Αποχαιρετώντας δυο μεγάλους της υποκριτικής τέχνης

Η Ειρήνη Παπά (Κλυταιμνήστρα) και ο Κώστας Καζάκος (Αγαμέμνων) στην «Ιφιγένεια» του Μιχάλη Κακογιάννη, το 1977. Η ταινία υπήρξε υποψήφια για Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας και για τον Χρυσό Φοίνικα του Φεστιβάλ Καννών. Βραβεύθηκε με το Belgian Femina Award και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ως η Καλύτερη Ταινία, ενώ η νεαρή τότε πρωταγωνίστρια Τατιάνα Παπαμόσχου κέρδισε το Βραβείο Α’ Γυναικείου Ρόλου

Συνέχεια

Μύριζε φύκι και αστρολούλουδο

Sir John William Waterhouse, The Lady of Shalott, 1888 (Tate Britain, London)

«Μ’ αν είναι να ξαναφανεί, να μας θυμίσει πάλι πως υπάρχει,
θα ‘ναι με τίποτε αστραπές, με τίποτε βροχούλες,
και αν θελήσει να δείξει ότι μας αγαπά,
θα ‘ναι με κάνα κυματάκι στα πόδια μας,
με καμιά ψιχάλα στα μάγουλά μας
ή μ’ ένα ψάρι της θάλασσας στο ψαροκόφινό μου …»

Jean Giraudoux, «Ondine», 1938, μτφρ. Οδ. Ελύτης, 1973

Συνέχεια

Θάσος η θαυμασία!

Επιμέλεια: Σοφία Ε. Παυλάκη

Λιμένας Θάσου, Μάιος 1961

«Εκεί να πάω σ’ ένα νησί πετραδερό
που ο ήλιος το λοξοπατάει σαν κάβουρας
κι όλος τρεμάμενος ο πόντος ακούει κι αποκρίνεται»

Οδυσσέας Ελύτης

Συνέχεια

Έφυγε από τη ζωή ο μεγάλος Βρετανός σκηνοθέτης Πήτερ Μπρουκ

Peter Brook
(21 Μαρτίου 1925 – 3 Ιουλίου 2022)

Ο σπουδαίος Βρετανός θεατρικός σκηνοθέτης Πήτερ Μπρουκ άφησε σήμερα την τελευταία του πνοή, σε ηλικία 97 ετών

Ο Πήτερ Μπρουκ (Peter Stephen Paul Brook) γεννήθηκε στο Λονδίνο στις 21 Μαρτίου 1925 και, σε ηλικία επτά ετών, έπαιξε μόνος του μια τετράωρη εκδοχή του Άμλετ για τους γονείς του. Ξεκίνησε να σκηνοθετεί επαγγελματικά το 1942. Μεγάλο μέρος της εντυπωσιακής πορείας του ανήκει ήδη στην Ιστορία του Θεάτρου. Αφού φοίτησε στο Magdalen College της Οξφόρδης, βρέθηκε σύντομα στη Βασιλική Όπερα, σκηνοθετώντας την όπερα «Salome» του Richard Strauss με σχέδια του Salvador Dalí. Σκηνοθέτησε τον Laurence Olivier ως Titus Andronicus στο Stratford για την Royal Shakespeare Company, το 1955 και όταν ο Peter Hall έγινε καλλιτεχνικός διευθυντής του RSC, το 1958, ζήτησε από τον Μπρουκ να τον βοηθήσει εκεί. Οι παραγωγές RSC του Μπρουκ περιλάμβαναν μια σκηνοθεσία του «Βασιλιά Ληρ» το 1962 -το έργο που θεωρούσε «το υπέρτατο επίτευγμα του παγκόσμιου θεάτρου»- με πρωταγωνιστή τον Πωλ Σκόφιλντ.

