Σεπτέμβρη μήνα μου

Σεπτέμβρης, Σταυριώτης, Σποράρης, Σταυρίτης, Πετμεζάς, Τρυγητής, Ορτυκολόγος, Τρυγομηνάς… Με πόσα ονόματα δεν κόσμησε ο λαός μας τον γλυκό Σεπτέμβρη! Από την κύρια γεωργική ασχολία του μήνα, τον τρύγο των αμπελιών και την αρχή της Ινδίκτου ως την εορτή της παγκόσμιας Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού και το άνοιγμα των σχολείων, ο Σεπτέμβρης είναι ένας μήνας πλούσιος σε ασχολίες και γεμάτος δράση που κάνουν κάθε μέρα του ξεχωριστή…

Από το λατινικό «septem» πήρε το όνομά του ο έβδομος μήνας του ρωμαϊκού έτους, με πρωτοχρονιά την 1η Μαρτίου. Έχει παραλλαχθεί, όμως, σε Σεπτέμβρη, Στέμπρη και Θεσέβρη… Κάνοντας τον συσχετισμό με το «σέμπρο» -τον κολίγο στη σπορά των χωραφιών – στη Λακωνία λένε το γνωμικό: «Στέμπρης σέμπρο γύρευε, ζυγάλετρα κονόμα». Επειδή θεωρήθηκε ότι το «Θεσέβρης» ήταν σύνθετο από το «βρίσκω», στη Ρόδο λένε: «Θεσέβρης, θέσε να βρεις» ως προτροπή για σπορά.

Ο Σεπτέμβρης του Γιάννη Τσαρούχη

Το φαινόμενο της εαρινής και φθινοπωρινής ισημερίας έδωσε το ερέθισμα για τη φράση: «Του Μαρτιού και Σετεμπριού ίσια τα μερόνυχτο». Στη Θήρα λέγεται μεταφορικά για ανθρώπους που φέρονται στους ανωτέρους τους ως ίσιοι προς ίσιους. Έχει επιδράσει και η λατρεία στη διαμόρφωση ονομάτων. Η μεγαλύτερη γιορτή, η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, γίνεται αιτία και ο μήνας ονομάζεται Σταυρός η Σταυριάτης ή Σταυριώτης.

Σε άλλες περιπτώσεις ο Σεπτέμβριος γίνεται «ανάδοχος» εορτών, π.χ. το Γενέσιον της Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου) παίρνει το όνομα Σετεβριανή Παναγιά. Από την κύρια γεωργική ασχολία του μήνα, τον τρύγο των αμπελιών, λέγεται και Τρυγητής: «Αύγουστος φέρνει την αυγή κι ο Τρυγητής τη μέρα», δηλαδή τα γεωργικά εισοδήματα αρχίζουν από τον Αύγουστο αλλά το κύριο μέρος της συγκομιδής των γεωργικών προϊόντων γίνεται τον Σεπτέμβριο. Στην αρχαία Ελλάδα αποκαλείτο Βοηδρομιών.

«Οι μέρες του Σεπτέμβρη που ανατέλλουν στα όνειρά μου,
τες λέξεις και τες φράσεις μου πλάττουν και χρωματίζουν
εις όποιο θέμα κι αν περνώ, όποιαν ιδέα κι αν λέγω…»

Κ.Π. Καβάφης

Εργασίες του Σεπτέμβρη

Ανθοκομία: Στα φυτά εσωτερικών χώρων αλλάζουμε τις θέσεις για να ικανοποιούνται οι ανάγκες τους στο φως. Περιορίζουμε τα ποτίσματα και τις λιπάνσεις. Φυτεύουμε όλους τους βολβούς αφού πρώτα τους απολυμάνουμε. Φυτεύουμε νάρκισσους, πετούνιες και παπαρούνες. Δεν ξεχνάμε να τα ποτίζουμε συχνά. Μεταφέρουμε τις ορτανσίες σε σκιερό μέρος. Καθαρίζουμε τριανταφυλλιές και γαρυφαλλιές από ξεραμένα άνθη και κλαδιά.

