται τον χρόνο σαν έναν ασπρομάλλη γέροντα, γεμάτο σοφία που του χαρίζει ο καιρός καθώς γυρνάει σαν πελώριος κύκλος από τον Γενάρη ως τον Δεκέμβρη και πάλι απ’ την αρχή! Είναι περιστοιχισμένος από δώδεκα παλικάρια, τους γιους του τους μήνες, καθένας με τη δική του ξεχωριστή ομορφιά, τα χαρίσματα και τα δώρα του προς τους ανθρώπους και την πλάση! Εκτός από την επίσημη ονομασία των μηνών η ελληνική παράδοση τους έχει δώσει και διάφορα άλλα, λαϊκά ονόματα, σύμφωνα κυρίως με τις γεωργικές ασχολίες που γίνονται κατά τη διάρκεια καθενός:

Συνέχεια

Βλέφαρό μου (νανούρισμα)

«Βλέφαρό μου»

Ένα ονειρικό νανούρισμα από τον Χρόνη Αηδονίδη και τον Νίκο Κυπουργό

Έλα ύπνε, πάρ’ το
σε μετάξι επάνω βάλ’ το
σιγά

Κι από μέλι γάλα
νά ‘ν’ του ονείρου του η σκάλα
πλατιά

Βλέφαρό μου σφαλιστό
αχ! τυχερό μου
Μη χαράζεις άστρο της αυγής
μη μου τρομάζεις.

(Μουσική: Νίκος Κυπουργός, άλμπουμ: «Τα Μυστικά του Κήπου» 2001, στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου, ερμηνεία: Χρόνης Αηδονίδης)

Συνέχεια

Το δέντρο που έδινε

Μια ιστορία για την αέναη προσφορά των δέντρων…

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια μηλιά, η οποία αγαπούσε πολύ ένα αγοράκι. Και κάθε μέρα το αγόρι ερχόταν μάζευε τα φύλλα της κι έφτιαχνε στέμματα παριστάνοντας τον βασιλιά του δάσους. Σκαρφάλωνε στον κορμό της και στα κλαδιά της, τρώγοντας τους καρπούς της. Και έπαιζαν κρυφτό. Κι όταν κουραζόταν το αγόρι πλάγιαζε στη σκιά του δέντρου. Και το αγόρι αγαπούσε τη μηλιά πάρα πολύ. Και η μηλιά ήταν ευτυχισμένη.

Συνέχεια

Το «Πουλί της Φωτιάς» και ο Ιγκόρ Στραβίνσκι

Το «Πουλί της φωτιάς» του Ιγκόρ Στραβίνσκι (1882-1971) είναι βασισμένο σε ένα γνωστό ρωσικό λαϊκό παραμύθι: Ο πρίγκιπας Ιβάν κυνηγώντας στο δάσος εισέρχεται στην επικράτεια του αθάνατου μάγου Κοσέι, όπου κατορθώνει να πιάσει το Πουλί της Φωτιάς, ένα πανέμορφο μαγικό πλάσμα. Όταν του χαρίζει τη ζωή, εκείνο του δίνει ένα από τα πολύχρωμα φτερά του, με το οποίο ο πρίγκιπας μπορεί να το καλεί όποτε χρειάζεται τη βοήθειά του. Στη συνέχεια συναντά δεκατρείς πριγκίπισσες που βρίσκονται κάτω από τα μάγια του Κοσέι και ερωτεύεται τη μία απ’ αυτές.

Συνέχεια

Θρύλοι της λίμνης στ’ ασημένια Γιάννενα

Νικόλαος Oθωναίος, Ιωάννινα

Η Κυρά Φροσύνη
(11 Ιανουαρίου 1801)

Η «Κυρά Φροσύνη», όπως έγινε γνωστή η Ευφροσύνη Βασιλείου (1773-11 Ιανουαρίου 1801) συνδέθηκε με την ιστορία του Αλή Πασά των Ιωαννίνων και το τραγικό τέλος της, στις 11 Ιανουαρίου του 1801, τραγουδήθηκε, έγινε όπερα, μυθιστόρημα, ταινία. Υπήρξε μητέρα δύο παιδιών και σύζυγος του εμπόρου και προκρίτου των Ιωαννίνων Δημητρίου Βασιλείου, καθώς επίσης και ανιψιά του Μητροπολίτη Λαρίσης, μετέπειτα Ιωαννίνων Γαβριήλ Γκάγκα. Ο Αλή Πασάς αποφάσισε να την εκτελέσει μαζί με άλλες δεκαεπτά (17) συντοπίτισσές της, δια πνιγμού, στην Λίμνη των Ιωαννίνων, με την επίσημη αιτιολογία ότι ζούσαν ανήθικα, κάτι για το οποίο έχουν εκφραστεί αμφιβολίες, η δε Φροσύνη και οι λοιπές γυναίκες, που πνίγηκαν μαζί της, έχουν θεωρηθεί ακόμα και θύματα των πολιτικών διώξεων της εποχής στα Γιάννενα. Τα πραγματικά περιστατικά σε γενικές γραμμές έχουν χαθεί ή παραμορφωθεί από συναισθηματικούς, οικονομικούς, ακόμα και εθνικούς παράγοντες τόσο της εποχής εκείνης, όσο και των επομένων δεκαετιών[1].