Συνέχεια

Θεατρίνοι, παλιάτσοι και γελωτοποιοί στην Τέχνη

Zinaida Serebriakova, «Pierrot»,
Self portrait in the costume of Pierrot,
Art Nouveau, 1911

Η Commedia dell’ arte

Μεταξύ 16ου και 18ου αιώνα ήκμασε στην Ιταλία η περίφημη Commedia dell’arte (Κομέντια ντελ άρτε), μορφή λαϊκής αυτοσχεδιαστικής κωμωδίας, η οποία έγινε σύντομα ιδιαίτερα δημοφιλής και έξω από τα σύνορα της Ιταλίας. «Commedia dell’arte» σημαίνει «Κωμωδία της τέχνης», όχι με την έννοια της καλλιτεχνίας, αλλά με αυτήν της τεχνικής και του επαγγελματισμού. Η κωμωδία δηλαδή που δημιουργείται από «δεξιοτέχνες», επαγγελματίες ηθοποιούς, σε αντίθεση με τους ερασιτέχνες της λόγιας κωμωδίας. Επρόκειτο για ένα σύνολο λαϊκών θεατρίνων που, δημιουργώντας μόνοι τους το κοστούμι τους, τη μάσκα τους, τις ιδιαιτερότητες της φωνής τους και τη στάση του σώματός τους, έπλαθαν τους χαρακτήρες της.

Συνέχεια

Ηλίας Καρελλάς: Ο Καραγκιόζης είναι ο ήρωας της συλλογικής μας περιπέτειας

Θεωρείται ένας ανανεωτής του Θεάτρου Σκιών. Μαθητής της παλαιάς γενιάς, γεφυρώνει με σεβασμό την παραδοσιακή τέχνη με το σήμερα. Ένας από τους καλύτερους νέους καραγκιοζοπαίχτες της Ελλάδας εξηγεί πώς αιμοδοτεί το σύγχρονο ελληνικό Θέατρο Σκιών με ιδέες και συμπράξεις με ζωντανές ορχήστρες, ηθοποιούς και τραγουδιστές που δεν θα περίμενε κανείς να δει πλάι στον Καραγκιόζη…

Συνέχεια

Καλιγούλας (Αλμπέρ Καμύ)

Αλμπέρ Καμύ (1913-1960)

Ο Αλμπέρ Καμύ (Alber Camus) είναι μία από τις μεγαλύτερες πνευματικές φυσιογνωμίες του 20ού αιώνα. Έγραψε δοκίμια, θέατρο, μυθιστορήματα και κατόρθωσε να επιτύχει και ως φιλόσοφος και ως λογοτέχνης. Μετείχε ενεργά στην αντίσταση εναντίον του φασισμού και εγκαίρως κατήγγειλε τη βαρβαρότητα του Σταλινισμού. Ο ίδιος αρνείται την ένταξή του στον υπαρξισμό. Είναι βαθιά ανθρωπιστής και προσπάθησε να απαντήσει στο παράλογο του θανάτου.

Συνέχεια

Βλέφαρό μου (νανούρισμα)

«Βλέφαρό μου»

Ένα ονειρικό νανούρισμα από τον Χρόνη Αηδονίδη και τον Νίκο Κυπουργό

Έλα ύπνε, πάρ’ το
σε μετάξι επάνω βάλ’ το
σιγά

Κι από μέλι γάλα
νά ‘ν’ του ονείρου του η σκάλα
πλατιά

Βλέφαρό μου σφαλιστό
αχ! τυχερό μου
Μη χαράζεις άστρο της αυγής
μη μου τρομάζεις.

(Μουσική: Νίκος Κυπουργός, άλμπουμ: «Τα Μυστικά του Κήπου» 2001, στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου, ερμηνεία: Χρόνης Αηδονίδης)

Συνέχεια

Η Αιολική γη του Ηλία Βενέζη από το Εθνικό Θέατρο

Θέατρο REX – Σκηνή «Μαρίκα Κοτοπούλη» από 02.12.2021

Η «Αιολική Γη» ξεπηδάει από τις ρίζες των δέντρων της Ανατολής, από τα βουνά της Μικρασίας που τα λένε «Κιμιντένια» και ταξιδεύει από το κτήμα του παππού και της γιαγιάς στα κύματα του Αιγαίου. Έτσι όπως ταξιδεύει και η ψυχή του μικρού Πέτρου, που παρέα με την αγαπημένη αδελφή του, ακούει τις μυστικές φωνές της φύσης, τα καλέσματα των σπηλιών και των φαραγγιών και αφουγκράζεται τους ήχους της γης και του νερού. Κοντά στα τσακάλια, τα αγριογούρουνα, τις αρκούδες και τους αετούς ο Πέτρος θα γνωρίσει μαζί με τα παραμύθια της γιαγιάς, τα πρώτα σκιρτήματα του έρωτα. Θα γνωρίσει την τραχιά και άγρια φύση του τόπου και των ανθρώπων και θα μάθει για τους προγόνους του, που ξεχέρσωσαν την άγονη γη κάνοντάς τη ζωή και πεπρωμένο τους.