Λαχανοκομία: Ενισχύουμε τα λαχανικά μας με λίπασμα και κοπριά. Μαζεύουμε μελιτζάνες, φασολάκια, πιπεριές και τις τελευταίες τομάτες. Βγάζουμε τα κρεμμύδια και σκόρδα και τα ξεραίνουμε στον ήλιο. Σπέρνουμε σπανάκι, ραδίκια, μαρούλια, κουκιά, μπιζέλια, αγκινάρες και άνηθο. Φυτεύουμε λάχανα, μπρόκολα και κουνουπίδια.

Γεωργία: Μπορούμε να φυτέψουμε πατάτα ποτιστική. Περιμένουμε τα πρωτοβρόχια και κάνουμε το πρώτο όργωμα. Προμηθευόμαστε τα λιπάσματα και ετοιμάζουμε τα εργαλεία μας. Γίνεται το μάζεμα του μπαμπακιού.

Αμπελουργία: Γενικεύεται ο τρυγητός των επιτραπέζιων σταφυλιών (φράουλα κόκκινη, όψιμα Εδέσσης, όψιμα Σουφλίου κ.λπ.). Ο τρύγος στη σουλτανίνα και στην κορινθιακή σταφίδα κορυφώνεται. Συνεχίζουμε τον τρυγητό των κρασοστάφυλων. Ψεκάζουμε κατά του βοτρύτη.

Παροιμίες

Αν ίσως βρέξει ο Τρυγητής, χαρά στον τυροκόμο

Βοηθάει ο Άη- Γιάννης και ο Σταυρός, γιομίζει το αμπάρι κι ο ληνός

Θέρος, τρύγος, πόλεμος

Μάρτη και Σεπτέμβρη ίσια τα μεσάνυχτα (για την ισημερία)

Στον Τρυγητή σιτάρι σπείρε και στο πανηγύρι σύρε

Τον Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια

Τον Τρυγητή τ’ αμπελουργού πάνε χαλάλι οι κόποι

Του Σεπτέμβρη οι βροχές, πολλά καλά μας φέρνουν

Του Σταυρού αρμένιζε και του Σταυρού δένε

Του Σταυρού κοίτα και τ’ Άη Γιωργιού ξεκίνα

Του Σταυρού σταύρωνε και δένε

Του Σταυρού σταύρωνε και σπέρνε

Ιστορικά…

Βρισκόμαστε στον ένατο μήνα του χρόνου. Ωστόσο, την εποχή που το ρωμαϊκό έτος άρχιζε τον Μάρτη, ο Σεπτέμβριος κατείχε την έβδομη θέση στη σειρά των μηνών, όπως δείχνει και τ’ όνομά του. Γιατί septem στα λατινικά σημαίνει εφτά. Όταν πρώτος μήνας καθιερώθηκε από το Νουμά Πομπίλιο ο Γενάρης, τότε ο Σεπτέμβρης έγινε ένατος.

Επαμ. Θωμόπουλος, Αρχή φθινοπώρου

Η 1η Σεπτέμβρη ήταν κι αυτή για τους Ρωμαίους ένα είδος πρωτοχρονιάς. Την ονόμαζαν indictio (ινδικτιώνα), που σημαίνει κατανομή φόρων («επινέμηση»). Γιατί τον μήνα Σεπτέμβριο έχουν πια συγκεντρωθεί όλα τα εισοδήματα και το κράτος όριζε τότε στον κάθε νοικοκύρη τι φόρο έπρεπε να πληρώσει από την παραγωγή του. Ήταν σαν να λέμε ένα είδος αρχής του οικονομικού έτους.

Η συνήθεια αυτή διατηρήθηκε και στους Βυζαντινούς, που το 313 μ.Χ. καθιέρωσαν την 1η Σεπτεμβρίου ως αρχή της Ινδίκτου, δηλαδή του εκκλησιαστικού έτους. Για τον αγροτικό πληθυσμό, με την 1η Σεπτεμβρίου αρχίζει το γεωργικό έτος, αφού τότε ξεκινούν όλες οι προετοιμασίες για το όργωμα και τη σπορά, που είναι η αρχή μιας μακριάς σειράς εργασιών στην ύπαιθρο. Στην ουσία, λοιπόν, ο λαός μας γιορτάζει τρεις πρωτοχρονιές, πράγμα που φαίνεται μέσα απ’ τις δοξασίες και τα έθιμά του.