Συνέχεια

Ένα Βυζαντινό παραμύθι κι ο όσιος Δανιήλ ο Στυλίτης

Μνήμη του εν αγίοις πατρός ημών Οσίου Δανιήλ του Στυλίτου σήμερα και μαζί με τα θαυμαστά στοιχεία του βίου Του προβάλλουμε ένα απόσπασμα από ένα παιδικό βιβλίο, το «Βυζαντινό Παραμύθι» του Φαίδωνα Κουκουλέ. Στην ιστορία παρακολουθούμε τον Βυζαντινό αυτοκράτορα να σπεύδει στη βοήθεια και τη νουθεσία του Οσίου γέροντα, υπό το βάρος της αγωνίας που του προκαλούσε ένας φοβερός χρησμός που είχε λάβει για το ίδιο του το παιδί, την πριγκίπισσα Σοφία της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η παρουσία και οι συμβουλές του σεβάσμιου γέροντα, αλλά και η βαθιά πίστη και η ευλάβεια του αυτοκράτορα, που τις δέχθηκε με ταπείνωση, στάθηκαν καθοριστικές, εξασφαλίζοντας μια ευλογημένη και ευημερούσα ζωή για την κόρη του, αλλά και για την ίδια την αυτοκρατορία και κάνοντας φανερό το θέλημα του Θεού στην πορεία όλων τους.    

Συνέχεια

Η Ελληνική παιδεία στα Φάρασα της Καππαδοκίας

Στα τέλη του 2ου και στις αρχές του 1ου αιώνα π.Χ. ως «Μικρά Ασία» ορίζεται η γεωγραφική περιοχή που βρέχεται στα Δυτικά από το Αιγαίον Πέλαγος, Βόρεια από την Μαύρη Θάλασσα, Νότια από τη Μεσόγειο και Ανατολικά από τους ποταμούς Τίγρη και Ευφράτη. Επαρχίες της Μ. Ασίας είναι οι ακόλουθες: Αιολίδα, Βιθυνία, Γαλατία, Ιωνία, Καππαδοκία, Καρία, Κιλικία, Λυδία, Λυκαονία, Λυκία, Μυσία, Παμφυλία, Παφλαγονία, Πισιδία, Πόντος (παραλιακός), Πόντος (Μεσογειακός), Φρυγία, Χώρα πηγών και Άνω Ρου Ευφράτη ποταμού, Χώρα πηγών και Άνω Ρου Τίγρη ποταμού.

Συνέχεια

Το δέντρο που έδινε

Μια ιστορία για την αέναη προσφορά των δέντρων…

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια μηλιά, η οποία αγαπούσε πολύ ένα αγοράκι. Και κάθε μέρα το αγόρι ερχόταν μάζευε τα φύλλα της κι έφτιαχνε στέμματα παριστάνοντας τον βασιλιά του δάσους. Σκαρφάλωνε στον κορμό της και στα κλαδιά της, τρώγοντας τους καρπούς της. Και έπαιζαν κρυφτό. Κι όταν κουραζόταν το αγόρι πλάγιαζε στη σκιά του δέντρου. Και το αγόρι αγαπούσε τη μηλιά πάρα πολύ. Και η μηλιά ήταν ευτυχισμένη.

Μα ο χρόνος περνούσε. Και τ’ αγόρι μεγάλωσε. Και το δέντρο έμενε συχνά μόνο του.

Τότε μια μέρα το αγόρι ήρθε στο δέντρο και το δέντρο είπε: «Έλα Αγόρι, έλα και σκαρφάλωσε στον κορμό μου, κάνε κούνια στα κλαδιά μου και φάε τα μήλα μου και παίξε στον ίσκιο μου και γίνε ευτυχισμένο».

«Είμαι πολύ μεγάλο για να σκαρφαλώνω και να παίζω», απάντησε το αγόρι. «Θέλω να αγοράζω πράγματα και να περνάω καλά. Θα ήθελα κάποια χρήματα. Μπορείς να μου δώσεις μερικά;».