Συνέχεια

Λογοκρισία, προπαγάνδα και αντίσταση στη δικτατορία των Συνταγματαρχών

Το καθεστώς, που έμεινε γνωστό ως «Δικτατορία των Συνταγματαρχών» ή ως «Χούντα* των Συνταγματαρχών» ή «Επταετία», προχώρησε από τις πρώτες ώρες της 21ης Απριλίου 1967 σε κήρυξη στρατιωτικού νόμου για αόριστο χρονικό διάστημα, καθώς επίσης και σε απαγόρευση κάθε πολιτικής δραστηριότητας και στην καθιέρωση αυστηρής λογοκρισίας. Κάθε άρθρο εφημερίδας, κάθε έργο τέχνης, έπρεπε να έχει την έγκριση των αξιωματικών της αρμόδιας επιτροπής που έδρευε στο Υπουργείο Τύπου, επί της οδού Ζαλοκώστα.

Συνέχεια

Μύριζε φύκι και αστρολούλουδο

Sir John William Waterhouse, The Lady of Shalott, 1888 (Tate Britain, London)

«Μ’ αν είναι να ξαναφανεί, να μας θυμίσει πάλι πως υπάρχει,
θα ‘ναι με τίποτε αστραπές, με τίποτε βροχούλες,
και αν θελήσει να δείξει ότι μας αγαπά,
θα ‘ναι με κάνα κυματάκι στα πόδια μας,
με καμιά ψιχάλα στα μάγουλά μας
ή μ’ ένα ψάρι της θάλασσας στο ψαροκόφινό μου …»

Jean Giraudoux, «Ondine», 1938, μτφρ. Οδ. Ελύτης, 1973

Συνέχεια

Θάσος η θαυμασία!

Επιμέλεια: Σοφία Ε. Παυλάκη

Λιμένας Θάσου, Μάιος 1961

«Εκεί να πάω σ’ ένα νησί πετραδερό
που ο ήλιος το λοξοπατάει σαν κάβουρας
κι όλος τρεμάμενος ο πόντος ακούει κι αποκρίνεται»

Οδυσσέας Ελύτης

Συνέχεια

Κάρολος Κουν, «Κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας»

Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου – 27 Μαρτίου

Κάρολος Κουν (1908-1987)

Το θέατρο δικαίως έχει θεωρηθεί ως η «Τέχνη των Τεχνών» καθώς αποτελεί τη μοναδική Τέχνη που κλείνει μέσα της όλες τις άλλες. Μουσική, Χορός, Ποίηση και Λογοτεχνία, Εικαστικά και Ενδυματολογία καθίστανται απαραίτητες επιμέρους εκφραστικές μορφές που συναπαρτίζουν το τελικό αποτέλεσμα κάθε θεατρικής παράστασης. Ζώντας στη χώρα που πριν 2.500 χρόνια γέννησε την απαράμιλλη αυτή Τέχνη, σήμερα που εορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου (27 Μαρτίου) θυμόμαστε τον κορυφαίο Έλληνα θεατράνθρωπο Κάρολο Κουν με την καταλυτική συμβολή του στην τέχνη της υποκριτικής και της ερμηνείας του αρχαίου ελληνικού δράματος. Ο ίδιος συνήθιζε να λέει:

Συνέχεια

Αντηρίδες και στοιβάδες από πέτρα

27 Μαρτίου – Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου

Jacques Lacarrière (1925-2005)