Η αριθμητική σειρά του μήνα δεν παίζει, όπως δείχνουν τα πράγματα, κανέναν σπουδαίο ρόλο στην ψυχολογία του λαού μας. Αυτό ταίριαζε περισσότερο στους Ρωμαίους, που αγαπούσαν υπερβολικά την τάξη και τη σειρά. Ακόμη και στα παιδιά τους έδιναν αριθμητικά ονόματα, όπως Οκτάβιος (από το οκτώ), Σεπτέμβριος (από το επτά), Σίξτος (από το έξι) κ.ο.κ.

Για τους Έλληνες σημασία έχει ποιες είναι οι πιο σημαντικές ασχολίες και οι μεγαλύτερες εορτές του μήνα. Τον λένε λοιπόν, Τρυγητή ή Τρυγομηνά ή Πετμεζά (Ήπειρος), γιατί τότε ο τρύγος βρίσκεται στις φούριες του, τον λένε και μήνα του Σταυρού ή Σταυρίτη, γιατί γιορτάζεται η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού.

Στις Σαράντα Εκκλησιές, τότε που ζούσαν πολλοί Έλληνες εκεί, καλλιεργούσαν πολλά αμπέλια, την πρώτη μέρα δε του τρύγου αχολογούσε ο τόπος απ’ τα τραγούδια και τους ήχους των τυμπάνων, σωστό πανηγύρι. Μερικούς αιώνες πιο πίσω, στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ο τρυγητός, ο τρύγος, εκτός από τις λαϊκές εκδηλώσεις, έπαιρνε και έναν επίσημο χαρακτήρα.

Στην Κωνσταντινούπολη, στα τέλη Αυγούστου, γινόταν τελετή όπου έπαιρνε μέρος ο αυτοκράτορας με την αυλή και ο πατριάρχης. Ο τελευταίος ευλογούσε πρώτα τα σταφύλια, ύστερα τα δοκίμαζε ο αυτοκράτορας και μοίραζε με τη σειρά σε όλους τους αυλικούς από ένα τσαμπί, ενώ ο λαός τριγύρω ζητωκραύγαζε και φώναζε διάφορες ευχές.

Μέσα στις γενικές συνήθειες του Σεπτέμβρη δεν πρέπει να παραλείψουμε μια καθαρά αστική συνήθεια, που είναι πολύ χαρακτηριστική. Οι Πειραιώτες και Οι Αθηναίοι, που δεν είχαν ιδιόκτητα σπίτια και έμεναν με ενοίκιο, μόλις γύριζαν από την εξοχή από τις καλοκαιρινές διακοπές τους, φρόντιζαν ν’ αλλάξουν σπίτι, έτσι συνηθιζόταν. Έβλεπες, λοιπόν, στους δρόμους ένα ασταμάτητο πηγαινέλα από κάρα, σούστες, καρότσια γεμάτα από τα υπάρχοντα των νοικοκυραίων που μετακόμιζαν. Μετά τον πόλεμο του ‘40 η συνήθεια αυτή κάπως περιορίστηκε, γιατί και οι μετακομίσεις ήταν δύσκολες και δαπανηρές, αλλά και γιατί καθιερώθηκε ο θεσμός του ενοικιοστασίου, που προστάτευε τους νοικάρηδες για πολλά χρόνια.

Την Πρωτοσεπτεμπριά οι αγρότες «καλούσαν» με διάφορους τρόπους και τεχνικές που θυμίζουν αρχαία θεσμοφόρια, το «πνεύμα της βλαστήσεως». Ο σπόρος, που ήταν προορισμένος για τη σπορά «στέλλεται εις την εκκλησίαν διά να ευλογηθεί». Στην Κω κρεμούν στο εικονοστάσι το σύμβολο της «Αρκιχρονιάς»: μια αρμαθιά από ρόδι, σταφύλι, κυδώνι, σκόρδο και φύλλο από τον πλάτανο του Ιπποκράτη.