«Λυπάμαι», είπε το δέντρο, «αλλά δεν έχω χρήματα. Μόνο φύλλα και μήλα έχω. Πάρε τα μήλα μου, Αγόρι και πούλησέ τα στην πόλη. Έτσι θα κερδίσεις χρήματα και θα είσαι ευτυχισμένο».

Και το αγόρι σκαρφάλωσε στο δέντρο και αφού μάζεψε τα μήλα του τα πήρε μαζί του. Και το δέντρο ήταν ευτυχισμένο.

Αλλά το αγόρι έμεινε μακριά από το δέντρο για πολύ καιρό και το δέντρο ήταν δυστυχισμένο. Και τότε, μια μέρα, το αγόρι ήρθε πάλι πίσω και το δέντρο τραντάχτηκε από τη χαρά του και είπε: «Έλα Αγόρι, σκαρφάλωσε στον κορμό μου και τραμπαλίσου στα κλαδιά μου και γίνε ευτυχισμένο».

«Έχω πολλές δουλειές για να σκαρφαλώνω σε δέντρα», είπε το αγόρι. «Θέλω ένα σπίτι για να με ζεσταίνει», είπε. «Θέλω μια γυναίκα και θέλω και παιδιά, γι’ αυτό χρειάζομαι ένα σπίτι. Μπορείς εσύ να μου δώσεις ένα σπίτι;».

«Δεν έχω σπίτι να σου δώσω», απάντησε το δέντρο. «Το δάσος είναι το σπίτι μου, αλλά μπορείς να κόψεις τα κλαδιά μου και να χτίσεις ένα σπίτι. Τότε θα είσαι ευτυχισμένος».

Κι έτσι το αγόρι έκοψε τα κλαδιά του δέντρου και τα πήρε μαζί του για να χτίσει το σπίτι του. Και το δέντρο ήταν ευτυχισμένο.

Αλλά το αγόρι έλειψε για πολύ καιρό. Και όταν επέστρεψε, το δέντρο ήταν τόσο ευτυχισμένο που μόλις που μπορούσε να μιλήσει.

«Έλα Αγόρι, έλα και παίξε».

«Είμαι πολύ γέρος και θλιμμένος για να παίξω», είπε το αγόρι. «Θέλω μια βάρκα που να με πάει κάπου πολύ μακριά. Μπορείς να μου δώσεις μια βάρκα;».

«Κόψε τον κορμό μου και φτιάξε μια βάρκα», είπε το δέντρο. «Τότε θα μπορέσεις να ταξιδέψεις και να είσαι ευτυχισμένο».

Τότε το αγόρι έκοψε τον κορμό του δέντρου και έφτιαξε μια βάρκα και ταξίδεψε μακριά. Και το δέντρο ήταν ευτυχισμένο αλλά όχι αληθινά. Μετά από πολύ καιρό το αγόρι ξαναγύρισε.

«Λυπάμαι, αγόρι, αλλά δεν έχω πια τίποτα να σου δώσω. Τα μήλα μου τέλειωσαν».

«Τα δόντια μου είναι πολύ αδύναμα πια για μήλα», απάντησε το αγόρι.

«Τα κλαδιά μου κόπηκαν. Δε μπορείς να κάνεις κούνια σε αυτά», είπε το δέντρο.

«Είμαι πολύ γέρος πια για να κάνω κούνια», είπε το αγόρι.

«Ο κορμός μου κόπηκε», είπε το δέντρο, «δε μπορείς να σκαρφαλώσεις».

«Είμαι πολύ κουρασμένος για να σκαρφαλώνω», είπε το αγόρι.

«Λυπάμαι», απάντησε το δέντρο «μακάρι να μπορούσα να σου δώσω κάτι. Αλλά δε μου έχει μείνει πια τίποτα. Είμαι μόνο ένα γερασμένο κούτσουρο. Λυπάμαι…».

«Δε χρειάζομαι πολλά πια», είπε το αγόρι, «μόνο ένα ήσυχο μέρος να καθίσω και να ξεκουραστώ. Είμαι πολύ κουρασμένος».

«Τότε» είπε το δέντρο ισιώνοντας όσο μπορούσε τον κορμό του, «ένα παλιό κούτσουρο είναι ένα καλό μέρος να καθίσεις και να ξεκουραστείς. Έλα Αγόρι, κάθισε. Κάθισε και ξεκουράσου».

Και το αγόρι κάθισε και ξεκουράστηκε.

Και το δέντρο ήταν ευτυχισμένο!

* Shel Silverstein (1930-1999), «The Giving tree»

Πηγή: mythagogia.blogspot.gr