«Αντηρίδες και στοιβάδες από πέτρα, ριζωμένες μέσα στο λόφο, σαν δαχτυλίδια ή σπείρες μεγάλου απολιθωμένου κοχυλιού μαζεμένες γύρω από την ορχήστρα.. Αυτό που γιορτάζανε άλλοτε πάνω σε αυτόν τον λείο και άπιαστο κύκλο, μάτι ορθάνοιχτο προς τον ουρανό με κόρη από πέτρα στη μέση του, την αρχαία θυμέλη -το βωμό του Διονύσου, δεν ήταν παράξενες και εξωτικές λατρείες, τελετές μαγείας ή μανίας, αλλ’ η συνειδητή παντρειά του τραγικού και της λογικής, η θελημένη ένωση πάθους και στοχασμού. Ολόκληρη η ελληνική τραγωδία, από τον Αισχύλο ως τον Ευριπίδη, αναφέρεται, τελείως αυθόρμητα, σε αυτό που κάνει τον άνθρωπο να συμπεριφέρεται σαν να μην ήταν εκείνος σε αυτούς τους τρομακτικούς μύθους που φέρνουν απάνω τους την τιτάνια μνήμη των πραγμάτων. Για να λύσει έτσι ευκολότερα, αντιμετωπίζοντας ανοιχτά τη φρίκη, το αίνιγμα των επιθυμιών και των φόβων μας ..».

Συνέχεια

Κονσταντίν Στανισλάφσκι – Ο άνθρωπος που καθόρισε την τέχνη του θεάτρου

27 Μαρτίου – Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου

Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου σήμερα (27 Μαρτίου) και επιχειρούμε ένα σύντομο αφιέρωμα στη ζωή και το έργο του Κονσταντίν Σεργκέγεβιτς Στανισλάφσκι (17 Ιανουαρίου 1863 – 7 Αυγούστου 1938), ηθοποιού, σκηνοθέτη και πρωτοπόρου του ρωσικού θεάτρου. Ο Κονσταντίν Στανισλάφσκι υπήρξε ένας σπουδαίος θεατράνθρωπος που σφράγισε με το έργο του την τέχνη της υποκριτικής του 20ού αιώνα μέχρι τις μέρες μας, σε ολόκληρο τον κόσμο. Σύμφωνα με το βιβλίο του Μελ Γκόρντον «Η μέθοδος Στανισλάφσκι», ο μεγάλος σκηνοθέτης γεννήθηκε στη Μόσχα ως Κονσταντίν Σεργκέγεβιτς Αλεξέγεφ, το 1863. Έκανε την πρώτη του θεατρική εμφάνιση στην ηλικία των «2 ή 3 ετών», σύμφωνα με τα απομνημονεύματά του «Η ζωή μου στην τέχνη». Πήρε το καλλιτεχνικό όνομα, Στανισλάφσκι, νωρίς στην καριέρα του, σε ηλικία 25 ετών, πιθανώς για να προστατέψει τη φήμη της οικογένειάς του. Προερχόταν από εύπορη οικογένεια, που κατασκεύαζε χρυσά και ασημένια διακοσμητικά για στρατιωτικές στολές και διακοσμήσεις. Η Μαρί Βάρλεϋ, η γιαγιά του, ήταν μια περιπλανώμενη Γαλλίδα ηθοποιός και το μόνο μέλος της οικογένειας με καλλιτεχνικό υπόβαθρο.

Συνέχεια

Θεατρίνοι, παλιάτσοι και γελωτοποιοί στην Τέχνη

Zinaida Serebriakova, «Pierrot»,
Self portrait in the costume of Pierrot,
Art Nouveau, 1911

Η Commedia dell’ arte

Μεταξύ 16ου και 18ου αιώνα ήκμασε στην Ιταλία η περίφημη Commedia dell’arte (Κομέντια ντελ άρτε), μορφή λαϊκής αυτοσχεδιαστικής κωμωδίας, η οποία έγινε σύντομα ιδιαίτερα δημοφιλής και έξω από τα σύνορα της Ιταλίας. «Commedia dell’arte» σημαίνει «Κωμωδία της τέχνης», όχι με την έννοια της καλλιτεχνίας, αλλά με αυτήν της τεχνικής και του επαγγελματισμού. Η κωμωδία δηλαδή που δημιουργείται από «δεξιοτέχνες», επαγγελματίες ηθοποιούς, σε αντίθεση με τους ερασιτέχνες της λόγιας κωμωδίας. Επρόκειτο για ένα σύνολο λαϊκών θεατρίνων που, δημιουργώντας μόνοι τους το κοστούμι τους, τη μάσκα τους, τις ιδιαιτερότητες της φωνής τους και τη στάση του σώματός τους, έπλαθαν τους χαρακτήρες της.

Συνέχεια