Εορτές του Σεπτέμβρη

1 Σεπτεμβρίου: Αρχή της Ινδίκτου, Συμεών του Στυλίτου, Οσίου Μελετίου, των Αγίων 40 Παρθένων, Ιησού του Ναυή
2 Σεπτεμβρίου: Αγίων Μάμαντος, Ιωάννου Νηστευτού, Διομήδους
3 Σεπτεμβρίου: Φοίβης Διακόνου, Ανθίμου ιερομάρτυρος, Πολυδώρου Λευκωσίας, Ανακομιδή λειψάνων Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως
4 Σεπτεμβρίου: Μωυσέως προφ., Βαβύλα ιερομ., Ερμιόνης, Ιερουσαλήμ Βεροίας
5 Σεπτεμβρίου: Ζαχαρίου προφ.
6 Σεπτεμβρίου: Ανάμνησις του εν Χώναις θαύματος Αρχαγγέλου Μιχαήλ, Καλοδότης
7 Σεπτεμβρίου: Σώζοντος μάρτ., Κασσιανής Υμνογράφου
8 Σεπτεμβρίου: Γενέθλιον της Θεοτόκου, Αθανασίου νεομ. Θεσσαλονίκης
9 Σεπτεμβρίου: Ιωακείμ και Άννης, Οσίου Θεοφάνους ομολ.


10 Σεπτεμβρίου: Μηνοδώρας, Μητροδώρας, Νυμφοδώρας, Πουλχερίας παρθ.
11 Σεπτεμβρίου: Χρυσοστόμου Σμύρνης και των συν αυτώ Αρχιερέων, Ευανθίας, Θεοδώρας εν Βάστα
12 Σεπτεμβρίου: Αυτονόμου, Κορνούτου Ικονίου
13 Σεπτεμβρίου: Αριστείδου, Κορνηλίου εκατόνταρχου
14 Σεπτεμβρίου: Της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού

15 Σεπτεμβρίου: Νικήτα μεγαλομ., Βησσαρίωνος Λαρίσης, Ιωάννου Κρητός
16 Σεπτεμβρίου: Ευφημίας μεγαλομ., Μελιτινής
17 Σεπτεμβρίου: Σοφίας, Πίστεως, Ελπίδος και Αγάπης μαρτ., Μύρωνος
18 Σεπτεμβρίου: Ευμενίου Γορτύνης, Κάστορος μάρτ.
19 Σεπτεμβρίου: Σωσάνης, Τροφίμου, Σαββατίου, Δορυμέδοντος μαρτ.
20 Σεπτεμβρίου: Ευσταθίου μεγαλ., Ιλαρίωνος νεομ.


21 Σεπτεμβρίου: Ιωνά προφ., Κορδάτου αποστ., Ισαακίου Κύπρου
22 Σεπτεμβρίου: Φωκά ιερομ., Φωκά κηπουρού, Ισαάκ και Μαρτίνου μαρτ.
23 Σεπτεμβρίου: Σύλληψις του Τιμίου Προδρόμου, Ξανθίππης, Πολυξένης μαρτ., Νικολάου Καρπενησιώτου νεομ.
24 Σεπτεμβρίου: Παναγίας Μυρτιδιώτισσας, Σιλουανού Αθωνίτου, Θέκλης ισαπ.
25 Σεπτεμβρίου: Ευφροσύνης, Θεοφίλου Εφέσου


26 Σεπτεμβρίου: Μετάστασις Ιωάννου Θεολόγου, Γεδεών δικαίου
27 Σεπτεμβρίου: Αριστάρχου αποστ., Ακυλίνης Ζαγκλιβερινής νεομ.
28 Σεπτεμβρίου: Χαρίτωνος ομολ., Αυξεντίου, Βαρούχ προφ., Εύρεσις λειψ. οσίου Νεοφύτου Εγκλείστου
29 Σεπτεμβρίου: Κυριακού Αναχωρητού, Μαλαχία Ρόδου, Πετρωνίας
30 Σεπτεμβρίου: Γρηγορίου φωτιστού Αρμενίας, Στρατονίκου, Μαρδονίου

Έθιμα και δοξασίες του Τρυγητή

Την 1η Σεπτεμβρίου, εορτή του αγίου Συμεών του Στυλίτου, οι έγκυες γυναίκες απείχαν από κάθε εργασία, για να μην γεννηθεί το παιδί τους με το σημάδι του αγίου Συμεών (Συμεών: σημειώνω, σημαδεύω).

Στην Κω, το βράδυ της 31ης Αυγούστου, «αστρονομούν», όπως λένε, δηλαδή αφήνουν κάτω από τ’ άστρα ένα μεγάλο καρπούζι, με πολλά σπόρια, ένα ρόδι, μια σκελίδα σκόρδο, ένα κυδώνι, ένα φύλλο από τον «πλάτανο του Ιπποκράτη» και ένα τσαμπί σταφύλι. Το πρωί της «Αρχιχρονιάς» γυναίκες και παιδιά σηκώνονται πριν βγει ο ήλιος και κατεβαίνουν στην παραλία παίρνοντας μαζί, τους «αστρονομημένους» αυτούς καρπούς που φύλαγαν για έναν χρόνο στο εικονοστάσι, τους πετούν στη θάλασσα και βουτάνε στο νερό τους καινούργιους.

Βρέχουν το πρόσωπό τους, μαζεύουν θαλασσινό νερό από σαράντα κύματα και βότσαλα από την ακρογιαλιά. Στο δρόμο για το σπίτι σταματούν στον «πλάτανο» και αγκαλιάζουν τον κορμό του για να πάρουν τα χρόνια του και τη δύναμή του. Στο σπίτι πια κρεμούν την καινούρια «Αρχιχρονιά» στο εικονοστάσι, σα σύμβολο αφθονίας για την καινούρια χρονιά. Ρίχνουν λίγα βότσαλα στα μπαούλα, να μην τρώνε οι ποντικοί τα ρούχα, βάζουν λίγα στις τσέπες τους «για το καλό», σκορπίζουν μερικά στην αυλή και ραντίζουν το σπίτι με θαλασσινό νερό για τη γλωσσοφαγιά.

Στη Ρόδο, την ημέρα αυτή, κρεμούν στον «μεσιά», το μεσαίο χοντρό δοκάρι που βαστάζει τη στέγη, τη δική τους «Αρχιχρονιά»: ένα άσπρο σακουλάκι γεμάτο στάχυα και σιτάρι. Γύρω απ’ αυτό δένουν μια αρμαθιά καρύδια, ένα κρεμμύδι, ένα σκόρδο, ένα κεχρί, καρπό βαμβακιού και ένα τσαμπί σταφύλι. Αν δεν κάνουν την «Αρχιχρονιά», δεν αρχίζουν καμιά αγροτική εργασία. Την «Αρχιχρονιά» αυτή την ξεκρεμούν από τον μεσιά την Πρωτοχρονιά το πρωί. Τα καρύδια και το τσαμπί που γίνεται σταφίδα το τρώνε, ενώ το σιτάρι, το σκόρδο και το κρεμμύδι τα φυλάγουν για να τα ρίξουν μέσα στο σπόρο, όταν θα αρχίσουν τη σπορά. Το θεωρούν καλό ν’ ανακατευτούν με το σπόρο οι καρποί της «Αρχιχρονιάς».

Στο άλλο άκρο της Ελλάδας, στη Σωζόπολη της Θράκης, οι κάτοικοι το πρωί της 1ης Σεπτεμβρίου ράντιζαν ο καθένας με αγιασμό το σπίτι του, τα αμπέλια του και τα δίχτυα του, για να ευλογηθούν και να δώσουν πολλά σταφύλια και πολλά ψάρια, αντίστοιχα. Η πρώτη ημέρα του (Σεπτέμβρη) Τρυγητή χαιρετιζόταν στη Θράκη και αλλού διά τυμπάνων και ασμάτων. Οι ληνοί συνοδεύονταν δι’ ομάδων ορχουμένων και αδόντων… Τη νύχτα παρέες προσωπιδοφόρων εν τυμπάνοις και αλαλαγμοίς τρέχουν στους δρόμους…». Τα δρώμενα αυτά θυμίζουν αρχαία Οσχοφόρια στα οποία νέοι φορώντας στεφάνια από κλαδιά αμπέλου (όσχους) ξεκινούσαν από τον ναό του Διονύσου πηγαίνοντας προς τους αμπελώνες και τα πατητήρια.

Τα σχολεία ανοίγουν

Ένας δάσκαλος διηγείται…

Στα Χάσια Κοζάνης, στα σχολεία των χωριών αυτών, όταν ανοίξει το σχολείο, έρχονται οι μαθητές, φιλούν το χέρι του δασκάλου. Τους καταγράφει. Έπειτα αρχίζουν με τη σειρά και φέρνουν οι μαθητές μια πίτα, ένα ψωμί, κρασί. Όταν όμως θα αλλάξουν τα βιβλία ή τις τάξεις, τότε ο κάθε μαθητής θα παρουσιάσει τα νέα βιβλία του στον δάσκαλο, να τα ράψει και ο δάσκαλος τα ράφτει όλα τα βιβλία και τα φυλάγει επάνω στον πάγκο. Οι μαθητές φέρνουν τότε ένα δώρο στον διδάσκαλο, μαντίλι ή τσιράπια ή κότα ή αρνί, ό,τι θέλει ο καθένας, στους δε μαθητές φέρνουν μύγδαλα ή καρύδια ή ζαχαρωτά. Όλοι φέρνουν, μικροί και μεγάλοι.

Τότε οι μαθητές σηκώνονται όρθιοι, έρχονται στην παράδοση, στρώνουν μια βελέντζα ή παλτό καταγής. Σηκώνεται ο δάσκαλος, παίρνει το βιβλίο ενός μαθητή της δευτέρας ή της τρίτης τάξης στα χέρια και λέγει: «Να αξιώσετε το μαθητή αυτό στη Β’ ή Γ’ ή Δ’ τάξη». Όλοι τότε οι μαθητές σηκώνουν εκείνον το μαθητή με τη βελέντζα καθισμένο μέσα και τον σύρουν άνω κάτω και φωνάζουν «άξιος», τον ανεβάζουν και τον κατεβάζουν τρεις φορές. Κατόπιν εκείνος φιλεί το χέρι του δασκάλου και παίρνει τα βιβλία. Ο δάσκαλος του εύχεται «Καλή πρόοδο» και μοιράζει στα παιδιά ό,τι φρούτα έφερε ο μαθητής. Έτσι όλοι οι μαθητές αξιώνονται, όχι την ίδια μέρα, αλλά τις άλλες. Τέλος με τη σειρά φέρουν ο καθένας στο δάσκαλο το κανίσκι του με το ψωμί, πίτα, αυγά, κρασί, ρακή κ.ά.

Κωνσταντίνος Μάνος, Το σχολείο του χωριού, Όλυμπος Καρπάθου, 1964

Την ημέρα του Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου) στην Αίγινα κηδεύουν και θρηνούν, με μιμική παράσταση και με αποχαιρετιστήριο ύμνο, τον Διόνυσο – Λειδινό: ένα ντυμένο ανδρείκελο με υπερμεγέθη φαλλό, σύμβολο της γονιμότητας καθώς του τραγουδούν: «Φεύγεις, πάεις, Λειδινέ μου / τσ’ εμάς αφήνεις κρύους / πεινασμένους, διψασμένους / τσ’ όχι λίγο μαραμένους / Λειδινέ μου, Λειδινέ μου! / Πάλι θα ‘ρθης Λειδινέ μου / με του Μάρτη τις δροσιές / με τ’ Απρίλη τα λουλούδια / τσαι του Μάη τις δουλειές / Λειδινέ μου, Λειδινέ μου» (Π. Ηρειώτη, Λαογρ. Η’, 1921, σ. 289).

Υποδεχόμαστε τον Σεπτέμβρη με αγαπημένα τραγούδια…!

Σεπτέμβρη μήνα μου

Σεπτέμβρη μήνα μου βροχή φωνή μου
Νησί που σώπασες πικρό νερό
Όλα τελειώνουνε κάτω απ’ τον ήλιο
Όλα αρχίζουνε με τον καιρό

Σεπτέμβρη δρόμε μου νησί φωτιά μου
Όσα τελειώνουνε μες στον καιρό
Αίμα που έδωσα πέρα στην άμμο
Έρωτα έσβησες μες στον λυγμό

Εδώ γεννήθηκα κάτω απ’ την άμμο
Κι εδώ είν’ η ώρα μου που θα σε βρω
Αίμα που σ’ έχασα στο κύμα επάνω
Μέσα στη θάλασσα σ’αναζητώ

Θάλασσα αίμα μου πού να μιλήσω
Και ήλιε πόνε μου πού να το πω
Εδώ γεννήθηκα κάτω απ’ την άμμο
Μέσα στην πίκρα μου θ’αναστηθώ.

Θυμήσου τον Σεπτέμβρη

Το χέρι δώσ’ μου, δώσ’ μου την καρδιά σου
και πάμε, αν θέλεις, ως τον ουρανό.
Τραγούδι του Σεπτέμβρη είν’ η ματιά σου,
αυτά τα μάτια πόσο τ’ αγαπώ.

Κι αν σκόρπισαν τα φύλλα με τ’ αγέρι,
τον δρόμο κι αν τον σκέπασ’ η βροχή,
για μας είν’ ο Σεπτέμβρης καλοκαίρι,
η αγάπη σου φωτίζει όλη τη γη.

Στα χέρια μου έλα τώρα και κοιμήσου
κι εγώ τις νύχτες θα σου τραγουδώ.
Κι αν κάποτε χωρίσουμε θυμήσου:
Σεπτέμβρη σου ‘χα πει πως σ’ αγαπώ…

(Στίχοι: Γιώργος Παπαστεφάνου, Μουσική: Γιάννης Σπανός, Ερμηνεία: Κώστας Καρράς)

Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες

Μόνο να γράφεις τ’ όνομά σου,
κι εκείνο το ‘μαθες μισό,
μα συλλαβίζεις τα όνειρά σου
στο Άργος και στον Ιλισό.

Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες
τρεις του Σεπτέμβρη να περνάς
και τσικουδιά στους καφενέδες
τα παλληκάρια να κερνάς.

Του κόσμου το στενό γεφύρι
θα το περάσουμε μαζί,
θα ‘ναι η καρδιά σου παραθύρι,
τα λόγια σου παλιό κρασί.

Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες
τρεις του Σεπτέμβρη να περνάς
και τσικουδιά στους καφενέδες
τα παλληκάρια να κερνάς.

(Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου, Μουσική: Ηλίας Ανδριόπουλος, Ερμηνεία: Αντώνης Καλογιάννης – Άλκηστις Πρωτοψάλτη, Δίσκος: «Γράμματα στον Μακρυγιάννη και άλλα λαϊκά»)

Ένας μικρός γλυκός παλιός Σεπτέμβρης

Ένας μικρός Σεπτέμβρης βάζει τα κλάμματα
που στο σχολειό τον πάνε να μάθει γράμματα
θέλει να παίξει ακόμα με τ’ άστρα τ’ ουρανού
πριν έρθουν πρωτοβρόχια και συννεφιές στο νου
πρωτάκι, σχολιαρούδι, του κλέβουν το τραγούδι,
του κλέβουν το τραγούδι…

Ένας γλυκός Σεπτέμβρης στάζει το μέλι του
σωστό παλικαράκι τρυγάει τ’ αμπέλι του
στα Σπάτα λινοβάτης, στο Κορωπί γαμπρός
να τρέμουν τα κορίτσια στα βλέφαρά του μπρος
φυσάει ο απηλιώτης, ο ζέφυρος της νιότης
φυσάει ο απηλιώτης…

Ένας παλιός Σεπτέμβρης φίλος αχώριστος
καθώς περνούν τα χρόνια γίνεται αγνώριστος
το κόκκινο ραγίζει στα μήλα της Ροδιάς
κίτρινα πέφτουν φύλλα στον κήπο της καρδιάς
Η νύχτα μεγαλώνει, δίχτυα στο φως απλώνει,
η νύχτα μεγαλώνει…

(Στίχοι, Μουσική, Ερμηνεία: Παντελής Θαλασσινός)

Μέρες του Σεπτέμβρη

Στο αστέρι εκείνο, το πιο αλαργινό
Στον κομήτη εκείνο τον πιο αστραφτερό
Στον πιο μπλε και μωβ βαθύ ουρανό
Στο ταξίδι μας το πιο φωτεινό!

Κι ας μην ήξερες πόσο θα κρατήσει,
ας μην ήξερα αν σ’ έχω αγαπήσει
Θάλασσες τραγούδια, κύματα, λουλούδια,
στα χρυσά φιλιά μας
και κοχύλια κόκκινα, πειρατικά καράβια
τα όνειρά μας

Κι αν τελείωνε, με το καλοκαίρι,
θα κρατούσαμε μυστικό το αστέρι!
Με τραγούδια κόκκινα νυχτερινά
για σοκάκια θα χόρευα μαζί σου
ξέγνοιαστα νυχτερινά!

Τώρα η καρδιά, ελεύθερη ας γυρίσει,
κάτι απ’ την ανάσα σου αν έχω κρατήσει
κρυφά στο δαγκωματάκι στο λαιμό σου το πιο πονηρό
θα φυλάξω το πιο αθώο λάγνο σου χαμόγελο
…χαμογελώ!

(Στίχοι, Μουσική, Ειρήνη: Ειρήνη Πολυδώρου)

Κάθε Σεπτέμβρη

Κάθε Σεπτέμβρη θα γυρνάς απ’ το χωριό σου
και μόνο απ’ τα άσπρα μερη κάτω απ’ το μαγιό
θα αναγνωρίζω το κορμάκι το δικό σου
που τους χειμώνες το κοιτάζω μόνο εγώ

Και τι έχει ο ήλιος που δεν έχω να σου δώσω
αυτός τη νύχτα κλείνει εγώ μένω ανοικτός
κι αν καταφέρω και τον πάγο σου τον λιώσω
κάθε Σεπτέμβρη θα γεμίζουν όλα φως

Κάθε Σεπτέμβρη θα δαγκώνεις ένα μήλο
κι εγώ θα κάθομαι να βλέπω σαν Αδάμ
τον πειρασμό να σε τυλίγει σαν το φύλλο
και να μου κάνει την καρδιά μου γης μαδιάμ

Και τι έχει ο ήλιος που δεν έχω να σου δώσω
αυτός τη νύχτα κλείνει εγώ μένω ανοικτός
κι αν καταφέρω και τον πάγο σου τον λιώσω
κάθε Σεπτέμβρη θα γεμίζουν όλα φως

(Στίχοι, Μουσική, Ερμηνεία: Φοίβος Δεληβοριάς)

Πάρε ένα κοχύλι απ’ το Αιγαίο

Άννα δώσ’ μου για να σε θυμάμαι
το μικρό χτενάκι που κρατάς
Μπήκε ο Σεπτέμβρης και φοβάμαι
τ’ όνειρο πως τέλειωσε για μας

Πάρε ένα κοχύλι απ’ το Αιγαίο
να ‘χεις στο ταξίδι συντροφιά
Κι από το φιλί το τελευταίο
κράτησε στα χείλη τη δροσιά

Η καρδιά μου φύλλο φύλλο
ματωμένη τριανταφυλλιά
Στο Αιγαίο και στον ήλιο
Θεέ μου πόση νιώθω μοναξιά

Άσε την αλμύρα από τ’ αλάτι
κάτω από τα μάτια της σιωπής
Πάρε της φυγής το μονοπάτι
τέτοιαν ώρα τίποτα μην πεις

Μόνο «θα ξανάρθω» να μου τάξεις
όταν το μαντήλι θα χαθεί
Βγες στην κουπαστή ναν το φωνάξεις
σ’ όλο το Αιγαίο ν’ ακουστεί

(Στίχοι: Ξενοφών Φιλέρης, Μουσική: Κώστας Χατζής, Ερμηνεία: Κώστας Χατζής, Μαρινέλλα, Δάκης, Δίσκος: «Μην ξεχνάς», Polygram, 1980)

Καλό Σεπτέμβρη! Καλό φθινόπωρο!

Πηγή: i-diadromi.gr

Χωρίς κατηγορία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s